پستها: 119
زبان: Esperanto
amigueo (نمایش مشخصات) 13 مهٔ 2026، 9:22:43
NePorKomencantoj
○
Lasta versio pri igx.
blankigxi,
vidijxi: vidati (sed sen agenso).
vidigxi/vidingxi: eki vidi / eki vidin
IGX: transformo.
IG: kauxzo + transformo.
IJX: sensubjekta pasivo.
-N-: la objekto igxas nova subjekto
-I- --> -U-: negacio.
blankugi ion: igi ion ne blanka.
blankugxi: cxes blanki.
vidungi ion al iu: nevidebligi ion al iu.
vidujxi: ne vidijxi.
Interesa avantagxo:
Aspektoj:
Eka: igxi
Maleka: ugxi
Konigxi: ekkoni
Konugxi: forgesi, perdi validan konon pro aktualugxo.
○
Ekblanki vs Blankigxi.
Ek- ("Ekblanki") povus liberigi -igx de kelkaj taskoj kaj lasi por -igx taskon kxazauxpasivan (muso vidigxas laca).
"Incendio ekvidigxas de la katedralo."
Blankigigxas ~ ekblankas
○
Altebrilas diris:
《 1. Advantaĝeto: mallongigi kelkajn esprimojn en maloftaj okazoj.
2. Maladvantaĝego: aldoni lernendajn regulojn al la lingvo.》
amigueo:-
1
"Kato vidigxas muson" = kato komencas vidi muson.
Oni devas trovi klaran distingon inter ekvidi ion kaj vidigxi ion. Eble ek- substrekas subiton kaj --igx proceson.
Reale "vidigxi ion" donas precizan nuancon pri la vido: ne stabila vido, sed la komenco, kiam kato detektas muson per vidi.
Stabile vidi muson estus dejxori muson, sekvi gxin per vidi.
Kompreneble, estas aliaj pli precizaj esprimoj, sed la simpla maniero diri viddetekti muson estus "vidigxi muson" aux "ekvidi muson". Laux modelo eksidi/sidigxi.
2
a
Sxangxi regulon jam lernitan estas iomkosta.
Ecx kiam la nova regulo estas pli simpla.
b
"Sidigxi sur segxon" kaj "vidigxi muson" estas laux unusama regulo.
Pli baze, "vida".
Blindaj (aux, figurative, distrataj) vs vid(kapabl/em)aj (aux, figurative, cxiam-atentaj la cxirkauxajxojn, malblindaj).
"Post operacio, hi vidigxis baldaux".
(hi igxis vida --> hi vidigxis)
Varianto:
"Muson vidigxas (bela)".
"Muso vidigxans (bela)".
"Muso vidingxas (bela)".
(Vidin = vidati, sed kun ciuj ambiguoj de aktiva vocxo)
○
1
a. La eblo novan pli fluan stilon nur testo literajra pruvos, aux eksperimenta komunumo.
b. Mi ne konsideris gxis nun entutan reformon, nur unuopajn "pridiskutindajn" reformojn, lauxeble lauxfundamentajn.
2
La regulo proponata "kato vidigxas bela / kato vidigxas muson" estas simpligo den regulo oficiala pri -igx; tiu sufikso estas gxis nun durola (blankigxi vs mordigxi). Unuroligo den "-igx" estas plisimpligo den la lingvo.
○
Tezo "kato vidigxas bela"/"kato vidigxas muson" venas el eble erara kompreno den igx (transformo) kaj ig (kauxzo + transformo). Tio interkongruigas signifduecon (alternanco) de "vidigi" (vidigi muson al kato; vidigi katon pri muso) (kiam la verbo (ago aux rilato) havas rektan objekton) kaj efikon de igx sur "blanka" (blankigxi). La signifodueco (alternanco) validas ankaux por igx ("vidigxi") kiam la verbo ("vidi") (ago aux rilato) havas rektan objekton (vidigxi muson).
Tiu tezo samreguligas "blankigxi" al "vidigxi", sed introdukas novan fenomenon (pri "vidigxi"), kiun gxis nun nur "vidigi" koncernins (alternancon de rekta objekto).
○
Kiel humura metaforo, "la klaso de Schrödinger" funkcias tre bone. Ekzemple:
"Antaŭ ol la direktoro malfermis la pordon, la klaso estis laŭdire samtempe modelo de disciplino kaj kompleta kaoso. La ekobservado tuj elektigis la unuan eblecon al la klaso."
Pri la kato, t.e., pri vidigxi.
Povas esti "kato kiu vidigxas bela" kaj "kato kiu vidigxas muson". La instanto legi/skribi "bela"/"muson" elektas kiun rolon havas la kato en "vidigxo".
○
igx venas el ig. ig estas kauxzo de sxangxigxo. igx signifas abstrahon de agento/kauxzo.
