目次へ

Pli, plej

比較の程度を示すためには、pliplejが用いられます。これらは通常形容詞や副詞を修飾しますが、他の単語も修飾します。

Pli

Pliは、記述されている傾向、方法、行動などが比較されている他の何かよりも上回っていることを示します。Pli表現が何と比較して優れているかを示すためには、小辞olを用います。

  • La papero estas tre blanka, sed la neĝo estas pli blanka. - 紙は非常に白いが、雪はより白い。

    雪の白さは紙の白さを上回っている。

  • Mi havas pli freŝan panon, ol vi. - 私はあなたより新しいパンを持っている。

    私のパンの新鮮さはあなたのパンの新鮮さを上回っている。

  • Nu, iru pli rapide! - さぁ、もっと急いで行こう。

    あなたの速さを最初の速さよりも上回らせなさい。

  • Du homoj povas pli multe fari ol unu. - 二人の人間は一人よりもたくさんできる。

    二人の人間がすることができる量は一人の人間がすることのできる量を上回っている。

  • Mia frato diris al Stefano, ke li amas lin pli, ol sin mem. - 私の兄弟はステファンに自分は彼のことを自分自身よりも好きだといった。

    兄弟はステファンも自分自身も好きだけれど、彼のステファンへの愛情は彼の自己愛を上回っている。

  • Mieno lia montris pli suferon, sed ne koleron. - 彼の表情はより苦しみを表していたが、怒りは示していなかった。

    その表情はいろいろなことを示していたが、苦しみをより多く示していた。

  • Ĝi eĉ unu minuton pli ne povus elteni. Pli = pli longe. - それは一分間ですら耐えられないだろう。Pli = 更に長く(pli longe)
  • Restas ĉirkaŭ dek personoj, ne pli. Pli = pli multaj. - 約十名残っているが、それ以上ではない。Pli = pli multaj.

Pliを行動や状態が止まずに続いていることを示す、pluと混同しないようにしましょう。Pluは、時間を示す小辞です:Tenu ankaŭ plu ĝin en sekreto. = それを秘密にしておくのを止めないでください。 それを秘密にするのを続けてください。 Ni ne ĉesis labori, sed plu faris niajn taskojn.(私達は働くのを止めずに、更に私達の任務を行った。)Mi plu amos vin ĝis la morto.(私は死ぬまでずっとあなたを愛することでしょう。)

Pliは、他の時間を現す単語が文中にあるか、推測される場合にのみ時間を示します。

  • Li rakontis plu. = Li daŭrigis sian rakontadon. - 彼は更に物語った。= 彼は自分の物語を続けた。
  • Li rakontis pli. = Li rakontis pli multe da aferoj. - 彼はより物語った。= 彼はより多くの件を物語った。
  • Li ne vivos plu. = Li ne vivos pli longe. - 彼はもはや生きていないだろう。= 彼はこれ以上長く生きていないだろう。
  • Mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli [longe] ol tri jarojn. - 私はそれはこれから三年以上建設中であると思う。

    pliか同様の単語を要求するolが続いているので、ここではpluはありえません。

Plej

Plejは、記述されている傾向、方法、行動などが、比較されている全ての他のものよりも上回っていることを示します。全ての他のものというのは存在してるかもしれませんし、文脈の内部にあるのかもしれません。

  • Aŭgusto estas mia plej amata filo. - アウグストは私が最も愛している息子です。

    私が彼より愛している息子はいない。

  • Ŝi prenis la plej belan arĝentan vazon, kiu estis en la loĝejo. - 彼女は住まいの中にあるもっとも美しい銀の壺を手に取った。

