Sadržaj

Participi su riječi koje predstavljaju radnju ili stanje kao svojstvo njegovog subjekta ili objekta. Participi se tvore posebnim sufikcima za participe. Paostoji šest takvih sufiksa, tri aktivna, ANT, INT, ONT, i tri pasivna, AT, IT, OT.

Participi kao pridjevi

Aktivni particip predstavlja radnju ili stanje kao opis njegovog subjekta:

-ANT- za vrijeme radnje - radnja još nije završila leganta = koji još uvijek čita (pridjev)
-INT- nakon radnje - radnja je već završila leginta = koji je ranije čitao (pridjev)
-ONT- prije radnje - radnja još nije započela legonta = koji će kasnije čitati (pridjev)
  • Viro, kiu ankoraŭ legas, estas leganta viro. - Čovjek koji još čita je "leganta viro"
  • Viro, kiu antaŭe legis, estas leginta viro. - Čovjek koji je ranije čitao je "leginta viro".
  • Viro, kiu poste legos, estas legonta viro. - Čovjek koji će kasnije čitati je "legonta viro".

Pasivni particip predstavlja radnju ili stanje kao opis njegovog objekta:

-AT- za vrijeme radnje - radnja još nije završila legata = kojeg netko čita (pridjev)
-IT- nakon radnje - radnja je već završila legita = kojeg je netko već čitao (pridjev)
-OT- prije radnje - radnja još nije započela legota = kojeg će netko kasnije čitati (pridjev)
  • Libro, kiun oni ankoraŭ legas, estas legata libro. - Knjiga koju netko još uvijek čita je "legata libro" (trenutno čitana knjiga).
  • Libro, kiun oni antaŭe legis, estas legita libro. - Knjiga koju je netko ranije čitao je "legita libro" (pročitana knjiga).
  • Libro, kiun oni poste legos, estas legota libro. - Knjiga koju će netko kasnije čitati je "legota libro" (knjiga koja će biti čitana).

Pasivni participi su mogući samo kod radnji koje mogu imati objekt. Ne može se reći npr. okazata, jer je glagol okazi netranzitivan i ne može imati objekt. Svi glagoli sa nastavkom IĜ su netranzitivni. Zato ne postoje participi oblika ...iĝata, ...iĝita i ...iĝota.

Samoglasnici u participima su isti kao i u glagolskim nastavcima AS, IS i OS. I značenja su vrlo slična, ali ne potpuno ista. AS označava u prvom redu sadašnjost radnje, dok ANT i AT označavaju trajanje ili ponavljanje radnje. IS pokazuje da se radnja dogodila prije "sada", dok INT i IT pokazuju da je radnja izvršena, eventualno prije neke druge radnje. OS označava vrijeme poslije sadašnjeg, dok ONT i OT označavaju stanje prije početka radnje, često u značenju da se namjerava, planira, izvršiti radnja, ili da će se uskoro dogoditi:

  • Li skribas. - On piše.

    Pisanje se zbiva sada ili uobičajeno.

  • Tiam li estis skribanta en sia ĉambro. - On je tada pisao u svojoj sobi.

    Pisanje je trajalo u tom prošlom vremenu.

  • La letero estis skribata en la paŭzo. - Pismo se pisalo u pauzi.

    Pisanje je trajalo u vrijeme pauze.

  • Janjo havis en tiu nokto dormon maltrankvilan kaj interrompatan. - Janja je te noći spavala nemirno i s prekidima.

    Ponavljali su de prekidi sna.

  • Li skribis. - On je pisao.

    Pisanje se dogodilo prije sadašnjeg trenutka.

  • Kiam li estis skribinta la leteron, li foriris. - Kada je napisao pismo, otišao je.

    Kada je pisanje završilo, otišao je.

  • Li sendis la skribitan leteron al sia amiko. - Poslao je napisano pismo svom prijatelju.

    Pisanje pisma se zbilo prije slanja.

  • La letero estis skribita en la paŭzo. - Pismo je napisano u pauzi.

    Pisanje se nije dogodilo prije pauze, ali tijekom pauze pisanje je završilo. Pismo je dakle dovršeno za vrijeme pauze.

  • Li skribos. - On će pisati.

    Pisanje će se zbiti nekad u budućnosti.

  • Li estis skribonta la leteron, sed devis subite foriri. - Spremao se pisati pismo, ali je iznenada morao otići.