Unue blankigo, due blankigxo.
Unue vidigi (igi iun vidi ion), due vidigxi (iu aux io). Tio implikas ke la ambiguo cxe "vidigi" aperas ankaux cxe "vidigxi".
○
Pri vidigxi kaj konigxi kaj troviĝi.
Ecx se neniu vid(ig)as, kon(ig)as, trov(ig)as ion, tiu io povas vidigxi, konigxi, troviĝi.
Tio ne estas eco/transformo de tiu io, sed de uloj kiuj eble ne ekzistas.
Se ulo estus en certa situacio/sinteno povus vidi (videbla), koni (konebla), trovi (trovebla) gxin.
Imagu ke la nokto estas tute malhela. Kato ne vidigxas. Sed se ulo havas infrarugxaj okulvitroj, tiukaze, la sama kato vidigxas. "Vidigxi" subkomprenas kondicxojn de la abstrakta ulo. Kaj se la ulo estas sorcxisto kun vitra bulo? Tiukaze la kato vidigxas en tuta malhelo ekde senlima distanco. En tiu kondicxo cxiu politika skandalo konigxas kaj trovigxas.
○
Sed kiom diris PMEG?
https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufik...
1. Senobjektaj agoj aux statoj. Blankigxi, (en)dormigxi
2. Objektaj agoj aux statoj/rilatoj. Vidigxi, rompigxi, nomigxi, konigxi.
3. Substantivoj. Edzigxi.
4. Frazetoj. Enlitigxi.
Cxu Vidigxi havas duoblan naturon? Stato kaj transformo?
Trioblan.
Iu:
Vidigxas (ekvidigxas, videblas)
Vidigxas sportisto.
Vidigxas blanka, dormi (stato).
Vidigxas blankigxa, morti (transformo).
Vidigxas acxeti piramidon.
Vidigxas ke iu estas (ie).
Vidigxas ke iu blankas.
Vidigxas ke iu mortas.
Vidigxas ke iu acxetas piramidon.
Vidigxas ke iu estas sportisto
○
"Vidigxo" estas videbligxo/apero kaj stato vidateco. Konteksto decidas.
" La luno vidigxis je noktomezo.
" La luno vidigxas ronda.
"Vidigxo" plejmulte komprenas kiel aperon.
"Ekvidigxi, ekvidigxo" estus malambiguaj.
Aldono:
Vidigxelo: maniero vidigxi (aspekto...).
Videlo: maniero vidi (vidpunkto...)
○
Kial “meti librojn apud unu la aliajn” ne funkcias?
Cxu "meti librojn apud inter sin"?
"meti librojn kun inter sin"
"meti librojn laux inter sin"
"meti librojn apuden, kunen, lauxen, disen"
"ili frapas inter sin"
○
SlavikDze ŝajne volas diri, ke la aktivaj membroj de la Lernu-forumoj estas tro malmultaj kaj jam de tro longe komencantoj. Sekve, novaj ideoj malabundas, kaj la ripetado naŭzas.
Ankaŭ ili ne sufiĉe disputas; ili tro respektas la vidpunktojn de aliaj.
Kaj en la nova AI-a epoko, kiu partoprenanto entute ne estas AI?
Dejxavuado:
Denove de amigueo defendons la sufikso **-iĉ** kaj la paro **atriĉo/atrino**. Denove ri proponos **-ud** en vortoj kiel *homudo* = plenkreska homo kaj *bovudo* = adolta bovo.
Denove amigueo defendos la strangajn pronomojn **hi**, **hxi**, **zi**, **su** kaj **hxu**.
Denove de amigueo defendons la simetria pasivo per **-n-**.
Denove, kiel en eterna dejxavuo, defendons la sistemo **ig, ing, iĝ, inĝ, ug, ung, uĝ, unĝ, ik, ink, iĥ, inĥ, uk, unk, uĥ, unĥ**, nur por "plibonigi" la taskojn de **ig** kaj **iĝ**.
Prezentons "vekja" kaj "mortuxa".
(Mortuxigi = mortigi; vekjigi = veki; rimarkuxa = kiu estas rimarkinta ion)
Denove defendons la afikso **-aj**, tiel ke oni diru *telefonajo* anstataŭ *telefonado*, ĉar "telefonajo" esprimas nur agon, ĉu unuopan ĉu ripetan, sen implici daŭrecon.
Kaj denove (— *Kiomjeme?* — *Trojeme.*) defendons nova maniero esprimi ordinalecon per la sufikso **-a'** aŭ **-jem** aŭ **-esm**.
