Vai all’indice

Etimologio

di Altebrilas, 31 ottobre 2010

Messaggi: 21

Lingua: Esperanto

Altebrilas (Mostra il profilo) 31 ottobre 2010 10:12:01

Mi ŝatus diskuti tiun temon kun alilingvanoj, ĉar oni konstatis, ke multaj vortoj ofte malsimilaj havas komunan devenon:

ekzemple,
la rusa "soyuz" (unio) la hinda (?) "yoga" (esperante jogo) kaj la franca "joug" (jugo, speco de ligna stango por arigi du bovojn kiu tiras plugilon) devenas de la sama hindeŭropa radiko.

aliekzemple, la latindevenaj vortoj en "s" korespodas al grekdevenaj vortoj kun "h".
"sex" (ses, en la latina)-> sekstanto, sesteto
"hexa" (ses, en la greka) -> heksagono, heksametro

same "sol"(latine suno) korespondas al "helios", "super" al "hyper", ktp.

Ĉu tiu temo interesas vin? rideto.gif

gabadubo (Mostra il profilo) 31 ottobre 2010 21:43:18

Jes, ĉi tiuj temoj interesas min.

Pliekzemple:
Lat. sequor = Gr. hepomai ("sekvi" esperante)
Ĉi tie ankaŭ la "kv"-sono aliiĝas al "p" (aŭ ŝajne kelkfoje "t"), kiel en:
Lat. quinque = Gr. pente ("kvin")

Kaj por kompari la franca kun la nederlanda (ĉi tie okazas la sama, sed la "s" aliiĝis al "é"):
école = school, étudier = studeren...

Altebrilas (Mostra il profilo) 31 ottobre 2010 23:31:22

franclingve, la vorto evoluis jene:
(lat) schola - > escole - > école

restas derivataj vortoj kun la malnova formo:

école - > scolaire (lerneja)
étudiant - > studieu x (studema)

Altebrilas (Mostra il profilo) 02 novembre 2010 20:40:57

familio de KAPO
ĝi devenas de la latina "caput" samsignifa, kiu devenas de la sama hindeŭropa radiko kiel la greka "kephale", la malnovangla "hafud", kiu donis "head", kaj la sanskrita "kapalam" (kranio).

G'i ankaŭ donis la francan "chef", kiu sugnifas "estro", "ĉefa" (sama etimologio) kiel en "chef-lieu" (ĉefurbo).

"chef" estas ankaŭ ĉefkuiristo, kaj signifas eminenta kuiristo.

Ankaŭ kapitalo kaj kapitulacio.

Matthieu (Mostra il profilo) 03 novembre 2010 09:28:25

Tiu temo estas tre interesa. Mi ĉiam ĝojas ekscii, ke du vortoj, kiuj ŝajnas al mi senrilataj, fakte estas parencaj.

Ekzemple la franca cent kaj la pola sto (100) ambaŭ devenas de la prahindeŭropa vorto *ḱm̥tóm. En kelkaj lingvoj, la prahindeŭropa iĝis k:
[LISTO]
latina centum, franca cent, hispana ciento,
k poste fariĝis h en ĝermanaj lingvoj: angla hundred, germana hundert.[/list]En aliaj lingvoj, iĝis s, ekzemple en la slavaj lingvoj (praslave *sъto, sto en ĉiuj modernaj slavaj lingvoj).

Eddycgn (Mostra il profilo) 03 novembre 2010 13:54:46

Ĉu estas vortoj el japana, korea aŭ ĉina etimo en la esperanta?
Aŭ el aliaj maloftaj lingvoj?

Mi nur konas "ĝirafo", "lazura", el la araba.

vidas vandenis (Mostra il profilo) 03 novembre 2010 18:11:30

Litova lingvo estas plej malnova el hindeŭropaj lingvoj.Tiel komparu:
jugo - jungas
ses - ŝeŝi
suno(latine solo) - saŭle
sekvi - sekti
cent - ŝimtas

darkweasel (Mostra il profilo) 03 novembre 2010 19:06:30

Eddycgn:Ĉu estas vortoj el japana, korea aŭ ĉina etimo en la esperanta?
Aŭ el aliaj maloftaj lingvoj?

Mi nur konas "ĝirafo", "lazura", el la araba.
Origamio, cunamo, uŝuo, karateo, ŝinobo ...

vidas vandenis:Litova lingvo estas plej malnova el hindeŭropaj lingvoj.
Ĉu? Kiel unu el diversaj lingvoj, kiuj devenas de la sama fonto, povas esti "plej malnova"?

Kion vi verŝajne celas, estas, ke la litova estas plej proksima al la originala hindeŭropa lingvo. Tio tamen ne signifas, ke ĝi estas "pli malnova" ol aliaj lingvoj. Ja ĉiuj lingvoj - ankaŭ la litova - evoluas.

vidas vandenis (Mostra il profilo) 03 novembre 2010 19:49:20

darkweasel:
Eddycgn:Ĉu estas vortoj el japana, korea aŭ ĉina etimo en la esperanta?
Aŭ el aliaj maloftaj lingvoj?

Mi nur konas "ĝirafo", "lazura", el la araba.
Origamio, cunamo, uŝuo, karateo, ŝinobo ...

vidas vandenis:Litova lingvo estas plej malnova el hindeŭropaj lingvoj.
Ĉu? Kiel unu el diversaj lingvoj, kiuj devenas de la sama fonto, povas esti "plej malnova"?

Kion vi verŝajne celas, estas, ke la litova estas plej proksima al la originala hindeŭropa lingvo. Tio tamen ne signifas, ke ĝi estas "pli malnova" ol aliaj lingvoj. Ja ĉiuj lingvoj - ankaŭ la litova - evoluas.
Vi pravas.Amike,V.V.

Rohan (Mostra il profilo) 03 novembre 2010 20:08:13

Saluton al ĉiuj.

Tra la tuta hind-eŭropa lingvaro rimarkiĝas prefikso sufiĉe komuna, ŝajne. Mi parolas pri la latina 'con', kiu en la greka estas 'syn/sym', sanskrite 'sam' kaj perse 'ham' (kaj esperante 'kun'/'sam' ridulo.gif ).

Do ekzemple, en sanskrito, 'samvaad' signifas 'kunparolo'. Persa (kaj ankaŭ urdua) 'hamraahi' signifas 'vojkunulo' aŭ 'samvojulo' (raah = vojo). De la latina kaj greka facile troviĝas grandan nombron da ekzemploj tiaj. Mi citas iliajn anglajn formojn ĉi tie ĉar mi ne konas la originalajn: constellation (stelkunaĵo, stelaro), synergy (kunlaboro?) ktp.

Plie, troviĝas vortoj en la moderna angla kaj en sanskrito (kaj pro tio en aliaj barataj lingvoj) kiuj similas. Ekzemple:

Door - Dvaar (Pordo)
Medium - Maadhyam (Medio)
Wagon - Waahan (Vagono)
Serpent - Sarpa (Serpento)

Kaj inter la latina kaj sanskrito:

Ignis - Agni (Fajro)
Ped(em) - Pad (Piedo)

Torna all’inizio