ไปยังสารบัญ

ต่อไปนี้เป็นรายการคำศัพท์ทางไวยากรณ์ที่สำคัญ ๆ ที่ใช้ในหนังสือเล่มนี้ คำอธิบายของคำศัพท์ทางไวยากรณ์นี้เป็นคำอธิบายที่มาจากมุมมองในไวยากรณ์ของภาษาเอสเปรันโต สำหรับในไวยากรณ์อื่น ๆ (หมายถึงที่เกี่ยวกับภาษาเอสเปรันโตหรือในภาษาอื่น ๆ) คำศัพท์เฉพาะทางเหล่านี้อาจจะมีความแตกต่างกันอยู่บ้าง สำหรับคำศัพท์ทางไวยากรณ์ที่ปรากฎใน lernu!-gramatiko ได้ใช้ตามหนังสือไวยากรณ์ภาษาเอสเปรันโตที่มีชื่อว่า PAG ของ Kalocsay และ Waringhien

adjektivo (คำคุณศัพท์ (adjektivo))
เป็นคำที่ใช้สำหรับขยายคำนามหรือคำนามจุลศัพท์
adjekto (ส่วนขยายภาคแสดง (adjekto))
เป็นส่วนของประโยคที่แสดง วิธีการ แสดงสถานที่ เวลา หรือแสดงการกระทำโดยเครื่องมือ ฯลฯ ซึ่งเกิดการกระทำ(หรือเกิดสถานะ)จากภาคแสดง ทุกๆส่วนของประโยคเป็นบทขยายภาคทั้งหมด ยกเว้นภาคแสดง ประธาน กรรม และส่วนขยายผ่านทางกริยา
adverbo (กริยาวิเศษณ์ (adverbo))
เป็นคำที่ใช้เพื่อขยายคำต่าง ๆ ที่ไม่ใช่คำนามหรือคำนามจุลศัพท์ (คือใช้ขยายกับกริยา คำคุณศัพท์ คำคุณศัพท์จุลศัพท์ กริยาวิเศษณ์ กริยาวิเศษณ์จุลศัพท์หรือขยายประโยคทั้งประโยค)
afikso (หน่วยคำเติม (afikso))
เป็นรากคำชนิดหนึ่งที่ใช้สำหรับการสร้างคำ ซึ่งแบ่งเป็น ปัจจัย และอุปสรรค
afrikato (เสียงกักเสียดแทรก (afrikato))
เป็นเสียงพยัญชนะที่เกิดจากการพ่นลมออกมาแล้วลมถูกจับกักหรือกั้นด้วยอวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งภายในช่องปาก หลังจากนั้นจึงปล่อยลมออกมาให้มากพอที่จะให้ลมสร้างเสียงเสียดแทรก
aktivo (กรรตุวาจก (aktivo))
เป็นประโยคที่ประธานเป็นผู้ทำแสดงการกระทำจากภาคแสดง โปรดดูกรรมวาจก
akuzativo (กรรมการก (akuzativo))
เป็นคำที่มีตัวลงท้ายด้วย -N
apozicio (ส่วนขยายหลังคำนาม (apozicio))
เป็นคำหรือกลุ่มคำที่ปกติจะอยู่หลังจากคำหรือกลุ่มคำที่เป็นตัวที่จะขยาย โดยจะแสดงในเรื่องหรือความหมายที่เหมือนกัน เพียงแต่ใช้คำอื่นแทน
epiteto (คำที่ขยายคำอื่นโดยตรง (epiteto) )
เป็นคำจำพวกคำคุณศัพท์ คำคุณศัพท์จุลศัพท์ กริยาวิเศษณ์ หรือกริยาวิเศษณ์จุลศัพท์ซึ่งเป็นคำที่ขยายคำอื่นโดยตรง
finitivo (กริยาหลัก (finitivo))
เป็นรูปแบบกริยาที่มีลักษณะการใช้เป็นภาคแสดง
frikativo (เสียงเสียดแทรก (frikativo))
เป็นเสียงพยัญชนะที่เกิดจากการพ่นลมออกมาผ่านอวัยวะภายในช่องปากที่ชิดกันมาก โดยมีช่องเล็ก ๆ ที่ทำให้ลมเสียดสีกับอวัยวะภายในช่องปาก จนเกิดเป็นเสียงเสียดแทรก
futuro (อนาคตกาล (futuro))
เป็นรูปแบบกริยาที่แสดงการกระทำหรือสถานะในอนาคต
imperativo (มาลาคำสั่ง (imperativo))