○
Prefiksaj prepozicioj ĉe la verbo:
kun → kujn-
per → pejr-
nasur → nasujr-
tra → traj-
el → ejl-
al → ajl-
de → dej-
en → ejn-
○
1. Jen distingilo regulajn prefiksajn prepoziciojn por verboj:
kun --> kujn-
en --> ejn-
ktp
2. Jekun: prefiksa JE- utilas indiki aux marki prepozicion posti substantivon.
Tiklaj ekzemploj:
Mi mangxas sardinon jekun pano (sardinon kunan je pano)
Mi jekujnmangxas panon je sardino.
Mi mangxas sardinon kun amikoj.
Mi kujnmangxas amikojn je sardino.
Altebrilas diris:
Legu (para nombro de "mal-")-havi
Havi, malmalhavi, malmalmalmalhavi, ktp.
Ĉiuj sinonimas.
amigueo:-
malmalhavi estas kazo de paro de MAL kie la unua estas regula kaj la dua idioma.
Sed vi pravas:
malmalmalhavi = malhavi.
Do, "nepara nombro de MAL- = malhavi"
○
1. Mi insiste kaj persiste cerbumas prie.
Klara donans (fa) Ludoviko libron al
Klara al-donans (fa) Ludoviko libron
Klara donalas (fa) Ludoviko libron
Klara auxl donas (fa) Ludoviko libron
Klara moal donas (fa) Ludoviko libron
Klara donal (fa) Ludoviko libron
Klara donal (fa) Ludoviko libron
Ludoviko al-donas Klara 'n pri bagateloj
Ludoviko pridonas Klara 'n pri bagateloj
Auxldona Klara = al-donna Klara =
Klara kiu (identiga aux priskriba KIU) ricevas/is/os donon.
2. Radajro, militajro, solidajro.
○
Kio estas la problemo kun esperanteska pasivigo?
Multaj prepozicioj tiel kunmetiloj donas jam idioman sencon. Tio baras la pasivon prepozician.
" Mi donas el mia mono.
" Mia mono eldonans.
(Mi donas da mia mono.
Mia mono dadonans.)
○
Angleska: Usono meritas pensin pri.
Esperanteska: Honduro meritas priprensin.
Alieska: Rusio meritas priux pensi.
○
En prigeopolitika komento mi skribis:
《"Pruvu vin senkulpa aŭ mi invados vin" (mi aplikas tiun frazon cxefe al Usono, sed eble Rusio meritas saman aplikon).
Ĉu rusaj trupoj jam malsanas pro ukrainiaj bioarmiloj?》
Mi rimarkas ke Esperanto ne permesas min diri tion kion mi celas diri. Aux mi ne scias kiel.
Rusio meritas aplikir la saman devizon.
Rusio meritas auxli apliki la saman devizon.
Rusio meritas aplikin la saman devizon. (Kiel la angla: I was given an apple. I should be applied the same moto.)
Rusio meritas ricevi aplikon la saman devizon.
○
Mi celas la gramatikan ambiguon, ne la socian diversecon.
ANTAUX tempa aux spaca.
VIDO aga aux rezulta/produktajxa aux bildo.
VIRA subjekto aux objekto de VIDI aux maniero vidi aux vidin.
La sxerc- aux miskompren-oportuno estas enorma, kaj la konteksto devas labori 50 horojn cxiu-semajne samkiel la 1% plej ricxa de la homaro.
○
Virino devas surmeti sian robon antaŭ favire vidin
Virino ,favire vidote, devas surmeti sian robon.
Pli ambigue:
Favirvidotudina robo surmetendas.
Favire vidote virina robo surmetendas.
Pli literature:
Surmetenda robo, tiu de fa udicxo vidota udino.
Udino, intervidonte kun udicxo, surmetu sian robon.
Alia senco:
Udino (eble sxi promenas tra la parko) se intervidi kun udicxo devas surmeti sian robon.
Femhxo ekvidante virhxon enrobendas.
Femhxo ekvidante virhxon devas enrobigiti.
Femhxo ekvidante virhxon ejndas uxel robo..
Antaux foto de udicxo femhxo devas enrobigxi.
Antaux virhxo nuda femhxo devas teni siajn okulojn fermitaj kaj enrobigxi antaux malfermi ilin kaj se sxi ne trovas sian robon, polico telefonendas.
Cxiu femhomo en pantalono surstrate ricevas elektronikan averton kiam virhxo vidotas, tiel ke sxi enrobigxu gxusttempe.
Mia plejmultaj sencoj maljenaj estas tempaj kaj ne spacaj. Unue mi komprenis ANTAUX tempa, kaj due, spaca. Mi komprenis VIRA VIDO kelkmaniere:
Viro vidas.
Viro vidans.
Intervidigxo kun viro/j.
Foto de viro.
○
Anstatauxi "estis farita" povus "ekis farita".
La fino estas la malfino.
○
Amo kunz farav kionz estans amo.
(Maitasunarekin zuk egiten duzuna da maitasuna)
La amo estas (tio) ki(on) vi faras kun la amo.