    より美しい壷はここにはない。

  • Li estas tre ekkolerema kaj ekscitiĝas ofte ĉe la plej malgranda bagatelo. - 彼は非常に怒り出しやすくて、ほんの小さなつまらないことで興奮しだす。
  • Li ekaŭdis bruan tonon, kiu povis ektimigi la koron eĉ de plej kuraĝa viro. - 彼は最も勇敢な男の心をも揺るがすことができる騒音を聞きつけた。
  • Plej multe li amas, ke oni lin bone akceptu, ke la regalado estu bona. = Li plej amas, ke... - 彼は、もてなしよく歓迎されるのがなにより好きだ。

plej を使った最上級表現が適用される範囲を示すためにはふつう前置詞 el を使います: Ŝi estas la plej saĝa el ĉiuj, kiujn mi konas. plej-表現の適用範囲を示すためにはほかに en, sur, inter またはその他の場所の前置詞が使えます: Ĝi estas la plej alta montaro en Azio.

二つのものだけを比較する場合には、la plila plejの間の違いはなくなります。二つのもののうちの一つが他のものより大きい場合には、それは自動的にそれらの中で最も大きいものにもなります:

  • Ĝi estas la pli bona el la du. = Ĝi estas la plej bona el la du. - それは二つの中でよりよいものだ。= それは二つの中でもっともよいものだ。

La pliが用いられる場合、普通は比較する事柄が二つだけあり、"el la du"(二つのうちで)を追加する必要はありません:

  • Ŝi estas la pli aĝa. = Ŝi estas la plej aĝa el la du. - 彼女はより若いです。= 彼女は二人の中で最も若いです。

しかし文脈によっては2つだけとは限りません: Ĉu tiu estas unu el viaj malpli aĝaj fratinoj? Ne, ŝi estas la pli aĝa. 彼女は私の多くの姉妹の中で私よりも年上です。

多くの人は、二つの事柄を比較する際にはla pliを用いるべきであり、その場合にはla plejは不適切であるとさえ考えています。あらゆる場合、la pliを用いる方がより賢明です。

Malpli, malplej

比較のために、malplimalplejという形を用いることもできます。

  • Via pano estas malpli freŝa, ol mia....pli malfreŝa... - あなたのパンは私のに比べ新しさで劣る。≈ ...より古い
  • La amaso kuris malpli rapide ol la veturilo, kiu ruliĝis tre rapide....pli malrapide... - 群集は、とても速く走行する車輌以下の速さで走っていた。 ≈ ...より遅く...
  • Ĝuste tie troviĝas unu loko, kiu, estante malplej facile komprenebla, malplej bone aperis en la traduko....plej malfacile... ...plej malbone... - まさにここに、最も理解が難しく、訳文でも最低質となっている一箇所が見つかるのだ。
  • Tiu estas la malplej taŭga el ĉiuj....plej maltaŭga... - それは全ての中で最低の相応しさだ。= ...最も相応しくない...
  • Li estas la malpli aĝa frato (el la du fratoj)....la pli juna... - 彼は(二人の兄弟のうちで)弟です。= ...より若い...

MAL接頭辞を好みに応じてそのような文章の中で動かすことができる場合もあります。しかし、意味合いの違いがしばしばあります。その違いは非常に大きなものになり得ます: Li estas malpli bela ol vi. Li estas pli malbela ol vi. 最初のものはお世辞ですが、二番目のものは罵りです。

Kiel eble plej

Kiel eble plejという表現は、何かを最大化したいという意志を示しています。この表現は、最も高い状態に到達するために全ての可能性を用いるつもりであることを示します。

  • La vortaro devis havi amplekson kiel eble plej malgrandan. - その辞書はできるだけ小さなサイズでなくてはならなかった。

    小さいほどいい。

  • Diru kiel eble plej rapide, per kio mi povas esti utila al vi! - できるだけ速く、何に関して私があなたに役立てるかについて話しなさい。

    あなたの最大の速さを用いなさい。

他によく使われる変化形は、plejeble(できるだけ))です: Faru tion plejeble rapide!

