ไปยังสารบัญ

ประเภทของคำ

คำในภาษาเอสเปรันโตตามโครงสร้างของการสร้างคำศัพท์แบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ คำที่ต้องมีตัวลงท้าย และจุลศัพท์ (คำที่ไม่จำเป็นต้องมีตัวลงท้าย)

คำที่ต้องมีตัวลงท้าย

คำส่วนใหญ่ในภาษาเอสเปรันโตมีโครงสร้างคำอยู่ในประเภทคำที่มีตัวลงท้าย โดยคำประเภทนี้จะประกอบจากรากคำ(หรืออาจมีมากกว่าหนึ่งก็ได้)กับตัวลงท้ายแสดงชนิดของคำนั้น ตัวอย่างเช่น patr/o, roz/o, sun/o, am/o, kol/tuk/o, san/a, verd/a, hel/ruĝ/a, eg/e, aparten/i, bril/as, est/os, rond/ir/as

รากคำจะให้ความหมายได้หลากหลายมากเช่น ให้ความหมายเกี่ยวกับ คน สัตว์ อาการ คุณภาพ สิ่งที่เป็นนามธรรม สิ่งที่เป็นรูปธรรม และอื่น ๆ ตัวของรากคำเองนั้นไม่สามารถนำมาใช้เป็นคำเลย แต่จะต้องอาศัยตัวลงท้าย เพื่อแสดงชนิดของคำเพื่อที่จะสามารถนำไปใช้ในประโยคต่าง ๆ ได้ ในภาษาเอสเปรันโตมีตัวลงท้ายเพื่อแสดงชนิดของคำและกริยาทั้งหมด 9 ตัว ซึ่งมี O, A, E, I, AS, IS, OS, US และ U หากเติมตัวลงท้ายตัวใดตัวหนึ่งไว้หลังรากคำ นั้นก็จะกลายเป็นการสร้างคำที่สมบูรณ์ โดยหลักแล้วทุกรากคำสามารถใช้ตัวลงท้ายตัวใดก็ได้ เช่น hom/o, hom/a, hom/e, hom/i, hom/as และอื่น ๆ blu/o, blu/a, blu/e, blu/i, blu/as และอื่น ๆ kur/o, kur/a, kur/e, kur/i, kur/as และอื่น ๆ

สำหรับบางรากคำมักจะใช้เป็นตัวเติมข้างหน้าหรือหลังคำ ซึ่งเรียกรวม ๆ ว่า หน่วยคำเติม เช่น EBL, UL, MAL, GE เป็นต้น

จุลศัพท์หรือคำอนุภาคในภาษาเอสเปรันโต เป็นคำประเภทหนึ่งที่ไม่จำเป็นต้องมีตัวลงท้าย ซึ่งสามารถใช้ได้ในประโยคโดยไม่จำเป็นต้องเติมตัวลงท้ายใด ๆ จุลศัพท์ถูกจัดว่าเป็นคำศัพท์ประเภทหนึ่ง ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นคำที่อยู่ในประเภท บุพบท เช่น บุรุษสรรพนาม เช่น mi, vi, ŝi คำนามจุลศัพท์ และ คำคุณศัพท์จุลศัพท์ เช่น kiu, tiu, kio, tio, kia, tia, kies, ties, ambaŭ; ตัวเลข เช่น unu, du, tri, dek, cent คำสันธาน เช่น kaj, คำสันธานเชื่อมประโยคย่อยกับประโยคหลัก เช่น ke, ĉu, se คำกริยาวิเศษณ์จุลศัพท์ เช่น kie, tie, for, kiam, tiam, baldaŭ, hodiaŭ, kial, tial, kiel, tiel, kiom, tiom, ankaŭ, , jes, ne และ คำอุทาน เช่น adiaŭ, bis, ho

จุลศัพท์ 45 คำ ที่ดูเหมือนราวกับมีตัวลงท้าย เหมือนมีการประสม แต่อันที่จริงก็ไมได้ประสม ได้แก่ tio, tia, kio, kie, iu, iel, ĉiam, ĉiom, nenial, nenies และอื่น ๆ ซึ่งจุลศัพท์เหล่านี้เราเรียกว่าคำตารางหรือคำเทียบเคียง