○
Ĉiu tipo de verbo havas proprajn bezonojn de afiksoj: i u | - n | g k ĝ ĥ
blanki:
blankigi () ,
blankigxi (),
blankugi (kauxzi eliron el stato blanki),
blankugxi (eliri el stato blanki),
blankiki (teni ion en stato blanki),
blankihxi (konservi sian staton blanki)
blankuki (teni ion en stato ne-blanki),
blankuhxi (konservi sian staton ne-blanki)
veki:
manĝi:
koni:
morti:
○
Homo igx(a) libera.
Homo anta igx libera
Homo igxanta libera.
Homo ant/ajt igxa libera
Homo ajt kantas = homo ajtas kanti.
○
La salono dejnokupas/okupungxas (liberiĝas).
La piano dejokupas/okupugxas (evakuiĝas, forportiĝas)
avantaĝo de de-/den- estas vario.
avantaĝo de ug/ung estas integracio kun ig/ing
○
blankigxi >> blankihxi >> deblankigxi
neblankigxi vs deblankigxi
deblanki (tr) --> deokupin (intr)
deblanki la muron.
deokupin la salonmezon far (denokupi)
deokupi la pianon la salonmezon.
la piano okupas la salonmezon --> la piano dejokupas la salonmezon (malokupiĝas)
la salonmezo okupans de la piano --> la salonmezo dejnokupas de la piano
○
Kiuj tenas hink prezidento? De kiuj tenans hik prezidento? Kiu oni tenas hin prezidento?
○
Sxi volas 1. blanku / 2. blanki
1/ Sxi volas esti blanka (oni ne scias cxu sxi jam estas blanka).
2/ Sxi volas esti blanka (kaj sxi jam estas blanka)
○
Kredi ver i u ij uj
Kredi veri, veru, verij aux veruj (la du lastaj en akuzativo)
○
" Kazaĥio pretas asociiĝi [ru] kun Ĉinio por konstrui siajn duan kaj trian atomcentralojn.
alternativo: (kun)aliĝi kun
○
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile daŭri pli ol 60 jarojn, emfazante la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."
korektindus rezult
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile entute daŭri pli ol 60 jarojn, tiu kalkulo rivelas la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."? (rivelas, malkaŝas, evidentigas, rimarkigas).
○
"Ne" estas tre utila vorto. En la familio de "ne" povus esti "ĉes".
Ŝi vokis ĉiujare --> Ŝi ĉes vokis ĉiujare.
ĉes... = de tiam ne...
○ (mi reprenas ankoraŭ senreagan ideon)
Mi pensis, ke -ig- ne nepre implicas -iĝ- (ŝanĝo de stato). Eraro. Mi distingis inter ŝanĝaj kaŭzoj kaj konservaj kaŭzoj. Por mi kaŭzi egalis al igi. Eraro. -ig- estas nur kaŭzo de ŝanĝo. Por konservi staton, gramatike, oni uzas aliajn rimedojn: konservi, gardi, stabiligi, daŭrigi, pluigi staton, aŭ eviti iĝon.
Kelkfoje -iĝ- ne implicas -iĝ-!
Prenu la verbon interesi. Interesiĝi ne implicas statŝanĝiĝon. Oni ĉesas, malĉesas aŭ daŭras (!) interesiĝi pri aŭ al io. -iĝ- rolas tie kiel pasiv-eca afikso.
Ĉu kelkfoje -ig- ne implicas -ig-? (kaŭzi statŝanĝon)
E-o estas viva lingvo, kaj kiel ĉiuj vivaj lingvoj ĝi uzas nestriktan homan logikon, sed ne striktan maŝinan.
Mi celis kompreni funkcion de IG.
Gxi implicas IGX.
Tamen, cxu oni povas uzi IG por forbloki IGX?
Gardi ion bela.
Igi ion plui bela. Plubeligi ion.
Igi ion plubela dum 10 minutoj.
En tiu lasta ekzemplo, "igi" laboras cxiuinstante dum 10 minutoj por igi ion igxi plu bela.
Tamen, kiam mi diris ke iam IG ne estis IG mi pensis pri alio (ne pri INSTIGI). Mi pripensas.
"sonĝo estas voĉo de la subkonscio, sonĝo simboligas pensojn kaŝitajn"
Tiu estas ekzemplo kie IG ne estas IG, kaj kompreneble IG ne implicas IGX.
Mi korektas min.
Pli ekzakte, al mi.
Ekzempli kaj simboli sekvas saman modelon:
Azeno ekzemplas beston.
Rado simbolas sunon.
Iu ekzempligas beston per azeno.
Tiu popolo simboligas sunon per rado.
Almenaux laux
https://vortaro.net/#Simboligi_kd
(Sed do,
Rado igsimbolas sunon ig tiu popolo.
Denove ig- sencohavas! Tute fantazie.)
