前往目錄

世界語裡有 45 個短詞稱為表列詞 (或相關詞), 它們可依相似形式和相似意義排列成表格.

雖然每個表列詞都包含前段和後段兩部分, 但我們不可將表列詞視為複合詞. 表列詞的組成是一個獨特, 封閉的系統, 人們通常不把它和世界語的一般單詞元素混為一談.

前段

KI-
疑問詞, 關係詞, 驚嘆詞
TI-
指示詞
I-
不定詞
ĈI-
全含詞
NENI-
否定詞

後段

-U
個體, 個別物品, 個別事物
-O
事物
-A
性質, 種類
-ES
物主 (語意賓語, 語意主語)
-E
地點
-AM
時間, 次 (狀況, 條件)
-AL
原因
-EL
方式, 程度
-OM
數量 (強調程度)

若干表列詞後段類似於一般詞尾, 但是意義並不相同:

  • 一般名詞的 O 詞尾和表列詞 O 段幾乎同義, 但表列詞 O 不可接複數詞尾 J.
  • 一般詞尾 U 是祈使/命令的動詞詞尾, 而 U 尾表列詞表示個體 (或個別事物) - 是完全不同的事.
  • 一般形容詞詞尾 A 是普通的修飾詞尾, 它往往表示性質和品質, 但也可以表示歸屬, 關係, 個別, 等等. A 尾表列詞只表示性質和種類.
  • 一般副詞性詞尾 E 可以表示方式, 時間, 地點, 度量, 情況, 以及其他意義. E 尾表列詞 則永遠只表示地點.

KI 首表列詞

KI 首表列詞原則上作為疑問詞闗係詞, 也可作為驚嘆詞:

  • Kio estas tio? - 那是什麼?

    疑問的 kio.

  • Kiu kuraĝas rajdi sur leono? - 誰敢騎在獅子上?

    疑問的 kiu.

  • Kiel vi fartas? - 你過得如何?

    疑問的 kiel.

  • Fremdulo, diru, kiu kaj el kie vi estas. - 陌生人, 請說, 你是誰, 哪裡來的.

    疑問的 kiukie.

  • La fera bastono, kiu kuŝis en la forno, estas nun brule varmega. - 那躺在爐子裡的鐵棒, 現在已燒得炙熱.

    闗係的 kiu.

  • Kiam mi venis al li, li dormis. - 我來找他時, 他睡了.

    關係的 kiam.

  • Li estas tiu, kies monon vi prenis. - 他是那你拿了他的錢的人.

    關係的 kies.

  • Kia granda brulo! - 多麼大的火呀!

    驚嘆的 kia.

  • Fi, kiel abomene! - 呸, 多麼討厭!

    驚嘆的 kiel.

  • Kion mi vidas! - 我看到什麼了!

    驚嘆的 (及疑問的) kio.

短詞 ajn

副詞性短詞 ajn 表示強調無特定性或無差別性. Ajn 主要和相關的 KI 詞連用, 但也和 I 詞和 ĈI 詞連用, 有時也和 NENI 詞連用. Ajn 一定放在連用的表列詞之後:

  • Mi kondukos vin al ŝi, kie ajn ŝi estos trovebla! - 我將帶你到任何找得到她的地方!

    哪裡找得到她都沒關係.

  • Kiu ajn ŝi estos, mi deziras al ŝi feliĉon! - 不管她將來如何, 我都祝她幸福!

    不管她將如何都沒關係.

  • Mi donis solenan promeson, ke mi silentos, ĝis mi revenos, kiam ajn tio ĉi fariĝos. - 我給了莊重的承諾, 說我將沉默, 直到我回來, 不管那是什麼時候.
  • Ĉiam ajn vi estas bonvena ĉe mi. - 在我這裡, 隨時你都受歡迎.

    當你想要時, 就來吧.

  • Kial ŝi forlasis tiun lokon, en kiu ŝi havis ian ajn eblon, por ion ajn laborenspezi? - 為何她離開了那她有可能賺點什麼的地方?

    沒有那地方, 即完全沒有可能了.

  • Nenion ajn mi diros. - 我將不說任何事.

    絕對沒有什麼.

放在 ajn 的前面, 柴門霍夫由於受民族語的影響, 多次使用相關的 KI 詞, 而比較合邏輯的用法, 應該要用 ĈI 詞或 I 詞. 如果不涉及導入子句, 以使用 ĈI 詞或 I 詞最佳. Mi konsentas akcepti kian ajn pagon. (我同意收受任何的支付.) 最佳用法: ...ĉian ajn pagon...ian ajn pagon.