ส่วนประกอบของประโยค

ประโยคเกิดจากคำหลาย ๆ คำ นำมาเรียงต่อกันโดยให้เกิดความหมายที่สมบูรณ์ ส่วนวลีคือคำหรือกลุ่มคำที่เป็นส่วนหนึ่งของประโยคเท่านั้น

ในส่วนที่สำคัญที่สุดของประโยคคือภาคแสดง ซึ่งเป็นคำกริยาที่มีตัวลงท้าย AS, IS, OS, US และ U (โดยปกติจะไม่นับตัวลงท้าย I ) เช่น iras, sidis, batos, vidus, pensu เป็นต้น ภาคแสดงจะแสดงลักษณะและสถานะของกริยานั้น ๆ

ภาคแสดงเปรียบเสมือนหัวใจของประโยค โดยส่วนต่าง ๆ ในประโยคจะสัมพันธ์กับภาคแสดงในหลากหลายวิธี ซึ่งส่วนต่าง ๆ เหล่านี้จะเรียกว่าส่วนประกอบของประโยค ตัวอย่างเช่น ประธาน, กรรม, ส่วนขยายภาคแสดง, คำเรียกขาน, ส่วนขยายผ่านทางกริยา

  • La junulo legas libron. - เด็กหนุ่มกำลังอ่านหนังสือ

    กริยา legas เป็นภาคแสดง La junulo เป็นประธาน Libron เป็นกรรม สำหรับส่วนประกอบของประโยคในส่วนประธานจะสามารถสังเกตได้จากการไม่มีเครื่องหมายแสดงสถานะ ซึ่งไม่เหมือนกับกรรมที่จะมีตัวลงท้าย -N แสดงความเป็นกรรม

  • Ŝi veturis tutan tagon per sia aŭto. - เธอเดินทางทั้งวันด้วยรถของเธอเอง

    ในวลี tutan tagon เป็นส่วนขยายภาคแสดงผ่านกรรมการก ซึ่งแสดงระยะเวลาในการกระทำของกริยา และวลีper sia aŭto เป็นส่วนขยายภาคแสดงผ่านการใช้บุพบท ซึ่งแสดงสิ่งของหรืออุปกรณ์ที่ใช้สำหรับการแสดงการกระทำนั้น สรุปได้ว่าตัวลงท้าย -N แสดงการเป็นส่วนประกอบของประโยคของส่วนขยายภาคแสดงลำดับแรก และคำบุพบท per แสดงการเป็นส่วนประกอบของประโยคของส่วนขยายภาคแสดงลำดับที่สอง

  • Andreo, ĉu vi renkontis Paŭlon hodiaŭ? - อันเดรโอ, วันนี้คุณได้พบกับเปาโลไหม?

    คำว่า Andreo เป็นคำเรียกขาน

  • La apartamento de Andreo estas malgranda. - อพาร์ทเมนต์ของอันเดรโอมีขนาดเล็ก

    คำว่า malgranda เป็นส่วนขยายผ่านทางกริยาของประธาน ซึ่งขยายประธาน la apartamento ผ่านทางกริยา estas

การแสดงหน้าที่ของคำในประโยคสามารถแสดงได้จาก: กรรตุการก, ตัวลงท้ายกรรมการก และ ผ่านทางคำบุพบท

ในส่วนประกอบของประโยคหนึ่งจะประกอบจากคำหลัก โดยที่คำหลักนั้นสามารถมีคำขยายมาเพิ่มเติมได้

  • Andreo loĝas en bela apartamento kun du ĉambroj. - อันเดรโออาศัยอยู่ในอพาร์ตเมนต์ที่สวยงามที่มีสองห้อง

    ในส่วนขยายภาคแสดงแสดงสถานที่ (ผ่านทางบุพบท en) คำนาม apartamento เป็นคำหลัก และในส่วนขยายภาคแสดงยังมีคำคุณศัพท์ bela ซึ่งเป็นส่วนขยายคำของคำหลัก และในวลี kun du ĉambroj ซึ่งทำหน้าที่เป็นส่วนขยายที่ไม่ผ่านทางกริยาของคำนาม apartamento (วลี kun du ĉambroj ไม่ได้สัมพันธ์กับภาคแสดงโดยตรง แต่เป็นเพียงส่วนของส่วนขยายภาคแสดง en bela apartamento kun du ĉambroj.)

โปรดศึกษาศัพท์ทางไวยากรณ์เพิ่มเติม

กลับไปด้านบน