限られた意味合いを持つ、kiom eble (plej/pli)kiel eble plejを混同しないようにしましょう。kiel eble plejが最大を促すのに対して、kiom eble (pli/plej)は可能性の限界があることを示します。

  • Estas dezirinde ke ĉiuj uzu la novajn vortojn kiom eble egale. - みんなが新しい単語をできるだけ使うことが望ましい。

    全く十分な平等は多分可能ではない。

  • Mi kiom eble evitas tiun vorton. = Mi vere provas eviti tiun vorton, sed povas esti, ke tio ne ĉiam eblas. - 私はできるだけその単語を避ける。= 私はその単語を避けるようにしているが、必ずしも常にそれが可能という訳ではない。
  • Li devas — kiom tio estas ebla — uzi lingvon kiom eble plej neŭtralan. - 彼は、-それができるとして-できるだけ中立的な言語を使うべきだ。

限定的な意味合いを持つ他の変化は、laŭeble plejです。

Kielol

小辞kielolを用いることで何と比較しているかを示すことができます。そのような用法では、kielol前置詞と似ていますが、また従属接続詞とも似ています。これらはそれ自体の単語のカテゴリー、比較小辞を形成していると言えます。

Kielを用いることによって、類似を示す同等比較ができます。Kielは、TI-語またはsama/sameとともに用いられますが、これらの単語はしばしば省略されます:

  • Tiu ĉi malfreŝa pano estas malmola, kiel ŝtono. - この古びたパンは石のように固い。

    パンの硬さは石の硬さに似ている。

  • Ŝiaj okuloj estis kiel du steloj. = Ŝiaj okuloj similis al du steloj. - 彼女の両眼は二つの星のようだった。= 彼女の両眼は二つの星に似ていた。
  • Nia regimentestro estas por siaj soldatoj kiel bona patro. - 私たちの連隊長は、その配下の兵隊にとってはよき父親のようである。
  • Mi ĝojas, ke vi havas tian saman opinion, kiel mi. - 私はあなたが私と同じ意見を持っていることがうれしい。
  • Li estis kiel senviva. = Lia eco similis al senviveco. - 彼は生気がないみたいだった。= 彼の性分は生気がないのと似ていた。
  • Sentu vin tute kiel hejme. - 家にいるのとまったく同じように感じてください(お気楽にしてください)。
  • Diskuti kun li estas same senutile, kiel draŝi venton. - 彼と議論するのは風を殴るのと同様に役に立たない。
  • Mi zorgas pri ŝi tiel, kiel mi zorgas pri mi mem. - 私は自分の面倒を見るのと同様に彼女の面倒を見ている。
  • La afero ne estas tia, kiel oni pensas. - その事柄は皆が考えているようなものじゃない。

Olを用いて、何が何に対して似ていないかを示す、比較級が作れます。Olは、普通pli, malpli, malsama, malsame, aliaまたはalieとともに用いられます:

  • Lakto estas pli nutra, ol vino. = Lakto malsimilas al vino laŭ la nutreco. - 牛乳はワインより栄養がある。= 牛乳は栄養の点でワインとは似ていない。
  • Mi havas pli freŝan panon, ol vi. = Se oni komparas kun vi (kun la pano, kiun vi havas), mi havas pli freŝan panon. - 私はあなたよりも新しいパンを持っている。= あなたと(あなたが持っているパンと)比較すると、私はより新しいパンを持っている。
  • Vi estas pli ol beleta, vi estas bela! - あなたはちょっときれいというより、美しいです。
  • Ŝi estis ankoraŭ pli bela ol antaŭe. - 彼女はまだ以前よりも美しかった。
  • Pli bone ne fari, ol erari. - 間違うより何もしない方がいい。
  • Ĝi estis al mi pli kara, ol mi povas diri. - それは私に対して、渡しが言うことができるよりも、より親愛なものだった。

Ĉe preferi (prefere, prefero k.s.) oni povas montri la malpreferaĵon per ia vorteto. Antaŭ infinitivo oni uzas ol, iafoje anstataŭ. Antaŭ substantivo aŭ pronomo oni normale uzas al, sed ankaŭ antaŭ, kontraŭ kaj anstataŭ eblas:

  • Tiam Dio inspiris al mi la ideon ekbruligi mian liton, prefere neniigi mian domon per fajro, ol permesi, ke la granda amaso da homoj mizere pereu. - Tiam Dio inspiris al mi la ideon ekbruligi mian liton, prefere neniigi mian domon per fajro, ol permesi, ke la granda amaso da homoj mizere pereu.
  • Mia edzino preparas manĝojn, kiujn mi certe preferas al la manĝoj el la kuirejoj de la plej bonaj hoteloj. - Mia edzino preparas manĝojn, kiujn mi certe preferas al la manĝoj el la kuirejoj de la plej bonaj hoteloj.
  • Li ne atentas la vizaĝon de princoj, kaj ne preferas riĉulon antaŭ malriĉulo. - 彼は王子の顔に注意ぜず、貧乏人の前の金持ちを好まなかった。
  • Preferos la morton ol la vivon ĉiuj restintoj. = ...ol elekti la vivon... - Preferos la morton ol la vivon ĉiuj restintoj. = ...ol elekti la vivon...

    Ol rilatas al subkomprenata infinitivo. Tial oni uzas ol.

Kiel kaj ol kune kun rolmontriloj

Se post kompara kielol aperas substantiva frazparto (aŭ pronomo) sen rolmontrilo, la komparo rilatas al la subjekto de la frazo. La kiel-afero aŭ ol-afero iel estas subjekto en fraza ideo. Tia kiel-esprimo aŭ ol-esprimo ankaŭ povas respondi al alia frazrolo, kiu ne havu rolmontrilon, ekz. predikativo.

Se tia kompara esprimo estu komprenata kiel objekto aŭ adjekto, oni devas uzi rolmontrilon por montri tion:

  • Mi elektis lin kiel prezidanto. - 大統領として私は彼を選んだ。

    表に現れない考え:大統領が彼を選んだ。大統領は、文章の主語である私である。

  • Mi elektis lin kiel prezidanton. - 私は彼を大統領として選んだ。

    表に現れない考え:私は大統領を選んだ。大統領になるのは、文章の目的語である彼である。

  • Li amos sian landon pli ol ĉiuj aliaj landoj. (Ĉiuj aliaj landoj amos lian landon malpli.) - 彼は自分の国を他の全ての国々「が」愛するよりもより愛するだろう(他の全ての国は彼が自分の国を愛するほど彼の国を愛していないだろう)。
  • Li amos sian landon pli ol ĉiujn aliajn landojn. (Li amos ĉiujn aliajn landojn malpli.) - 彼は自分の国を他の全ての国よりも愛するだろう(彼は他の全ての国をそれほど愛してはいないだろう)。
  • Tie la suno lumis multe pli hele ol ni. (Ni lumis malpli hele.) - そこでは太陽は私たちよりも明るく輝いた(私たちはより暗く輝いた)。
  • Tie la suno lumis multe pli hele ol ĉe ni. (Ĉe ni la suno lumis malpli hele.) - Tie la suno lumis multe pli hele ol ĉe ni. (Ĉe ni la suno lumis malpli hele.)
  • Li uzas Esperanton, kiel sekretan lingvon. (Li uzas sekretan lingvon.) - 彼はエスペラントを秘密の言語として用いている(彼は秘密の言語を用いている)。
  • Ŝi havas multe da ne-Esperantistoj kiel amikojn. (Ŝi havas amikojn.) - 彼女には友人として多くのエスペラントでない人々がいる(彼女には友人がいる)。
  • Al vi kiel al esperantistoj mi volas nur diri, ke terure altaj kaj dikaj estas ankoraŭ la interpopolaj muroj. (Mi diros tion al esperantistoj.) - エスペランティストとしてのあなた方に、民族間の壁は恐ろしく高く、分厚いということをお話したい(私はそれをエスペランティストたちに話すつもりである)。
  • Estis tie tiel lume, preskaŭ kiel dum la tago. (Dum la tago estas tiel lume.) - そこではほとんど昼間と同じくらい明るかった(日中はそれくらい明るい)。
  • Mia frato diris al Stefano, ke li amas lin pli, ol sin mem. (Li amas sin mem.) - 私の兄弟はステファンに自分自身のことが好きな以上に彼のことが好きだといった(私の兄弟は自分自身のことが好きだ)。
  • Estas ja pli bone havi ion, ol nenion. (Oni povus havi nenion.) - 何もないより何か持っているほうが確かにいい(何も持っていないかもしれない)。
  • Neniam mi amis lin pli multe, ol en la tago, kiam li de tie ĉi forveturis. (En tiu tago mi amis lin multe.) - 彼がここから去った日よりも私は彼のことをより愛することは決してなかった(その日私は彼を非常に愛していた)。
  • Antono devis pensi pri io alia ol pri sia ama aflikto. (Li ne pensu nur pri sia ama aflikto.) - アントンは自分の愛の苦悩についてより他のことについて考えなくてはならなかった(彼はただ自分の愛の苦悩についてだけ考えさせられなかった)。