TI 首表列詞

TI 首表列詞是指示詞. 它們最常用來表示之前說過或後來將說的事物. 它們也可以表示正好看到, 聽到, 等等的事物.

  • Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu vera. - 我想要, 我所說的是真實的.

    Tio 表示之前提過的事物.

  • Tio estas mia hejmo. - 那是我的家.

    Tio 表示被看到的某物 (可能還用手指著).

  • Li estas tiel dika, ke li ne povas trairi tra nia mallarĝa pordo. - 他是那麼胖, 以致他無法穿過我們的窄門.

    Tiel 指出後接的 ke 子句.

  • Kio estas, kio vin tiel afliktas? - 那麼困擾你的是什麼?

    Tiel 表示被看到或聽到的事物.

  • Ŝi estis en tiu momento tre bela. - 她在那個時刻很美.

    Tiu 表示之前曾提起的時刻.

  • Tiu ĉi malfreŝa pano estas malmola, kiel ŝtono. - 這不新鮮的麵包硬得像石頭.

    Tiu 表示在場的事物 (不新鮮的麵包).

短詞 ĉi

TI 首表列詞可以加上短詞 ĉi, 用來表示接近說話者. Ĉi 可以放在該表列詞的前面或後面. Ĉi 不可接詞尾. 單純的 TI 詞永遠表示非貼近說話者之物. TI 詞 + ĉi 則表示靠近說話者之物.

  • tie = 在那地方 → tie ĉi, ĉi tie = 在這離我近的地方
  • tiu domo (離我遠) → tiu ĉi domo, ĉi tiu domo (離我近)
  • tio = 那個事物 (離我遠) → tio ĉi, ĉi tio = 這個事物
  • tiel = 以那個方式 → tiel ĉi, ĉi tiel = 以這個方式 (如我所示的)

Ĉi tiamtiam ĉi 實際上沒有在用, 反而用 nun (現在).

Ĉi 是分開的詞, 不要用分隔號. 不要寫成: ĉi-tiu, tiu-ĉi, ĉi-tie, tie-ĉi, ĉio-ĉi 等等. 要寫成: ĉi tiu, tiu ĉi, ĉi tie, tie ĉi, ĉio ĉi 等等.

但人們常常把含有短詞 ĉi 的片語作成形容詞或副詞, 使整個短詞成為一個詞. 正常情況下, TI 省略. 為求清晰, 人們習慣上 ĉi 後面加上分隔號: ĉi tieĉi-tiea, en tiu ĉi noktoĉi-nokte, sur ĉi tiu flankoĉi-flanke, la somero de tiu ĉi jarola ĉi-jara somero.

I 首表列詞

I 首表列詞代表不確定或不知之事物:

  • Ŝi ricevis ion por manĝi kaj por trinki. - 她接到某種可以吃和喝的東西.

    沒有說出她收到什麼.

  • Venis iuj personoj, kiujn mi ne konas. - 來了一些我不認識的人.

    不知道那些人是誰..

  • Ili iam revenos. - 他們某時將會回來.

    時間點不確定.

  • Hodiaŭ estas ies tago de naskiĝo. - 今天是某人的生日.

    沒有說出這是誰的生日.

ĈI 首表列詞

ĈI 首表列詞有全含的意義:

  • Li faris ĉion per la dek fingroj de siaj manoj. - 他凡事以他兩手的十個指頭去做.

    Ĉio 表示他所做事物的全部.

  • Ĉiu homo amas sin mem. - 每個人都愛他自己.

    沒有人是不值得那個的 (不存在一個人, 對他而言不值得那個事物).

  • Tiuj ĉi du amikoj promenas ĉiam duope. - 這兩個朋友散步總是兩人一起.

    Ĉiam 表示不存在任何一次, 他們不是兩人一起去的.

  • Ĉie regis ĝojo. - 到處都有歡樂.

    無處不歡樂 (沒有一個地方, 在那裡不是充滿歡樂).

在 ĈI 首表列詞之前或之後有時候會加短詞 ĉi: ĉio = 所有事物 → ĉio ĉi, ĉi ĉio = 所有這些事物, 這一切.

NENI 首表列詞

NENI 首表列詞有否定的意義:

  • La tempon venontan neniu ankoraŭ konas. - 沒有任何人知道未來.

    Neniu 表示沒有任何一個人知道未來.

  • Mi neniel povas kompreni, kion vi parolas. - 我無從理解你所說的.

    Neniel 表示沒有我可以理解你的方法.