    Postojala je namjera pisanja, ali to se ipak nije dogodilo.

  • Sur la tablo kuŝis aro de legotaj leteroj. - Na stolu je ležala hrpa pisama za pročitati.

    Pisma su čekala da budu pročitana. Netko bi ih trebao pročitati, ali još nije.

Napomena: Neki eksperimentiraju s participima koji odgovaraju nastavku -US, tj. participima na UNT i UT: skribunta viro = "čovjek koji bi pisao", skributa letero = "pismo koje bi se pisalo". Ali takvi participi nisu dio službenog esperanta. Kada se koriste takvi participi, često se ne uspijeva dobro razumjeti. Mogu se tolerirati samo u šaljivoj upotrebi.

Participi kao prilozi

Particip s nastavkom -E označava dodatnu radnju koja se odnosi na subjekt rečenice. Umjesto dviju rečenica, po jedne za svaku radnju, to se izražava jednom rečenicom:

  • Li legis sian libron kaj manĝis samtempe pomon.Manĝante pomon li legis sian libron. - Čitao je svoju knjigu i istovremeno jeo jabuku. → Jedući jabuku čitao je svoju knjigu.

    Jedenje se odvijalo istovremeno s čitanjem.

  • j Li faris sian taskon. Poste li iris hejmen.Farinte sian taskon li iris hejmen. - Obavio je svoj zadatak. Kasnije je otišao kući. → Obavivši svoj zadatak otišao je kući.

    Obavljanje zadatka je završilo prije nego što je otišao kući.

  • Li intencis skribi leteron. Tial li kolektis siajn skribilojn.Skribonte leteron li kolektis siajn skribilojn. - Namjeravao je pisati pismo. Zatoje prikupio svoje pisaljke. → Spremajući se da napiše pismo, prikupio je svoje pisaljke.

    Pisanje pisma je bilo planirano, ali prije nego što je počelo obavljeno je prikupljanje pisaljki.

  • Ili laboris. Samtempe la mastro rigardis ilin.Ili laboris rigardate de la mastro. - Oni su radili. Istovremeno je gazda gledao njih. → Radili su dok ih je gazda gledao.

    Rad i gledanje zbivali su se istovremeno.

  • Mi tute ne atendis lin, sed li tamen venis al mi.Li venis al mi tute ne atendite. - Uopće ga nisam očekivao, ali on je ipak došao k meni. → On je došao k meni potpuno neočekivano.

    Očekivanje (kojeg nije bilo) je ranije od njegovog dolaska.

  • Oni preskaŭ kaptis lin, sed li forkuris.Kaptote, li forkuris. - Gotovo su ga uhvatili, ali je pobjegao trčeći. → Prije nego što su ga uspjeli uhvatiti, on je otrčao.

    Kada se trčanje dogodilo, hvatanje je bilo neposredna budućnost.

Takve složene rečenice su najčešće u pisanom jeziku. One opisuju složeni odnos između raznih stvari jako zgusnuto i pomalo komplicirano. Govorni jezik često izražava takve stvar s većim brojem riječi.

U takvim rečenicama priloški particip mora po smislu biti opis subjekta:

  • Farinte la taskon li iris hejmen. - Kada je obavio zadatak otišao je kući.

    Izvršio je zadatak.

  • Ili laboris rigardate. - Radili su promatrani.

    Bili su promatrani.

Nemojete dakle reći: Promenante sur la strato venis subite ideo al mi en la kapon. Subjekto predikata venis je ideo. Ta rečenica dakle znači da je ideja šetala po ulici, a vjerojatno se htjelo reći nešto drugo. Ispravno je: Promenante sur la strato mi subite ekhavis ideon en la kapon. Ili: Kiam mi promenis sur la strato, venis subite ideo al mi en la kapon.