เป็นมาลาที่แสดงการสั่ง (ซึ่งเป็นการใช้ที่อยู่ในอาณัติมาลาของภาษาเอสเปรันโต)
indikativo (นิเทศมาลา (indikativo))
เป็นมาลาที่แสดงการกระทำและสถานะที่เป็นเป็นความจริง
infinitivo (สภาวมาลา (infinitivo))
เป็นมาลาที่แสดงการกระทำหรือสถานะอย่างกลาง ๆ ปราศจากการบ่งชี้ว่าเป็นเรื่องจริง เป็นความต้องการ หรือเป็นการจินตนาการ
interjekcio (คำอุทาน (interjekcio))
เป็นคำประเภทจุลศัพท์เป็นคำที่ใช้แสดงการอุทาน
kondicionalo (ปริกัลปมาลา (kondicionalo))
เป็นมาลาที่แสดงการกระทำหรือสถานะที่ไม่เป็นความจริง เป็นการจินตนาการ หรือเป็นการเพ้อฝัน
konjunkcio (สันธาน (konjunkcio))
เป็นคำประเภทจุลศัพท์ที่ซึ่งเชื่อมส่วนของประโยคที่มีสถานะเหมือนกันในประโยค
konsonanto (พยัญชนะ (konsonanto))
เป็นเสียงแบบหนึ่งในภาษา ที่เกิดจากการพ่นลมพุ่งผ่านขึ้นมาจากปอด ผ่านเส้นเสียง แล้วไปกระทบกับอวัยวะภายในปาก
lateralo (เสียงข้างลิ้น (lateralo))
เป็นเสียงพยัญชนะที่เกิดจากลิ้นปิดกั้นลมเฉพาะบริเวณตรงกลางปาก (ปุ่มเหงือก) ทำให้ลมพ่นออกมาอย่างอิสระบริเวณสองข้างลิ้น
modo (มาลา (modo))
เป็นรูปแบบกริยาอย่างหนึ่งที่แสดงลักษณะเจตนาลักษณะต่าง ๆ ของผู้พูดจากสิ่งที่พูด, มาลาในภาษาเอสเปรันโตประกอบไปด้วย สภาวมาลา นิเทศมาลา อาณัติมาลาและปริกัลปมาลา
nazalo (เสียงนาสิก (nazalo))
เป็นเสียงพยัญชนะที่เกิดจากลมที่ไม่สามารถผ่านอวัยวะภายในปากได้เนื่องจากถูกกักโดยอวัยวะภายในปากเอง ดังนั้นลมจึงผ่านขึ้นไปทางช่องจมูกแทน จึงเกิดเป็นเสียงขึ้นจมูกหรือที่เรียกว่าเสียงนาสิก
negacio (การปฏิเสธ (negacio))
เป็นคำประเภทจุลศัพท์แสดงการปฏิเสธ
netransitiva (อกรรมกริยา (netransitiva))
เป็นกริยาประเภทหนึ่งที่ไม่สามารถมีกรรมได้
nominativo (กรรตุการก (nominativo))
เป็นคำจำพวกคำนามหรือคำนามจุลศัพท์ที่ไม่มีสิ่งที่แสดงสถานะบทบาทของคำนั้น (บุพบท หรือ ตัวลงท้ายของกรรมการก)
numeralo (ตัวเลข (numeralo))
เป็นคำประเภทจุลศัพท์ที่แสดงถึงจำนวน
objekto (กรรม (objekto))
เป็นตัวบ่งชี้บทบาทของคำซึ่งแสดงการถูกกระทำจากภาคแสดงในบางครั้งเราอาจจะพูดถึง "กรรมตรง" ซึ่งตรงข้ามกับ "กรรมรอง", "กรรมรอง" เราจะเรียกกว่า al-adjekto กรรม(ตรง)โดยทั่วไปเราจะเรียกว่า "akuzativa objekto" และเราจะเรียกกรรมรอง "dativa objekto" ตามหลักไวยากรณ์ดั้งเดิม
participo (ลักษณะและสถานะของกริยา (participo))
เป็นคำที่แสดงการดำเนินของการกระทำและสถานะเป็นเหมือนลักษณะของประธานหรือกรรมของคำนั้น
pasivo (กรรมวาจก (pasivo))
เป็นโครงสร้างประโยคในแบบสวนกลับ ซึ่งกรรม (ในกรรตุวาจก) ทำหน้าที่เป็นประธาน