  • Kiam mi ien veturas, mi neniam prenas kun mi multon da pakaĵo. - 當我到某處, 我總不隨身帶許多行李.

    Neniam (不曾, 永不) 表示沒有那麼一次, 我將帶許多行李去旅行.

NENI 首表列詞足以否定全句.

U 尾表列詞

kiu
詢問已知的若干人, 物, 或事之一的身分.
tiu
表示若干已知的人, 物, 或事的特定一個.
iu
表示不知或不特定的某個人, 物, 或事.
ĉiu
表示一組人, 物, 或事中的每一個, 毫無例外.
neniu
否定一組人, 物, 或事的每一個.

U 尾詞表示個體性及識別性, 是所有表列詞中最基本的.

U 尾表列詞可以接 N 詞尾和 J 詞尾. 帶 J 詞尾時, 表示複數的個人, 物, 或事.

U 尾表列詞是 限定詞, 因此不可和 la 並用.

U 尾表列詞通常為名詞的定語 (限定詞), 而其名詞往往是既知的. 如果文脈中沒有另外的指示, 則可假定其所指的是 "persono(j)(n)" 一詞:

  • Kiu libro estas via?Kiu estas via? - 哪本書是你的? {1} 哪本是你的?
  • Tiu seĝo ŝajnas bona.Tiu ŝajnas bona. - 那個椅子看起來好. {1} 那個看起來好.
  • Ĉiu homo devas pensi mem.Ĉiu devas pensi mem. - 每個人都應自己思考. {1} 每人都應自己思考.
  • Kiu persono venis?Kiu venis? - 哪個人來了? {1} 誰來了?
  • Ĉu estas iu [persono] en la kuirejo? — Jes, Paŭlo estas tie. - 是否有任何人在廚房? - 有, 保羅在那裡.
  • Jen kelkaj bonaj libroj. Kiun [libron] vi volas legi? — Mi volas tiun [libron]. - 這有幾本好書. 哪本 [書] 你想讀? - 我要那本 [書].
  • Ĉu vi havas krajonon? — Neniun [krajonon] mi havas. - 你有蠟筆嗎? - 任何一個 [蠟筆] 我都沒有.

Ĉiu(j) 意義上一定指複數, 但又可區分為單數的 ĉiu 和複數的 ĉiuj.

  • 如果考慮各別個體時, 使用 ĉiu.
  • 如果考慮全體一起時, 則用 ĉiuj.

有時, 這種區分不重要, 但有時這區分又很大:

  • Por ĉiu tago mi ricevas kvin eŭrojn. = Por ĉiu aparta tago... - 為每天, 我收到五歐元. = 為每各別的一天...
  • Ĉiu amas ordinare personon, kiu estas simila al li. = Ĉiu aparta homo amas... - 每人通常都愛和自己相似的人. = 每個各別的人愛...
  • Kvinope ili sin ĵetis sur min, sed mi venkis ĉiujn kvin atakantojn. = ...mi venkis la tutan grupon. - 五個一群, 他們撞向我身上, 但我打贏所有的五個攻擊者. = ...我打贏這一整群.

    這裡 J 是必要的, 因為已提及 5 這個數目, 但也可以換個說法: ...mi venkis ĉiun el la kvin atakantoj. (我贏了五個攻擊者的每一個.) 但此時不是說一次打整群, 而是或多或少有五個各別的打鬥.

  • Post la kurado ĉiuj estis terure lacaj. - 跑後大家都極度疲累.

    談到整群的跑步者: ...每個都極度疲累.

  • El ĉiuj miaj infanoj Ernesto estas la plej juna. = El la tuta grupo de miaj infanoj... - 我的所有孩子中, 爾內多最年輕. = 在我的孩子群當中...
  • Nun mi legas, vi legas kaj li legas; ni ĉiuj legas. - 現在我在讀, 你在讀, 他也在讀; 我們全都在讀.

    Ni 是複數詞. 因此, ĉiuj 必須有 J.

獨立的 neniu 通常沒有 J 詞尾:

  • La tempon venontan neniu ankoraŭ konas. Neniu = neniu persono. - 無人知道未來. 無人 = 沒有任何一個人.
  • Mi konas neniun en tiu ĉi urbo. - 在這城市裡, 我不認識任何人.

後接名詞時, 通常也用沒有 J 的 neniu:

  • Ŝi ne vidis eĉ la ĉielon, ĉar ĝi estis kovrita de nuboj kaj neniu stelo en ĝi brilis. - 她連天空都沒看見, 因為它被雲遮住, 也沒有任何星星閃亮.