Participi kao imenice

Aktivni particip s nastavkom O označava subjekt po smislu odgovarajuće radnje ili stanja. Pasivni particip s nastavkom O označava objekt po smislu. Prema posebnom pravilu, particip na -O obično označava osobu:

  • skribanto = osoba koja piše
  • skribinto = osoba koja je ranije pisala
  • skribonto = osoba koja će poslije pisati
  • amato = voljena osoba, osoba koju netko voli
  • amito = osoba koja je bila voljena, koju je netko ranije volio
  • amoto = osoba koja će biti voljena, koju će netko kasnije voljeti
  • Kiam Nikodemo batas Jozefon, tiam Nikodemo estas la batanto kaj Jozefo estas la batato. - Kada Nikodem tuče Jozefa, tada je Nikodem udarač, a Jozef prima udarce.
  • La fuĝintoj kolektiĝis sur la kampo.La personoj, kiuj antaŭe fuĝis... - Bjegunci su se okupili na polju. {1} Osobe koje su ranije pobjegle...
  • La juĝotoj staris antaŭ la juĝisto.La personoj, kiujn oni intencis juĝi... - La juĝotoj staris antaŭ la juĝisto. {1} La personoj, kiujn oni intencis juĝi...

Nemojte dodavati sufiks UL, jer participi koji završavaju na -O sami po sebi znače osobu.

Se temas ne pri persono, sed pri aĵo, oni aldonu la sufikson : skribitaĵo, legataĵo, plenumitaĵo, plaĉantaĵo. Sed kiam ĉeestas AĴ, la participa sufikso ofte estas superflua. Normale sufiĉas skribaĵo, legaĵo, plenumaĵo, plaĉaĵo.

Katkad particip s nastavkom -O ipak predstavlja nešto što nije osoba, a ipak vrši funkciju, osobito u matematicii sl.:

  • dividanto = djelitelj, broj koji dijeli
  • dividato = dijeljenik, broj kojega se dijeli

Od imenice koja predstavlja osobu obično se može napraviti pridjev koji znači "u odnosu na tu osobu". To nije moguće za participe koji završavaju na -O, jer participi koji završavaju na -A imaju druga značenja:

  • novulonovula kurso = tečaj za početnike.
  • komencantokomencanta kurso = "tečaj, koji nešto započinje". Dakle, ne može se koristiti komencanta kurso u značenju "tečaj za početnike (početni tečaj)", već treba reći upravo kurso por komencantoj (ili eventualno porkomencanta kurso).

Napomena: Riječ Esperanto (s velikim početnim slovom) originalno je bila particip u značenju "osoba koja se nada", ali sam je to naziv jezika i više se ne smatra participom. Stoga se može od nje tvoriti pridjev Esperanta = "u vezi s jezikom esperantom". Riječ esperanto (s malim početnim slovom) je ipak i dalje particip te znači "osoba koja se nada".

Složeni glagolski oblici

Per la helpverbo esti kaj diversaj participoj, oni povas esprimi tre ekzakte diversajn nuancojn de modo, tempo, daŭro, plenumiĝo k.t.p. Simplaj verboj kun AS, IS, OS, US kaj U estas ĝenerale preferindaj, sed en okazoj, kiam oni volas detale prezenti agon, oni povas uzi kunmetitan formon. Principe oni povas kombini ĉiujn formojn de esti (esti, estas, estis, estos, estu, estus) kun ĉiuj ses participoj. Tio donas principe 36 eblajn kunmetitajn verboformojn. Iuj el tiuj formoj estas tamen praktike apenaŭ uzeblaj, ĉar ili esprimas tro strangajn aŭ tro specialajn nuancojn. Aliaj montras nuancojn, kiuj ja estas bezonataj, sed por kiuj ofte ekzistas aliaj pli oportunaj esprimomanieroj. Jen sekvas nur kelkaj ekzemploj:

  • Li estas leganta libron. - On (upravo) čita knjigu.

    Njegovo čitanje knjige sada traje.

  • Li estis leganta libron. - On je čitao knjigu.

    Njegovo čitanje je tada trajalo.

  • Li estos leganta libron. - On će čitati knjigu.

    Njegovo čitanje će tada trajati.

  • Li estas leginta libron. - On je pročitao knjigu.

    Njegovo čitanje knjige je sada stvar prošlosti.

  • Li estis leginta libron. - On je bio pročitao knjigu.

    Njegovo čitanje knjige već je tada bilo završeno.

  • Li estos leginta libron. - On će pročitati knjigu.

    Njegovo čitanje knjige biti će u tom budućem trenutku već završeno.

  • Li estus leginta libron, se... - On bi bio pročitao knjigu da...

    Njegovo čitanje knjige bilo bi prošlost da...

  • Li estis legonta libron. - Spremao se čitati knjigu.

    Tada se spremao za kasnije (skorašnje) čitanje knjige.

  • Li volas esti legonta libron. - On želi čitati knjigu (u bliskoj budućnosti).