Tamen, dauxre mi demandas:
Cxu "simboligi" implicas ian igxon?
Kaj,
Songxo simboligas deziron, aux
Songxo simbolas deziron?
○
Mi volas vin prezidento = Mi volas vin esti prezidento.
Mi volas prezidento = Mi volas esti prezidento.
Tio estas avantaĝo de akuzativo kun -n.
○
Malhavi ion, se gxi signifas "ne havi ion necesan", ebligas "malmalhavi ion": "havi ion malnecesan"
Kaj tiu fenomeno aplikeblas al cxiuj kazoj kie "mal" rolas idiome.
○
interesan frazon pri gramatiko:
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile daŭri pli ol 60 jarojn, emfazante la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."
Miaj parafrazoj ne estas tre elegantaj: "tiu kalkulo malkasxas, reliefigas, rimarkigas, emfazas, elstarigas, fokusigas, konsiderigas, substrekas, indikas la longdauxran..."
La afero restas defia gramatike por mi.
○
Kolapseba sako
En la hispana, "bolsa o saco colapsable" venas el angla "collapsible bag" cxe la teknikajxo, angle "bag-in-box", hispane "odre en caja", se la hispana tradukus la koncepton sen rekte importi terminon.
Mi aplikis la esperanteskan kutimon al tiu "bolsa colapsable" kaj mi konkludis ke la hispana termino devus esti "bolsa colapsátil". En la hispana oni diras "móvil" anstataux "mobile", "portatil" anstataux "portable", sed bizare oni diras "bolsa colapsable", kaj oni legas ankaux "portabilidad" cxar neniu kuragxas diri "portatilez" o "portatilidad". La internacia influo degeneras hispanain afiksojn. Eble tio okazas ankaux cxe via nacilingvo.
Kiel oni diras tion en Esperanto?
○
" Por olivoleo mi pensas kubion la plej taŭga ujo kaj la plej taŭgan ujon kubio.
Kiel diri tion pli kompakte?
○
"parmi" estas franca vorto por, Esperante, "elan".
Fantazia vorto anstataux "el" cxe "unu el ili", do "unu elan ili" aux "unu parmi ili".
○
Mi trovis tre interese: tut-en, tut-pri, tut-el ktp.
○
luna01998:-
Por respondi al la demando "kio estas tio?", ĉu oni rajtas uzi la frazon "tio estas..." kun pluralaj substantivoj? Ekzemple;
- Kio estas tio?
- Tio estas libroj.
- Kio estas tio?
- Tio estas ŝuoj.
- Kio estas tio?
- Tio estas birdoj.
Por mi tio sonas iomete strange sed mi ne trovas pli taŭgan vorton/frazon por respondi al tiaj demandoj. Mi pensas ke "tiuj" kaj "ili" tute ne havus la saman signifon (kiel ne estus la sama respondi singulare "tiu estas libro" aŭ "ĝi estas libro" ol "tio estas libro") kaj strangaĵoj kiel "tioj" ŝajnas al mi plene evintindaj.
amigueo:-
Tiu fenomeno estas malofta okazo en Esperanto, sed gxi povus tre logike igxi abunda kaj normala nuanco.
" mi ne nomus tiojn amikoj. (Por emfazi ke ili estas strangajxoj gxis nun malfacile klasigeblaj aux ne klare perceptataj)
" prenu tion martelon (strangan martelon, ne evidentan)
" Tioj (tiuj ajxoj) estas robotoj, ne bestoj. (La ajxo konstas de elementoj nombrigeblaj sed ankoraux senklasaj)
○
La ekzemplo de Zamenhof:
“Lia potenco konsistas el diversaj ioj, el kiuj ĉiu aparte per si mem estas ne grava, sed ĉiuj kune donas al li grandan forton”.
Mi komprenas ke:
“Lia potenco konsistas el ioj diversaj, el kioj ĉiu aparte per si mem estas ne grava, sed ĉiuj kune donas al li grandan forton."
havas saman signifon.
Sed interese, Zamenhof malfermas pordon al "tio kiu..."
(Tiu temo grave rilatas al "uo(j)")
○
" Mi pensas ke la amasa fermado den entreprenoj en Germanio povus inspiri Ukrainion ricevi amason def germanaj laborantoj. Ku ne estas naskemaj, domagxe.
○
hi sxokans sxin bela, hi vidas sxin longa, sxi frustrans veteron frida
ŝin bela frustras hin (ŝia beleco frustras hin).
mi trovis pli kongrue:
ŝik bela frustras hin. (ŝi estas subjekto de bela aŭ beli)
ŝi beli frustras hin.