也可以用 neniuj, 這可以表示 "不只一個", 但這通常只用在後接名詞時:

  • Ĉe la fenestro restis plu neniuj floroj. - 在窗上不再有任何的花.

    之前那裡有許多花.

O 尾表列詞

kio
"哪個事物, 怎樣的事物"
tio
"那個事物"
io
"某個事物, 某種事物"
ĉio
"每個事物, 每種事物"
nenio
"沒有事物, 無任何種事物"

O 尾表列詞表示無法以名詞精確稱呼的事物. 這裡的通用詞 "事物" 只是用來說明, 意義可以很廣泛. 表列詞 O 也用來代表用整句表達的某物.

O 尾表列詞可以接 N 詞尾, 但通常不接 J 詞尾, 因為它們表示一般的整體.

O 尾表列詞的定語總是放在表列詞之後: io bona, kion novan, ĉio grava 等等.

O 尾表列詞是獨立片語. 它們不可修飾名詞. 它們回應 U 詞 + 事物:

  • Kio estas tio? = Kiu afero estas tiu afero? - 那是什麼? = 那件事物是哪件事物?
  • Tio estas speco de meblo. = Tiu afero estas speco de meblo. - 那是一種家具. = 那件事物是一種家具.
  • Ĉio restis kiel antaŭe. = Ĉiu afero restis kiel antaŭe. - 每個維持如前. = 每件事物維持如前.
  • Kion bonan vi trovis tie? = Kiujn bonajn aferojn vi trovis tie? - 在那裡你找到什麼好東西? = 在那裡你找到哪些好的事物?
  • Nenion interesan mi trovis. = Neniun interesan aferon mi trovis. - 我沒找到任何有趣的東西. = 我沒找到任何一件是有趣的.

有時, 我們可能會遲疑 tioĝi 的差別. 通常我們用 tio 在未限定的某物, 對它我們無以或不願以精確名詞指名. 代表某件由整句表達的事物時, 一定要用 tio. 而用 ĝi 時, 則為某限的事物, 即在之前已以名詞表達過, 且可用相同名詞加上 la 或其他限定詞重複再現者:

  • Ŝi rakontis belan fabelon. Tio estis tre amuza. - 她說了美麗的童話. 那件事是很有趣的.

    那是有趣的, 她說了童話. Tio 代表整個先行句.

  • Ŝi rakontis belan fabelon. Ĝi estis tre amuza. - 她說了美麗的童話. 它是很有趣的.

    那童話很有趣. Ĝi 代表片語 la (bela) fabelo (那美的童話).

A 尾表列詞

kia
"屬哪個種類, 有哪個性質"
tia
"屬那個種類, 有那個性質"
ia
"屬某個種類, 有某個性質"
ĉia
"屬每個種類, 有每個性質"
nenia
"不屬任一種類, 沒有任一性質"

A 尾表列詞扮演形容詞性. 它們接 J 詞尾和 N 詞尾, 規則和形容詞一樣. 但 A 表列詞永遠表示性質和種類, 而真的形容詞 (帶真的 A 詞尾者) 則可以有更多的變化意義.

A 尾表列詞是限定詞, 因此, 它們不可以和 la 並用.

  • Kia li estas? Ĉu li estas maljuna aŭ juna? - 他是怎樣的? 他是年輕或年老的?
  • Kian aĝon vi havas? - 你有多大年紀?
  • Kia estas via nomo? - 你的名字是怎樣的?

    或: Kiu [el ĉiuj nomoj] estas via nomo? 或更常用的: Kio estas via nomo? 柴門霍夫也用: Kiel estas via nomo? 但人們最常說: Kiel vi nomiĝas?

  • Be! li staris senhelpe, tian respondon li ne atendis. - 唄! 他無助地站著, 他等的不是那種回應.
  • Estis tia ventego, ke la tegoloj deflugis de la tegmentoj. - 是那樣的颶風, 瓦被從屋頂吹走了.
  • Restu ĉiam tia, kia vi estas! - 維持永遠如你現在這樣!

    Tia 指向一個後接的 kia 子句. 如果在 tia 後面沒有接整句 (含謂語), 而只有單獨片語, 則不用 kia, 而用比較的 kiel: Li estas tia kiel mi. (他是像我那樣.)

  • Mi ne volis trinki la vinon, ĉar ĝi enhavis en si ian suspektan malklaraĵon. - 我不要喝酒, 因為它含有可疑的雜質.
  • Maldiligenteco estas la radiko de ĉia malbono. - 懶惰是萬惡之根.
  • Nenia konstruo povas esti sen bruo. - 沒有建設可以沒有噪音.

