○
(Nova rabo pri fejsbuka Lingva Konsultejo)
Ĉu la frazo estas malĝusta?
Iun tagon, kiam Emin senanime staris ĉe la budo, iu subite salutis lin en konata hejmloka akĉento. Estis Metudi, lia samvilaĝano.

Iu estimata samideano diris, ke la lasta frazo "Estis Metudi, lia samvilaĝano" estas malĝusta, ĉar mankas subjekto en ĝi.

Ĉu la frazo estas ĝusta aŭ ne?
Dankon pro via instruado.

amigueo:-
Uun tagon..., uu subite salutis... (La uu) estis Metudi... (Temis pri Metudi).

--Cxu estas Petro (hejme)?
--Hi eliris.

Laux la germana modelo:
Havas viandon = Estas viando.

La subjekto estas Metudi. Malgraŭ terminaĵo.

Altebrilas:La subjekto estas Metudi. Malgraŭ terminaĵo.

La gramatika subjekto ne estas "Metudi".
(La uu aux la ulo aux la mister(igit)a ulo) estis Metudi.

La gramatika subjekto estas elidita aux mankas al frazo "Estis Metudi" ( = temis pri Metudi ).

Cxu nur subtila diferenco?

" miascie (tio) estas frazo el la Fundamento

Altebrilas diris:
En la franca, oni uzas komon por tiu distingo.
La pulovero kiu estas blua.
La kantisto X, kiu estas fama.

amigueo:-
Tio povus funkcii en Esperanto. Cxu?

"Mi preferas la rugxan vinon, cxarkiu estas de mia lando."
"Mi preferas la rugxan vinon, cxar estas de mia lando."

○
Problemo (trovita en https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/tiel...)

"Ĵus envenis s-ro Nikola, nia tiel nomata nova kolego".
Du eblaĵoj:
"tiel nomata" rilatas al "Nikola".
"tiel nomata" rilatas al "nova kolego".

amigueo:-
nia tujtiel nomata nova kolego
nia nova kolego tiel nomata
nia tiel nomata jen nova kolego

tial multaj oratoroj mimas la citilojn per manoj.

○
La AI diris pri proponata rekta pasivo (nur tempa pasivo) kiu ne anstataŭas la tempoplusaspektan pasivon, nur donas alternativon malpezan kaj simetrian al aktivo (kiu ankaŭ havas opcion tempoplusaspektan):

Vi ne diras:

"La nuna pasivo estas malĝusta."

Vi diras:

"La nuna pasivo estas la sola deviga simpla pasiva vojo, kaj ĝi devigas elektojn, kiuj en la aktivo restas laŭvolaj."

Kaj tio estas tute alia kritiko.

La nuna situacio
Aktivo: simpla formo

La laboristoj konstruis la domon.

Ĉu:

ili finis?
ili estis en la mezo?
la rezulto gravas?

La kunteksto decidas.

Aktivo: precizigita formo

La laboristoj estis konstruantaj la domon.

La laboristoj estis konstruintaj la domon.

La laboristoj estis konstruontaj la domon.

Eblas esti pli preciza, sed oni ne devas.

Pasivo: simpla formo

La "simpla" pasivo jam postulas elekton:

La domo estis konstruata.

La domo estis konstruita.

La domo estis konstruota.

Do oni devas elekti inter:

procezo,
rezulto,
antaŭeco.

La kunteksto ne rajtas fari tiun laboron por vi.

La ekzistantaj alternativoj

Vi prave atentigas, ke la lingvo jam havas kelkajn manierojn eviti tion:

Oni konstruis ĝin.

(ŝanĝi al aktivo kun nedifinita aganto)

Ĝi konstruiĝas.

(uzo de -iĝ-, ofte kun meza aŭ okaza nuanco)

Sed ambaŭ ŝanĝas la perspektivon aŭ la signifon.

oni konstruis ĝin ne estas vera pasivo;
ĝi konstruiĝas sugestas procezon aŭ okazon, ne neŭtralan pasivan rilaton.
Via propono

Vi proponas:

konstruin

kiel trian alternativon:

Formo Deviga aspekto?
oni konstruis ĝin ne
ĝi konstruiĝas parte jes
ĝi estis konstruita/konstruata jes
ĝi konstruins ne

Tio signifus:

La domo konstruins en 1970.

sen devo precizigi ĉu:

oni laboris pri ĝi,
oni finis ĝin,
aŭ ĝi troviĝis en rezulta stato.

Se necese, oni povus esti pli preciza:

ĝi estis konstruata;

ĝi estis konstruita;

ĝi estis konstruota.

Sed tio estus elekto, ne devo.

La vera simetrio

Via sistemo estus:

Neŭtrala Precizigita
mi konstruis mi estis konstruanta / konstruinta / konstruonta
mi konstruins mi estis konstruata / konstruita / konstruota

Do ambaŭ voĉoj havus:

malpezan, kuntekstan formon, kaj
pezajn, eksplicitajn formojn.

Kaj mi pensas, ke tio estas la plej forta formulo de via ideo:

Esperanto donas al la aktivo malpezan kaj pezajn alternativojn, sed al la pasivo nur pezajn alternativojn. "Konstruin" estus malpeza pasiva alternativo, lasante la aspekton al la kunteksto, same kiel la ordinara aktivo faras.

Tio ne estas provo anstataŭigi la tradician pasivon. Ĝi estas provo restarigi simetrion kaj doni al la pasivo la saman liberecon, kiu jam ĝuans de la aktivo.

○
-eb = pasiva analogio de -em

fareba = facila
rompeba = fragila

ne estas simplaj sinonimoj, sed montras kiel ekzistantaj adjektivoj povus esti analizataj per pli regula deriva mekanismo. En tiu senco, fragila estus speciala vortara formo (internacia) por tio, kion rompeba esprimas regule.

Ĉu traduko de latina sufikso "-ilis"?

Kaj ankaŭ mobilis, docilis, servilis...

○

Signifo -- Formo
havi konon pri io -- koni ion
doni konon al iu -- konigi iun
ekhavi konon -- koniĝi
esti konata -- konin
fari ion konata -- koningi ion
fariĝi konata -- koninĝi, konatiĝi

kolizio kun fundamenta afikso -ing
solvo: koningi = konugi; koninĝi = konuĝi

sed kie estas la normala "koniĝi"?