Kiel表現、またはol表現が単語の修飾語にのみ関連している場合があります。このような修飾語がN語尾を持っている場合、比較表現は省略されている文の中では目的語ではありませんので、N語尾を持ちません:

  • Li uzas domon grandan kiel palaco.Li uzas domon. La domo estas granda kiel palaco. - 彼は宮殿のような大きな家を使っている。≈ 彼は家を使っている。その家は宮殿のように大きい。

    この比較は、家の大きさにのみ関係しています。比較しましょう:Li uzas grandan domon kiel palacon. (Li uzas palacon.)(彼は宮殿として大きな家を使っている。彼は宮殿を使っている)

  • Mi neniam renkontis homon (tian) kiel ŝi.Mi ne renkontis homon, kiu estas simila al ŝi. - 私は彼女のような人に出会ったことはありません。= 私は彼女に似た人に出会ったことはありません。
  • Ĝi havas du okulojn tiel grandajn, kiel du tasoj.La okuloj estas tiel grandaj kiel du tasoj. - それは茶碗ほどの大きさの目を二つ持っている。 = 目は茶碗ほどの大きさである。
  • Li lernis gravajn lingvojn, kiel la Angla lingvo kaj la Franca. (La Angla lingvo kaj la Franca estas tiaj gravaj lingvoj.) - 彼は英語やフランス語のような重要な言語を学んだ(英語やフランス語やそのような重要な言語である)。

    英語やフランス語は彼が学んだ言語の種類の例です。多分彼は正にそれらを学んだのではないでしょう(学んだのであれば、kielは使わない)。

  • Mi havas alian proponon, ol la ĵus prezentita. (Mia propono estas alia, ol la ĵus prezentita.) - 私にはちょうど示されたのとは違う提案があります(私の提案はちょうど示されたものとは違っている)。
  • Li havas korpon pli larĝan ol alta. = ... pli larĝan ol ĝi estas alta. - Li havas korpon pli larĝan ol alta. = ... pli larĝan ol ĝi estas alta.

同一性と役割の kiel

普通比較で用いられるkielは、類似性を示します(...tia kiel..., ...tiel kiel...など)。しかし、ある場合には同一性または役割を示します。その場合、kielは、「~として」のようなことを意味します。

  • Mi elektis lin kiel prezidanto. = ...estante prezidanto. ...en mia rolo de prezidanto., ...ĉar mi estas prezidanto. - 大統領として私は彼を選んだ。 = 「大統領であるものとして」、「大統領としての私の役割において」、「何故なら私は大統領だから」
  • Ŝi estus bona por mi kiel edzino! = ...estante edzino! ...en edzina rolo! - 彼女が私にとって妻としてよくしてくれればなぁ! = ...妻であって! ...妻の役割で!
  • Li naskiĝis kiel Franco, sed mortis kiel homarano. - 彼はフランス人として生まれたが、人類人として死んだ。

    彼は生まれた時はフランス人だったが、死んだ時は人類人だった。

Kielが類似性、同一性、あるいは役割を示しているかどうかは文脈のみによります。

比較表現 - 省略文?