A 尾表列詞表示性質或種類, 而 U 尾表列詞則表示身分. 在 kia/kiutia/tiu 時, 差別通常是清晰的; 但在 ia/iu, ĉia/ĉiunenia/neniu 有時只有很小的差別:

  • Kia homo li estas? - 他是怎樣的人?

    人們要那人的特性.

  • Kiu homo li estas? - 他是哪一位?

    例如, 人們想知道那人的名字, 以得知他的身分.

  • Tia opinio estas tute erara. - 那種意見是完全錯誤的.

    所有那一類的意見都是錯的

  • Tiu opinio estas tute erara. - 那個意見是完全錯誤的.

    提及的意見是錯的. 其他相似的意見也許是對的.

  • Ni devas enloĝiĝi en ia hotelo. = ...en hotelo de iu el la diversaj specoj de hoteloj. - 我們必須住旅館. = ...各種旅館中的某一家.
  • Ni devas enloĝiĝi en iu hotelo. = ...en iu el la diversaj individuaj hoteloj, kiuj troviĝas ĉi tie. - 我們必須住某家旅館. = ...這裡找得到的多家旅館中的某一家.

    通常在這種句子中省略掉 iu.

ES 尾表列詞

kies
"屬於哪個的"
ties
"屬於那個的"
ies
"屬於某個的"
ĉies
"屬於每一個的"
nenies
"不屬於任何一個的"

ES 尾表列詞是名詞的定語, 增加限定的意義. 因此, ES 尾表列詞是 限定詞 - 和物主代詞一樣 - 因此這類詞不可和 la 並用. 但如果用 de 短語來代替 ES 尾表列詞, 則通常要加 la.

和物主代詞一樣, ES 詞也放在名詞前面, 而同義的 de 短語則必須放在後面: ties libro = la libro de tiu (persono) (那人的書).

ES 尾表列詞不可接 J 詞尾或 N 詞尾:

  • Kies filino vi estas? - 妳是誰的女兒?
  • Mi efektive ne scias, kies kulpo ĝi estas. - 我實際上不知道那是誰的過錯.
  • Ili ekvidis virinon, kies vizaĝon ili en la krepusko ne rekonis. - 他們瞧見一個女人, 在晦暗中, 他們不認得她的容貌.
  • Kies gasto mi estas, ties feston mi festas. - 我是誰的客人, 我就去誰的宴會.

    Ties 不是很常用, 通常最好用物主代詞 (lia, ŝia, ĝia, 或 ilia).

  • La infano ludis kun sia pupo, kiam subite ties kapo frakasiĝis. - 小孩和他的人偶一起玩, 那時突然它的頭破了.

    Ties 表示, 指的是人偶的頭. 如果是孩子的頭, 就該說 ĝia kapo.

  • Kiu ĝojas pri ies malfeliĉo, tiu ne restos sen puno. = ...pri la malfeliĉo de iu persono... - 因他人不幸而高興者, 不會不受懲罰. = ...對某個人的不幸...

    Ies 習慣上只用在一個未知的人 (不是東西, 也不是複數的事物或人).

  • Tio estis la koro de riĉa fama viro, kies nomo estis sur ĉies lipoj. = ...sur la lipoj de ĉiuj personoj. - 那是出名富人的心, 其名聲在大家的口中. = 在所有人的口中.

    Ĉies (每人的) 習慣上只用在人, 不用在物.

  • Memoru, ke Esperanto estas nenies propraĵo. - 記住, 世界語不是任何人的財產.

    Nenies 習慣上只用在人, 而不用在物.

E 尾表列詞

kie
"在哪個地方"
tie
"在那個地方"
ie
"在某個地方"
ĉie
"在一切地方"
nenie
"不在任何地方"

E 尾表列詞不可接 J 詞尾, 但可以加 N 詞尾以表示方向:

kien
"向哪個地方, 向哪個方向"
tien
"向那個地方, 向那個方向"
ien
"向某個地方, 向某個方向"
ĉien
"向一切地方, 向一切方向"
nenien
"不向任何地方, 不向任何方向"
  • Kie estas la libro kaj la krajono? - 書和蠟筆在哪裡?
  • Mi montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo. - 我指給孩子看, 他的人偶在哪裡.
  • Sonorado al li venas, sed de kie — li ne komprenas. - 鈴聲向他而來, 但從何處來 - 他不了解.
  • Mi volis resti tie, kie mi estis. - 我要留在我原本在的那裡.
  • Se li scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi. - 如果他知道我在這裡, 他立刻會來找我.
  • Ĉu vi loĝas ie? = Ĉu vi loĝas en iu loko? - 你住在某處嗎? = 你住在某個地方嗎?
  • Malsaĝulo ĉie sian nomon skribas. - 傻子到處寫自己的名字.
  • Pli bela reĝidino ol ŝi troviĝis nenie en la mondo. - 世上找不到比她更美的公主.
  • Kien vi iras? — Mi iras en la ĝardenon. - 你去哪裡? - 我去花園裡.
  • Rigardu tien ĉi. - 看這裡.
  • Mi nenien plu iros hodiaŭ. - 我今天將不再去任何地方.