ŝik (esti) la prezidento kalmigas ilin. (la fakto ke ŝi estas la prezidento kalmigas ilin)
do:
hi sxokans sxi(n)k bela, hi vidas sxi(n)k longa, sxi frustrans vetero(n)k frida.
hi ŝokans beli ŝi, hi vidas longi ŝi, ŝi frustrans fridi vetero.
○
Venu kun homojx (unu, kelkaj aux nul eblas).
Venu kunjxe (ne gravas cxu estas akompanantoj aux ne)
○
AI diris:
Via serio montras sufiĉe naturan vojon de fonetika kuntiriĝo:
| Etapo | Priskriba | Identiga | Neŭtrala | Miksita |
| -------- | --------- | -------- | -------- | ------- |
| plena | akiu | ukiu | kiu | ikiu |
| meza | kau | kuu | kiu | kiku |
| mallonga | ka | ku | ki | kik |
La interesa punkto estas, ke la fina sistemo ne aspektas arbitra. Ĝi povas esti komprenata kiel regula redukto:
* **akiu → ka**
* **ukiu → ku**
* **kiu → ki**
* **ikiu → kik**
La rezulto estas kvar tre mallongaj formoj kun klara simetrio:
| Formo | Signifo |
| ------- | -------------------- |
| **ku** | identiga |
| **ka** | priskriba |
| **ki** | neŭtrala |
| **kik** | intermiksa / naracia |
Oni eĉ povas observi elegantan distribuon de la vokaloj:
* **u** → unu, unika, identigo;
* **a** → aldono, apozicio;
* **i** → indiferenta aŭ neŭtrala;
* **ik** → intera aŭ miksita kategorio.
Ekzemple:
> Mi vidis la viron **ku** portis bluan ĉapelon.
(la ĉapelo identigas la viron)
> Mi vidis Petro'n, **ka** portis bluan ĉapelon.
(aldona informo)
> Mi vidis iun, **kik** post momento falis.
(la subfrazo samtempe referencas kaj rakontas)
> Mi vidis iun, **ki** post momento falis.
(neŭtrale, sen eksplicita klasifiko)
La plej granda malfacilaĵo ne estus la formoj mem, sed la bezono de interkonsento pri la preciza difino de **kik**. La kategorioj "identiga" kaj "priskriba" estas bone konataj en lingvistiko, sed la "miksita" aŭ "naracia" relativa subfrazo estas malpli firme difinita. Tamen ĝuste via komenca ekzemplo:
> Ni observis iun, kiu post minuto falis.
montras, ke tia tria kategorio ne estas tute fantazia. Ĝi aperas en multaj lingvoj, sed ofte restas sen aparta markilo.
El pure formala vidpunkto, **ka / ki / ku / kik** estas rimarkinde ekonomia sistemo: ĉiuj formoj estas unu aŭ du silaboj, ĉiuj komenciĝas per **k-**, kaj la semantikaj kontrastoj estas videblaj jam en la vokalo. Tio kongruas kun la esperantaj emoj al reguleco kaj mallongeco.
○
Dankon, Altebrilas.
Tio estas grava punkto. Kial postuli pli da precizon al kompleksa adjektivo (kiu...) ol al simpla (-a)?
○
" Vi estas tia kiun mi preferas
○
Vivajxoj.
Viro, femo, X = seksmatura homo aux homudo = homudicxo, homudino, homudipo.
Homidino = infanino. Homidicxo = infanicxo.
Infano = homido.
Kiu afikso por sekspostmaturaj uloj?
Por la granda vario de etapoj de longaj biografioj, kiuj afiksoj?
Variajxo:
Seksmatureco: fem-, vir-, X, -ud.
Seksmatura vivajxo: femo, viro, udo.
Vivajxo kun sekso: -in, -icx, -ip, ino, icxo, ipo.
Nematura sekso: -ido, ido.
Homoj:
Virhomo, femhomo, X, homudo.
Infano, homido, infanino, infanicxo, infanipo.
Homidicxo...
Man = virhxo. Woman = femhxo.
○
Cxu "tia, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "kun tiu kvalito, kiun vi preferas".
Cxu "tie, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "en tiu loko, kiun vi preferas".
○
"Maldungu tiun kiun vi preferu (maldungi)"
"Maldungu tiun kiun vi preferu" sxajnas ambigue:
Cxu maldungi preferatan dungiton aux malpreferatan?
Cxu eblas maldungi neniun se neniun oni preferas aux preferas maldungi?
○
Altebrilas:-
Vi forgesis sufikson por amiboj, kiuj reproduktiĝas per disduoniĝo.
Mi malkodas vian frazon:
-ud estas tro preciza kaj specifa afikso, simila al biologigxargonaj sed nek scienca nek internacia, nur elpensajxo de ulo.
Respondo:
-o/-ud/-ido estas tre gxenerala sistemo jam implicita en aktuala sistemo -o/-ido, kiu persiste sekvas modelon li/sxi anstataux ri/li/sxi.