Ofte oni povas anstataŭigi komparan kiel-esprimon per plena subfrazo kun predikato, sed ne ĉiam tio eblas:

  • Li uzas sian hejmon kiel laborejon.Li uzas sian hejmon (tiel), kiel oni uzas laborejon. - 彼は自分の家を仕事場として用いている。→彼は自分の家を仕事場として用いるように用いている。

    完全なkiel文は、比較のkeil表現と同じような意味を持ちます。

  • Mi elektis ŝin kiel prezidanton.Mi elektis ŝin (tiel), kiel oni elektas prezidanton. - 私は彼女を大統領として選んだ。→ 私は彼女を人が大統領を選ぶように彼女を選んだ。

    La plena kiel-frazo havas alian signifon ol la kompara esprimo. La kompara esprimo informas pri la posteno, kiun ŝi ricevis. La kiel-frazo montras la manieron, en kiu oni elektis ŝin.

比較のkiel表現は、そのため(必ずしも)省略された従属節と同じではありません。

Iuj pensas, ke oni ĉiam uzu tiun KI-vorton, kiun oni uzus en plena frazo. Ili tiam ofte uzas kia(j)(n) anstataŭ kiel por montri egalecan komparon. Tia uzo estas netradicia kaj malrekomendinda. Ĝi krome povas iafoje fariĝi tre maleleganta:

  • Li vizitis tiajn urbojn, kia estas Parizo. - 彼はパリのような街を訪問した。Li vizitis (tiajn) urbojn kia Parizo.

    望ましくは:Li vizitis (tiajn) urbojn kiel Parizo.

  • Li loĝas en la sama urbo, en kiu mi loĝas. - 彼は私が住んでいるのと同じ都市に住んでいる。Li loĝas en la sama urbo, en kiu mi.

    望ましくは:Li loĝas en la sama urbo kiel mi.

  • Li naskiĝis en la sama tago kaj en la sama loko, kiam kaj kie mi naskiĝis. - 彼は私が生まれたのと同じ日、同じ場所で生まれた。Li naskiĝis en la sama tago kaj en la sama loko, kiam kaj kie mi.

    望ましくは:Li naskiĝis en la sama tago kaj (en la sama) loko kiel mi.

  • Emilio havis sur si eĉ la saman veston, kiun ŝi tiam havis sur si. - エミリーはある時着ていたのと全く同じ服を着ていた。Emilio havis sur si eĉ la saman veston kiun tiam.

    ザメンホフのように言おう:Emilio havis sur si eĉ la saman veston kiel tiam.

比較表現が完全な従属節である場合、それをkia, kiu, kiam などで導入することができますが、比較表現が文章の一部または術後のない文章の一部が組み合わさったもの、)にすぎない場合には、比較のkielを用いなくてはなりません。

Kvazaŭ

類似性が見かけのもの、現実的ではないもの、それを強調したい場合にのみ、同等比較では比較のkielの替りにkvazaŭを使うことができます。

  • Dum momento li staris senmova, kvazaŭ ŝtoniĝinta. - その瞬間、かれはまるで石になったかのように動かずに立っていた。

    彼は本当に石のように固まってしまったのではなかった。

  • Silente li migris tra la lando, kiu aperis al li kvazaŭ abunda fruktoĝardeno. - Silente li migris tra la lando, kiu aperis al li kvazaŭ abunda fruktoĝardeno.
  • Ĉiu statuo sur la riĉaj sarkofagoj ŝajnis kvazaŭ ricevinta vivon. - Ĉiu statuo sur la riĉaj sarkofagoj ŝajnis kvazaŭ ricevinta vivon.

Iafoje oni devas uzi N-finaĵon (aŭ alian rolmontrilon) post kompara kvazaŭ same kiel ĉe kompara kiel: Tiesto ŝtelis filon de Atreo kaj lin edukis kvazaŭ sian propran.

先頭にもどる