AM 尾表列詞

kiam
"在哪一時間, 在哪一次"
tiam
"在那一時間, 在那一次"
iam
"在某一時間, 在某一次"
ĉiam
"在每一時間, 在每一次"
neniam
"沒有任一時間, 沒有任何一次"

AM 尾表列詞不可接 J 詞尾或 N 詞尾

  • Sed kiam tio okazis? - 但那發生在何時?

    如果問精確的小時, 不要用 kiam, 而要用順序疑問詞 kioma.

  • Li skribis al mi, ke li intencas ĝin eldoni, sed li ne skribis ankoraŭ kiam li ĝin eldonos. - 他寫信給我, 說他有意出版它, 但他仍未寫出何時他將出版它.
  • En unu tago, kiam ŝi estis apud tiu fonto, venis al ŝi malriĉa virino. - 有一天, 當她靠近那噴泉時, 有個窮婦人走向她.
  • Tubeto, en kiun oni metas cigaron, kiam oni ĝin fumas, estas cigaringo. - 當人們吸菸時, 放雪茄的小管子, 就是菸斗.
  • De kiam vi loĝas ĉi tie? - 何時起你住在這裡?
  • Li vekiĝis nur tiam, kiam la suno leviĝis. - 他只在太陽升起時才醒來. (他只在那時醒來, 正是太陽升起時.)
  • Ŝajnas al mi, ke ĉi tiun vizaĝon mi jam iam vidis. - 在我看來, 那個面容我曾見過.
  • Ŝi estis ja la plej bela knabino, kiun li iam vidis. - 她確是他所見過的最美的女孩.

    Iam 代表任何過去的時間.

  • Oni diras, ke la vero ĉiam venkas. - 有人說, 真理必勝.
  • Bona koro neniam fariĝas fiera. - 好心永遠不會驕傲.
  • La maljunulo fermos por ĉiam siajn okulojn. - 那老者將永遠閉上他的眼睛.

    短語 por ĉiam 表示, 後續將會永遠存在. 眼睛的閉上只是短暫的, 但後續, 即閉眼之後, 將是永恆的.

AL 尾表列詞

kial
"由於哪個理由, 由於哪個動機, 由於哪個事物"
tial
"由於那個理由, 由於那個動機, 由於那個事物"
ial
"由於某個理由, 由於某個動機, 由於某個事物"
ĉial
"由於一切理由, 由於一切動機, 由於一切事物"
nenial
"由於沒有理由, 由於沒有動機, 由於沒事"

AL 尾表列詞不可接 J 詞尾或 N 詞尾.

  • Kial vi ploras? - 你為什麼哭?
  • Mi komprenas, kial vi faris tion. - 我理解, 為什麼你做那個.
  • Hodiaŭ estas bela frosta vetero, tial mi prenos miajn glitilojn kaj iros gliti. - 今天是美麗的嚴寒氣候, 因而我將取我的雪橇並將去滑雪.

    注意 tialĉar 之間的差別. Tial 代表理由, 但 ĉar 則導入子句, 以表示理由: Mi prenos miajn glitilojn kaj iros gliti, ĉar hodiaŭ estas bela frosta vetero. (我將拿我的雪橇, 並將去滑雪, 因為今天是美麗的嚴寒氣候.)

  • Mi vin ial ankoraŭ ne konas. - 我因故還不認識你.
  • Vi demandas, kial mi amas vin. Mi respondas: ĉial! - 你問, 為何我愛你. 我答: 所有的理由!

Nenial 一詞實際上很少用, 一旦使用時, 它會否定整個句子 (和其他所有的 NENI 尾表列詞一樣)):

  • Tian Regularon por nia Ligo mi nenial povus aprobi. = ...mi pro neniuj motivoj povus aprobi. - 那樣的規則對我們聯盟而言, 我無從批准. = ...我因為沒有任何動機, 而無法批准.
  • Vi povus inciti lin kiom ajn. Li nenial kolerus. = ...li pro neniu kaŭzo kolerus. - 你可以激他到任何程度. 他永不因而生氣. = ...他沒有理由生氣.