    Želi biti u stanju pripreme za kasnije (skoro) čitanje knjige.

  • La libro estas legata. - Knjiga je čitana (netko ju čita).

    Čitanje knjige sada traje.

  • La libro estos legata. - Knjiga će biti čitana (netko će ju čitati).

    Čitanje knjige će se odvijati tada.

  • La libro estus legata, se... - Knjiga bi bila čitana da...

    Čitanje knjige bi se odvijalo sada da...

La kunmetitaj ANT-formoj tre malofte estas bezonataj. Ili emfaze montras, ke io estas daŭra, kiam io alia okazas. Normale sufiĉas simplaj verboj. Okaze oni povas uzi (ĝuste) tiam por akcenti samtempecon. La kunmetitaj INT-formoj estas pli ofte bezonataj. Ili povas esti utilaj por montri, ke ago okazis antaŭ alia. Ofte la kunteksto tamen tion montras sufiĉe bone. Je bezono esprimoj kun jam, antaŭe, ĵus, post kiamantaŭ ol povas helpi. La kunmetitaj ONT-formoj estas uzeblaj por montri baldaŭan aŭ intencan agon. Ankaŭ baldaŭ kaj diversaj verboj povas tion montri, ofte pli klare.

Složenice sa -IT- ponešto se razlikuju od složenica sa -INT-. Složenica sa -INT- uvijek označava radnju koja se dogodila prije druge radnje. Oblik sastavljen s -IT- označava izvršenje radnje ili radnju koja je dala rezultat. IT-oblik naravno može označavati vrijeme prije nečega, ali vrlo često nije tako:

  • Tiam li estis eltrovinta la veron. - Tada je već bio otkrio istinu.

    La eltrovo de la vero okazis nepre antaŭ tiam. Se oni volas esprimi, ke la ago ĝuste tiam plenumiĝis, oni uzu simplan verbon: Tiam li eltrovis la veron.

  • Tiam la vero estis eltrovita. - Tada je istina bila otkrivena.

    La eltrovo de la vero plenumiĝis ĝuste tiam, aŭ antaŭ tiam, laŭ la kunteksto. Simpla verboformo por pasiva ago ne ekzistas, sed oni povas anstataŭe uzi frazon kun la subjekto oni: Tiam oni eltrovis la veron.

Iafoje povus estiĝi miskompreno, ĉu IT-formo montras agon pli fruan, aŭ agon, kiu plenumiĝis. Tiam oni helpu sin per aldonaj esprimoj, kiuj klare montras la tempon. En la praktiko tamen tiaj klarigoj estas malofte bezonataj: Kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita. Estis konstruita estas antaŭtempa kompare kun estis konstruata. Antaŭe ni iradis en la lernejon kaj iom lernis, kaj poste ni estis konfirmitaj. Estis konfirmitaj estas posttempa kompare kun iradis kaj lernis.

Iafoje anstataŭ uzi esti + participon, oni rekte verbigas la participon, same kiel oni ofte rekte verbigas aliajn adjektivojn: estas legantalegantas, estis legontalegontis, estus legintalegintus, estas legatalegatas, estos legitalegitos k.s.

Tiaj formoj estas tute logikaj kaj regulaj, sed bedaŭrinde ili estas en la praktiko tre malfacile kompreneblaj. Vorto kiel legintos enhavas ŝajne tro multe da informoj en tro kompakta formo. La normalaj kunmetitaj formoj kun esti estas pli taŭgaj en tiuj maloftaj okazoj, kiam oni ne povas uzi ordinarajn simplajn verboformojn (legis, legos k.t.p.).

Sed kelkaj tiaj mallongigitaj formoj efektive praktike iom enuziĝis. Precipe INTUS-formoj estas popularaj. Simpla US-formo estas tute sentempa, sed multaj tamen sentas US-verbojn kiel nuntempajn, kaj uzas INTUS ĉiam, kiam temas pri pasinteco: {1} = {2} Oni povas pli simple diri: {3}

Ankaŭ ATAS-formoj estas sufiĉe oftaj: Bezonatas novaj fortoj en nia organizo. = Estas bezonataj... Serĉatas nova redaktisto por la revuo. = Estas serĉata...

