Więcej

Rzeczowniki są nazwami rzeczy konkretnych, abstrakcyjnych, ludzi, zwierząt, zjawisk, czynów, cech, gatunków (rodzajów), osób itd. Rzeczowniki mają w Esperanto końcówkę O:

  • tablo - stół = nazwa przedmiotu (konkretnego obiektu)
  • hundo - pies = nazwa rodzaju zwierzęcia
  • saĝo - mądrość = nazwa cechy
  • amo - miłość = nazwa uczucia
  • kuro - bieg = nazwa czynu
  • martelado - kucie młotem = nazwa czynności
  • Petro - Piotr = nazwa/imię osoby
  • Jokohamo - Jokohama = nazwa miasta

Po rzeczownikowej końcówce O może nastąpić końcówka J w liczbie mnogiej i biernikowa końcówka N. Mogą także wystąpić obie, ale zawsze J przed N:

tabloj tablon tablojn
hundoj hundon hundojn

Można zamienić końcówkę rzeczownika O za pomocą apostrofo, ale tylko kiedy nie następuje J lub N:hund'hundo, saĝ'saĝo, am'amo, kur'kuro, Jokoham'Jokohamo.

Użycie rzeczowników.

Substantivoj, aŭ pli ĝuste frazpartoj kun substantivo kiel ĉefvorto, rolas en frazoj precipe kiel subjekto, objekto, adjektovokativo, sed ili ankaŭ povas roli kiel suplementa priskribopredikativa priskribo de alia vorto:

  • La bona virino trankviligis sian soifon. - Dobra kobieta ugasiła jej pragnienie.

    Część zdania dobra kobieta, której słowem głównym jest rzeczownik kobieta, występuje w roli podmiotu.

  • Mi vidas leonon. - Widzę lwa.

    Rzeczownik lwa występuje jako przedmiot czynności (i dlatego ma biernikową końcówkę -N).

  • Ludoviko, donu al mi panon. - Ludwiku, podaj mi chleb.

    Część zdania Ludwiku pokazuje do kogo skierowana jest czynność (występuje jako dopełnienie).

  • Sur la fenestro kuŝas krajono kaj plumo. - Na oknie leży ołówek i pióro.

    Rzeczownikowe wyrażenie na oknie występuje jako okolicznik miejsca (i dlatego ma przyimek miejsca na).

  • La dentoj de leono estas akraj. - Zęby lwa są ostre.

    La substantiva frazparto de leono rolas kiel poseda suplemento de la substantiva frazparto la dentoj (kaj havas tial la prepozicion de).

  • Mi estas muzikisto. - Jestem muzykiem.

    Rzeczownik muzykiem występuje jako orzecznikowe określenie podmiotu (domyślnego) ja.

Wyrażenia rzeczownikowe (o właściwościach rzeczowników)

Iuj el la vortetoj en Esperanto povas roli substantivece en frazo, sed ili ne havas O-finaĵon. Tiaj estas la personaj pronomoj, la tabelvortoj je U kaj O, la nomoj de la Esperantaj literoj, la numeraloj kaj la vorteto ambaŭ.

Ankaŭ kvantaj adverboj povas roli substantivece.

Nazwy własne

Plene Esperantigitaj propraj nomoj ĉiam havas O-finaĵon: Anno, Petro, Teodoro, Mario... Ankaŭ ne-Esperantigitaj propraj nomoj estas substantivoj, sed ili ordinare ne havas O-finaĵon: Anna, Peter, Theodore Roosevelt, Marie Curie, Deng Xiaoping. Ĉe tiaj nomoj oni povas forlasi la akuzativan N-finaĵon, eĉ se la frazrolo principe postulas tian finaĵon. Legu pli detale en la klarigoj pri N-finaĵo.

Wróć do góry