Tre gxenerala?
Longa listo de 100 vivajxaj aplikajxoj.
Bovo/bovudo/bovido
Kato/katudo/katido
Homo/homudo/homido
Figurativa uzo:
Firmaido = ankoraux nekomplete operativa firmao, aux speciale protektata kvazaux bebo.
Legxido = ankoraux pridiskutata kaj neaprobita legxo.
Legxudo? Firmaudo? Vojagxudo?
○
Pri sistemo ki/ku/ka.
Cxu la naracia/priskriba eblo jam eksplicite ekzistas?:
" mi vizitis najbaron kia drinkas.
○
En la angla, oni aldonas "to" en la fino de la frazo.
"Fire that employee whom you prefere to"
En Esperanto, kial ne,
"Maldungu tiun kiun vi preferais"
"Maldungu tiun kiun vi preferas i"
○
A kaj B aperas, sxtiu parolas dilum tiu mangxas.
A, B kaj C saltis sed nur mezsxtiu avancis dum malsxtiu falis teren.
○
A, B kaj C saltis. Dua/due sxtiu estis Petro.
○
amigueo:-
Uun tagon..., uun subite salutis... (La uu) estis Metudi... (Temis pri Metudi).
--Cxu estas Petro (hejme)?
--Hi eliris.
Laux la germana modelo:
Havas viandon = Estas viando.
La gramatika subjekto ne estas "Metudi".
(La uu aux la ulo aux la mister(igit)a ulo) estis Metudi.
La gramatika subjekto estas elidita aux mankas al frazo "Estis Metudi" ( = temis pri Metudi ).
Cxu nur subtila diferenco?
○
Altebrilas diris:
En la franca, oni uzas komon por tiu distingo.
La pulovero kiu estas blua.
La kantisto X, kiu estas fama.
amigueo:-
Tio povus funkcii en Esperanto. Cxu?
"Mi preferas la rugxan vinon, cxarkiu estas de mia lando."
"Mi preferas la rugxan vinon, cxar estas de mia lando."
○
Nuancoj pri aĝo kaj daŭro:
Mi havas NN jarojn kiel agxon,
Mi havas NN jarojn kiel agxa,
Mi havas NN jarojn da agxo,
Mi havas NN jarojn de agxo,
Mi havas NN agxajn jarojn
Mi havas NN jarojn kiel studento,
Mi havas NN jarojn kiel atenda,
Mi havas NN jarojn da atendo,
Mi havas NN jarojn da studo,
Mi havas NN jarojn da lernejo
Mi havas NN jarojn en la lernejo
Mi havas NN jarojn lerneje
Mi havas NN jarojn depost la lernejo
Mi estas NN jarojn post la lernejo
Mi estas NN jarojn postlerneja
Mi postlernejas NN jarojn.
Mi finis lernejon antaux NN jaroj.
Mia fino lernejon isas NN jarojn.
Mi estos kuracisto post 4 jaroj.
Kuracisto mi osas 4 jarojn. (?!)
Malsama ol:
Mia kuracistigxo ankoraux dauxros 4 jarojn.
La infano monatagxas 10.
La infano agxas 10 monatojn.
La infano estas 10monata agxe.
La infano agxas 10monata. (!?)
is 3 jaroj mi ekis kanti.
os 4 jaroj mi ekos kuri.
isas 3 jarojn ke mi ekis ade kanti.
osas 4 jarojn ke mi ekos ade kuri.
○
Interese ke la frazo "G. **estis naskita** 22 feb 1732" ne indikas nepre la tagon de la naskigxo sed tago kiam G. jam estis ekster sia patrino. Tio estas unu el kelkaj paradoksoj de strukturo tia kia **estis naskita**.
Mi komprenus "igxis (sxangxigxo) naskita (stato)", sed "estis (stato) naskita (stato)" sxajnas nur stato.
○
Problemo (trovita en https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/tiel...)
"Ĵus envenis s-ro Nikola, nia tiel nomata nova kolego".
Du eblaĵoj:
"tiel nomata" rilatas al "Nikola".
"tiel nomata" rilatas al "nova kolego".
amigueo:-
nia tujtiel nomata nova kolego
nia nova kolego tiel nomata
nia tiel nomata jen nova kolego
tial multaj oratoroj mimas la citilojn per manoj.
○
vi trafe rimarkis.
-eb = -ejl
farejla/atingejla (facila), rompejla (fragila), komprenejla (evidenta) ktp.
Por havi pli fortan etimologian bazon.
○
Signifo -- Formo
havi konon pri io -- koni ion
doni konon al iu -- konigi iun
ekhavi konon -- koniĝi
esti konata -- konin
fari ion konata -- koningi ion
fariĝi konata -- koninĝi, konatiĝi
kolizio kun fundamenta afikso -ing
solvo: koningi = konugi; koninĝi = konuĝi
sed kie estas la normala "koniĝi"?