Pasiv

Rečenice s tranzitivnim glagolom mogu se pretvoriti iz aktiva (običnog rečeničnog oblika) u pasiv. Pasiv je poput obrnutog načina za izražavanje radnje. Kada se rečenica prebacuje u pasiv, događaju se tri promjene:

  • Objekt postaje subjekt (i gubi svoj -N nastavak).
  • Predikat postaje složeni glagol: esti + pasivni particip.
  • Aktivni subjekt se gubi ili postaje de-adjekt.

La knabino vidas la domon. - Djevojčica vidi kuću.

  • la domonla domo
  • vidasestas vidata
  • la knabinode la knabino

La domo estas vidata de la knabino. - Kuća je viđena od strane djevojčice. (pasiv kojeg naš jezik ne koristi)

Li batis sian hundon per bastono. - Udario je svog psa štapom.

  • sian hundonlia hundo
  • batisestis batata
  • li može nestati

Lia hundo estis batata per bastono. - Njegov pas je bio udaran štapom.

Pasiv se koristi da se pozornost prebaci s aktivnog subjekta na radnju. Tada i bivši objekt (novi subjekt) dobiva više pozornosti. Pasiv se često koristi kada se govori o vrlo općenitim stvarima, kada jedva da postoji aktivni subjekt.

Se oni volas konservi en pasiva frazo la originan subjekton de la aktivo, oni devas uzi la prepozicion de: Ĝi estis trovita de mia frato. = Mia frato trovis ĝin. La piano estas ludata de vera majstro. = Vera majstro ludas la pianon. La prepozicio de havas multajn signifojn, sed ĉe pasiva participo de normale ĉiam montras aganton. Se tamen estas risko de miskompreno oni povas uzi fare de: Ĝi estis forprenita fare de mi. = Mi forprenis ĝin.

Se subjekto en pasiva frazo estas subfrazo, infinitivo aŭ kvanta adverbo (aŭ kvanta adverbeca vorteto), la pasiva participo devas havi E-finaĵon: Oni interkonsentis, ke mi faru tion.Estis interkonsentite, ke mi faru tion. Oni ordonis al mi fari tion.Al mi estis ordonite fari tion. Oni atribuis multe (= multon) al tiu rakonto.Multe estis atribuite al tiu rakonto. Iafoje transitiva verbo aperas en frazo sen objekto. Se oni pasivigas tian frazon, la rezulto estas sensubjekta pasiva frazo. La participo ankaŭ tiam havu E-finaĵon: Oni parolis pri tio.Pri tio estis parolate.

Pasivo — izbor participa

Izbor pasivnog participa ovisi o tome što se želii izraziti. Odaberite AT-particip, ako se radi o postupnom nastavljanju radnje ili o ponavljanju radnje. Odaberite IT-particip ako je važnije izvršenje ili rezultat. Odaberite OT-particip ako se radi o stanju prije početka radnje.

AT
trajanje ili ponavljanje
IT
ispunjavanje ili rezultat
OT
stanje prije radnje

Prilikom dvojbe između AT i IT, može koristiti kontrolni izraz da bi se otkrilo što je bolje:

Se oni povas aldoni iom post iom,plu kaj pluree kaj ree sen tute ŝanĝi la sencon, tiam taŭgas AT, ĉar iom post iom kaj plu kaj plu emfazas daŭradon, kaj ree kaj ree emfazas ripetadon.

Se oni povas aldoni definitive sen detrui la sencon, tiam taŭgas IT, ĉar definitive akcentas plenumiĝon aŭ atingon de rezulto.

  • Ŝi amis kaj estis [plu kaj plu] amata. - Voljela je i bila [stalno] voljena.
  • Dum la teatraĵo estis [iom post iom] montrata, okazis strangaj aferoj en la salono. - Dok se predstava [malo po malo] izvodila, u salonu su se dogodile čudne stvari.
  • Tiu ĉi komercaĵo estas ĉiam volonte [ree kaj ree] aĉetata de mi. - Ovaj proizvod uvijek rado kupujem [opetovano].
  • Mi sciigas, ke de nun la ŝuldoj de mia filo ne estos [ree kaj ree] pagataj de mi. - Obznanjujem da od sada dugove mog sina neću [ponovno i ponovno] plaćati.
  • Estu trankvila, mia tuta ŝuldo estos [definitive] pagita al vi baldaŭ. - Budite mirni, cijeli moj dug bit će vam uskoro isplaćen [u potpunosti].
  • Georgo Vaŝington estis [definitive] naskita la dudek duan de Februaro de la jaro mil sepcent tridek dua. - Georgo Vaŝington estis [definitive] naskita la dudek duan de Februaro de la jaro mil sepcent tridek dua.