plozivo (เสียงกัก (plozivo))
เป็นเสียงพยัญชนะเกิดจากกระแสลมถูกกักไว้จุดใดจุดหนึ่ง ณ อวัยวะในช่องปาก แล้วหลังจากนั้นลมก็ถูกปล่อยออกอย่างรวดเร็ว (บางตำราอาจเรียกว่า เสียงระเบิด หรือเสียงหยุด)
pluralo (พหูพจน์ (pluralo))
เป็นคำที่แสดงจำนวนที่มากกว่าหนึ่ง
predikativo (ส่วนขยายผ่านทางกริยา (predikativo))
กลุ่มคำประเภทหนึ่งที่ขยายประธานหรือกรรมผ่านทางกริยา
predikato (ภาคแสดง (predikato))
เป็นกริยาหลักในประโยค ที่ปกติจะมีประธานเป็นผู้กระทำ
prefikso ( อุปสรรค (prefikso))
เป็นหน่วยคำเติมประเภทหนึ่งที่จะเติมไว้ข้างหน้ารากคำ
prepozicio (บุพบท (prepozicio))
เป็นคำประเภทจุลศัพท์ที่แสดงสถานภาพของคำที่อยู่ข้างหลัง
preterito (อดีตกาล (preterito))
เป็นรูปแบบกริยาที่แสดงการกระทำหรือสถานะในอดีต
prezenco (ปัจจุบันกาล (prezenco))
เป็นรูปแบบกริยาที่แสดงการกระทำหรือสถานะในปัจจุบัน
pronomo (สรรพนาม (pronomo))
เป็นคำประเภทจุลศัพท์ที่ใช้แทนคำนามต่าง ๆ
singularo (เอกพจน์ (singularo ))
เป็นสถานะของคำที่แสดงจำนวนเพียงหนึ่ง
subjekto (ประธาน (subjekto))
เป็นตัวบ่งชี้บทบาทของคำซึ่งในประโยคกรรตุแสดงการกระทำจากภาคแสดง
subjunkcio (สันธานเชื่อมประโยคย่อยกับประโยคหลัก (subjunkcio))
เป็นคำประเภทจุลศัพท์ที่ใช้เชื่อมประโยคย่อย (หรืออนุประโยค) กับประโยคหลัก
sufikso (ปัจจัย (sufikso))
เป็นหน่วยคำเติมประเภทหนึ่งที่วางไว้หลังรากคำ
suplemento (ส่วนขยายที่ไม่ผ่านทางกริยา (suplemento))
เป็นส่วนขยายคำที่ไม่ผ่านทางกริยาแต่ผ่านทางบุพบทหรือตัวลงท้ายของกรรมการก
transitiva (สกรรมกริยา (transitiva))
เป็นกริยาประเภทหนึ่งที่สามารถมีกรรมได้
verbo (กริยา (verbo))
เป็นคำที่แสดงการกระทำหรือสถานะซึ่งเป็นภาคแสดงของประโยค อนึ่งเราสมารถนับสภาวมาลาเป็นกริยา แต่กริยาประเภทนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นภาคแสดง
vibranto (เสียงรัว (vibranto))
เป็นเสียงพยัญชนะที่เกิดจากปลายลิ้นกักลมที่ปุ่มเหงือก แล้วรัวลิ้นขึ้นลงหลาย ๆ ครั้ง เพื่อปล่อยลมออกมาเป็นระยะถี่ติด ๆ กัน
vokalo (สระ (vokalo))
เป็นเสียงแบบหนึ่งในภาษา ที่เกิดจากการพ่นลมโดยไม่ไปกระทบกับอวัยวะใด ๆ ในปาก และเป็นส่วนที่สามารถออกเสียงเน้นได้
vokativo (คำเรียกขาน (vokativo))
เป็นคำที่แสดงสถานะว่าเป็นผู้หรือสิ่งที่ถูกเรียก
volitivo (อาณัติมาลา (volitivo))
เป็นมาลาประเภทหนึ่งที่แสดงการะกระทำหรือสถานะของความต้องการแต่มิได้เป็นเกิดขึ้นจริง
vorteto (จุลศัพท์ (vorteto))
หรือคำประเภทหนึ่งที่ไม่ต้องมีตัวลงท้ายเพื่อแสดงชนิดของคำ, คำอนุภาค ก็ว่า
กลับไปด้านบน