如果要表達正面意義, 請用 sen kaŭzo, senkaŭze, senmotive 等等: Ŝi ridis senkaŭze. (她無緣無故地笑.) = Ŝi ja ridis, sed sen motivo.) (她有笑, 但無動機.)

EL 尾表列詞

kiel
"以何方式或程度"
tiel
"以那方式或程度"
iel
"以某一方式或程度"
ĉiel
"以一切方式"
neniel
"不以任何方式"

EL 尾表列詞是一般的副詞性表列詞, 用在不指時間/狀況 (AM 尾表列詞), 地點 (E 尾表列詞), 緣故 (AL 尾表列詞) 或 (數量/數目 (OM 尾表列詞). EL 尾表列詞或多或少含括所有其他可以表達副詞性意義的詞, 尤其是指程度和方式.

EL 尾表列詞不可接 J 詞尾或 N 詞尾。

  • Kiel li aspektas? - 他看起來如何?
  • Kiel vi fartas? - 你過得如何?
  • Rakontu al mi per malmulte da vortoj, kiel tio okazis. - 用很短的話告訴我, 那是怎麼發生的.
  • Mi zorgas pri ŝi tiel, kiel mi zorgas pri mi mem. - 我關心她, 就像關心自己一樣.
  • Kiel alta estas tiu turo? - 那塔是多高?
  • Kiel longe tio ankoraŭ daŭros? - 那還要持續多久?
  • Tiu ĉi malfreŝa pano estas malmola, kiel ŝtono. - 這個不新鮮的麵包硬如石頭.
  • Bojas hundido, ĉar tiel faras la hundo. - 幼狗吠, 因為狗都那樣 (做).
  • Ne faru tiel, faru tiel ĉi! - 別那樣做, 要這樣做!
  • Ili ambaŭ estis tiel malagrablaj kaj tiel fieraj, ke oni ne povis vivi kun ili. - 他們兩個都那麼討厭又驕傲, 人們無法與他們一起生活.
  • Mi estas tiel forta, kiel vi. - 我和你一樣強壯.
  • Iel ni sukcesos. - 以某種方式我們將會成功.
  • Ili ĉiel helpis al mi. - 他們以各種方式幫助我.
  • Mi neniel esperis sukceson. - 我不曾期望成功.

OM 尾表列詞

kiom
"何其多, 好大的數目, 好大的數量"
tiom
"那麼多, 那種數目, 那種數量"
iom
"不很多, 但也不很少"
ĉiom
"整個數量"
neniom
"沒任何數目, 沒任何數量, 沒任何測量"

OM 尾表列詞不可接 J 詞尾或 N 詞尾.

  • Kiom vi volas, ĉu du aŭ tri? = Kiel multajn vi volas... - 你要多少, 兩個或三個? = 你要怎樣個多法...
  • Ŝi pripensis, kiom kostos al ŝi la nokta restado. - 她思量著, 過夜將要多少錢.
  • Ho, kiom pli bona estas via amo, ol vino! - 呵, 你的愛比起酒來, 好得多麼多!
  • Kiom mi vidas, vi havas nur unu filon. = Laŭ tio, kion mi vidas, vi havas... - 我看到的數量是你只有一個兒子. = 依我所看到的那樣, 你有...

    也許你有更多的兒子, 但我未能看到更多.

  • Sendi 100 ekzemplerojn mi ne povis, ĉar mi nun tiom ne havas. - 我無法寄送 100 冊, 因為我現在沒那麼多.
  • Mi havas tiom multe, ke mi ne bezonas ŝpari! - 我有足夠我需要儲存的! (我有我需要儲存的那麼多!)

    有時, kiomtiom 會和 multe (或 multaj) 一起使用. Multe 可以省略, 但它多少有強調的意味. 也可以用 kiel multe, tiel multe, 但此時則沒有強調的意思.

  • Ŝi aĉetis iom da butero. = ...kvanton da butero ne tre grandan sed tamen konsiderindan. - 她買一些奶油. = ...奶油數量不多, 但值得注意.

    理論上來說, iom 應指 "某未定的數量", 但實用上它幾乎都指少量. 這個意義實際上更為特別, 即: "不很多, 但多到足以認定為顯著". 不要把 iommalmulte 弄混淆: Li faris iom da eraroj. (他犯了一些錯誤.) 犯錯不多, 但足夠引起指責. Li faris malmulte da eraroj. (他犯錯很少.) 犯錯那麼少, 值得稱許.