Iuj verboj havas du malsamajn signifojn, kaj la elekto de participo dependas de tio, kiu el la du signifoj estas celata. Klasika ekzemplo estas la verbo okupi, kiu povas signifi aŭ "preni okupe" aŭ "teni okupe". Prenado estas ago normale momenta, kaj tial precipe la plenumiĝo estas interesa. Tenado tamen estas pli longdaŭra afero, kaj tial normale la daŭrado estas pli interesa. Post prenado tamen sekvas tenado, kaj antaŭ tenado normale okazis prenado. Tial ĉe okupi oni ofte povas uzi AT-formon aŭ IT-formon laŭplaĉe sen praktika diferenco: Mi estas tre okupata de mia laboro. = Mia laboro nun "tenas min" (plu kaj plu), ĉar ĝi antaŭe "prenis min". Mi estas tre okupita de mia laboro. = Mia laboro (definitive) "prenis min", kaj tial ĝi nun "tenas min". Alia ekzemplo estas la verbo "kovri": Li kovris la plankon per tapiŝo.La planko estis kovrita (de li) per tapiŝo. Ĉi tie temas pri la definitiva rezulto de la ago "meti sur plankon". Tapiŝo kovris la plankon.La planko estis kovrata de tapiŝo. Ĉi tie temas pri iom-post-ioma daŭrado de la ago "kuŝi sur planko". Plej ofte oni uzas IT-formon ĉe verboj kiel okupi kaj kovri, sed oni havas liberan elekton depende de la ideo, kiun oni volas esprimi.

Iafoje oni preferas AT-participon, kiam la ago estas nur teoria eblo, kiu ne certe efektiviĝos, aŭ kiam la ago estas neata, aŭ se kunteksto iel forviŝas la ideon de plenumiĝo: Ŝi estis nun en tia aĝo, ke ŝi devis esti konfirmata. Temas nur pri devo de konfirmado. Ĉu la konfirmado vere plenumiĝis, oni ankoraŭ ne scias. Ili volas, ke tia aŭ alia ŝanĝo estu farata jam nun. Ĉu la ŝanĝoj estos plenumitaj, oni ne scias. La unueco de Esperanto neniam estos rompata. La rompo neniam plenumiĝos. Eĉ vulpo plej ruza fine estas kaptata. Temas pri principo ĉiam valida. La ideo de daŭreco fariĝas do pli grava ol la ideo de plenumiĝo. Sed ankaŭ eblas uzi IT-formon en ĉi tiaj frazoj. Oni havas liberan elekton laŭ tiu nuanco, kiun oni volas esprimi.

Kod radnji koje se ponavljaju obično se koristi AT, jer je naglasak na ponavljanju, ali ako se želi naglasiti završenost svakog pojedinačnog ponavljanja koristi se IT. Ako se iskazuje točan broj ponavljanja, onda ideja završenosti postaje važnija i tada se obično koristi IT-oblik: Dum la milito tiu vilaĝo estis ofte prirabata kaj bruligata. Dum la milito tiu vilaĝo estis kvarfoje prirabita kaj bruligita.

Napomena: Neki esperantisti ne prihvaćaju gore navedena pravila o izboru između AT i IT. Prema tim esperantistima, AT bi trebao značiti "upravo tada", a IT bi prema njima značio samo "prije tog vremena". Oni koriste rečenice poput: Mi estis naskata en Januaro. La ŝlosilo estis perdata hieraŭ. Subite li estis trafata de kuglo. Takav jezik obično se zove "atizam" (također i "tempizam"). U običnom esperantu u takvim se rečenicama koristi IT, i za to se često koristi izraz "itizam" (također i "aspektizam"). Pitanje o itizmu i atizmu definitivno rješavaju tri ogledne rečenice iz Fundamenta: Georgo Vaŝington estis naskita la dudek duan de Februaro de la jaro mil sepcent tridek dua. Li sentis sin tiel malfeliĉa, ke li malbenis la tagon, en kiu li estis naskita. Mia onklo ne mortis per natura morto, sed li tamen ne mortigis sin mem kaj ankaŭ estis mortigita de neniu; unu tagon, promenante apud la reloj de fervojo, li falis sub la radojn de veturanta vagonaro kaj mortiĝis.

Natrag na vrh