  • Mi pensas, ke mi ĝin ankoraŭ iom memoras. = ...ne tre multe memoras, sed ankoraŭ ja memoras. - 我想, 我還有點記得它. = ...沒記得很多, 但仍然記得.
  • Tie supre estingiĝis la ruĝaj koloroj, dum la suno iom post iom malaperis. - 當太陽慢慢消逝時, 天上的紅彩逐漸淡去.

    短語 iom post iom 表示, 某事以許多小到幾乎無法分辨的小變化在發生.

  • Kiom da benzino vi volas? — Mi volas ĉiom, kiom vi havas. = ...Mi volas la tutan kvanton da benzino, kiun vi havas. - 你要多少汽油? - 我要你所有的. = ...我要你所有的總量的汽油.

    其實, ĉiom 的意義很類似 ĉio, 後者則更常用.

  • Sur la mezo de la strato estas multe da radoj kaj da ĉevalaj hufoj, sed da homoj piedirantaj estas malpli, preskaŭ neniom. - 街道當中有許多輪子和馬蹄, 但行人不多, 只有一些.

OM 尾表列詞既用作副詞性, 也用作名詞性.

通常為表示程度, 會使用 kieltiel. 但為了強調, 可以替用 kiomtiom: Ĝi estis tiom bela, ke mi svenis. (它美得我暈倒.) La Esperantistoj tute ne pretendas, ke ilia lingvo prezentas ion tiom perfektan, ke nenio pli alta jam povus ekzisti. (世界語者完全不假裝說, 他們的語言表現得那麼完美, 沒有任何比它更高級的可能已經存在.)

ALI 詞是否可當表列詞?

很多次有人提議為表列詞增加前段 ALI- 而創出新的系列 aliu, alio, alia, alies, alie, aliam, alial, aliel, aliom*. 有些人因而特別愛用: alielalies.

在官版的世界語中, ALI 只是一般詞根, 它可接一般詞尾造詞.

  • alia = "不相同, 有差異"
  • alio = "另外的東西"
  • alie = "在其他情況, 以其他方式"
  • alii = "另個, 不同" (很少用)

一旦採用這些新表列詞, 將會對世界語造成激烈的變化. 以下只是若干事例:

一般詞 alie 最常表示 "en alia okazo" (在其他情況), 但也可以表示 "en alia maniero" (以其他方式). 然而, 表列詞 alie 則不然, 它是表示 "en alia loko" (在其他地方). 因此, 像 Ni devas alie agi 這樣的一般句子, 則會完全變了它的意思.

Alia 在一般世界語裡並不是表列詞, 而是一般形容詞, 意為 "de alia speco" (其他類的) 或 "kun alia identeco" (帶其他身份). 新的表列詞 alia 將只表示 "de alia speco" (其他類的). 如果存在表列詞 ALI, 人們必將不再說 la alia ĉambro estas pli granda, 而說 la aliu ĉambro estas pli granda (另個房間較大). 也必須說: ili amas unu la aliun 而不是一般的 ili amas unu la alian (他們彼此相愛).

時常有人造出如下的複合詞: de alia specoalispeca. 但表列詞 ALI 的使用者反而應說: aliuspeca, 因為不可以把表列詞的後段去掉. 比較看看: de tiu specotiuspeca (不是: tispeca).

還沒有人應用完整的 ALI 表列系列, 只是未經深思熟慮且不合邏輯地使用 alielalies, 及有時用 aliu. 有些人時而用經典的世界語, 時而用變形的方言. 例如, 當他們說 aliealia 時, 我們不知道, 到底要依世界語基礎去理解, 或是要用新的方言去理解. 幸好, 大部分人都還依規則, 合邏輯地使用著世界語.

因此, 請只用既有的表列詞, 並依世界語基礎的規則以一般的詞根來表達其他事物:

該避免的改革 官版的世界語
aliu alia
alia alia, alispeca, alieca
alies de alia (persono), aliula
alie aliloke
alien aliloken
aliam alifoje, aliokaze
alial alikaŭze
aliel alimaniere, alie
aliom alikvante

注意: 有人建議用 "妥協式" aliio, aliiu, aliia, aliie, aliiel 等等. (複合詞根 ALI 與其他表列詞 I). 這些詞雖然具規則性, 但它們並不實用. 聽覺上不易分辨 aliie/alie, aliia/alia, 等的發音. 只因規則複合是不夠的, 它們也必須在實際溝通上有用.

回到上端