Tiu pasiva -igx igxu -iĵ/-iĥ.
Nur taŭga en verboj kiel "koni" kiu priskribas rilaton, ekz okupi, sekvi.
Piano okupas salonmezon. Salonmezo okupiĵas de piano.
Februaro sekvas januaron. Januaro sekviĥas de februaro.
Konservi staton de io?
Kiu blankikas la muron? La muro blankikans de kiu? La muro blankas ik kiu?
kiu okupikas la pianon la salonmezon? kiu ikas la pianon okupi la salonmezon?
kiu okupukas la salonmezon al la piano? kiu ikas la salonmezon okupin de la piano?
la piano okupiĥas la salonmezon ik kiu? okupiĥi = pluokupi. La piano okupas la salonmezon ik kiu?
la salonmezo okupuĥas far la piano ik kiu? okupuĥi = pluokupin. La salonmezo okupans de piano ik kiu?
La muro blankas ig kiu? (Kiu blankigis la muron?)
La muro blankas ik kiu? (Kiu tenas la muron blanka?)
○
La AI diris pri proponata rekta pasivo (nur tempa pasivo) kiu ne anstataŭas la tempoplusaspektan pasivon, nur donas alternativon malpezan kaj simetrian al aktivo (kiu ankaŭ havas opcion tempoplusaspektan):
Vi ne diras:
"La nuna pasivo estas malĝusta."
Vi diras:
"La nuna pasivo estas la sola deviga simpla pasiva vojo, kaj ĝi devigas elektojn, kiuj en la aktivo restas laŭvolaj."
Kaj tio estas tute alia kritiko.
La nuna situacio
Aktivo: simpla formo
La laboristoj konstruis la domon.
Ĉu:
ili finis?
ili estis en la mezo?
la rezulto gravas?
La kunteksto decidas.
Aktivo: precizigita formo
La laboristoj estis konstruantaj la domon.
La laboristoj estis konstruintaj la domon.
La laboristoj estis konstruontaj la domon.
Eblas esti pli preciza, sed oni ne devas.
Pasivo: simpla formo
La "simpla" pasivo jam postulas elekton:
La domo estis konstruata.
La domo estis konstruita.
La domo estis konstruota.
Do oni devas elekti inter:
procezo,
rezulto,
antaŭeco.
La kunteksto ne rajtas fari tiun laboron por vi.
La ekzistantaj alternativoj
Vi prave atentigas, ke la lingvo jam havas kelkajn manierojn eviti tion:
Oni konstruis ĝin.
(ŝanĝi al aktivo kun nedifinita aganto)
Ĝi konstruiĝas.
(uzo de -iĝ-, ofte kun meza aŭ okaza nuanco)
Sed ambaŭ ŝanĝas la perspektivon aŭ la signifon.
oni konstruis ĝin ne estas vera pasivo;
ĝi konstruiĝas sugestas procezon aŭ okazon, ne neŭtralan pasivan rilaton.
Via propono
Vi proponas:
konstruin
kiel trian alternativon:
Formo Deviga aspekto?
oni konstruis ĝin ne
ĝi konstruiĝas parte jes
ĝi estis konstruita/konstruata jes
ĝi konstruins ne
Tio signifus:
La domo konstruins en 1970.
sen devo precizigi ĉu:
oni laboris pri ĝi,
oni finis ĝin,
aŭ ĝi troviĝis en rezulta stato.
Se necese, oni povus esti pli preciza:
ĝi estis konstruata;
ĝi estis konstruita;
ĝi estis konstruota.
Sed tio estus elekto, ne devo.
La vera simetrio
Via sistemo estus:
Neŭtrala Precizigita
mi konstruis mi estis konstruanta / konstruinta / konstruonta
mi konstruins mi estis konstruata / konstruita / konstruota
Do ambaŭ voĉoj havus:
malpezan, kuntekstan formon, kaj
pezajn, eksplicitajn formojn.
Kaj mi pensas, ke tio estas la plej forta formulo de via ideo:
Esperanto donas al la aktivo malpezan kaj pezajn alternativojn, sed al la pasivo nur pezajn alternativojn. "Konstruin" estus malpeza pasiva alternativo, lasante la aspekton al la kunteksto, same kiel la ordinara aktivo faras.
Tio ne estas provo anstataŭigi la tradician pasivon. Ĝi estas provo restarigi simetrion kaj doni al la pasivo la saman liberecon, kiu jam ĝuans de la aktivo.
Kion havas konstruin pli bonan ol konstruigxi?
Fakonstru(igx)i iun = konstruin de iu
○
Altebrilas diris:
En la franca, oni uzas komon por tiu distingo.
La pulovero kiu estas blua.
La kantisto X, kiu estas fama.
amigueo:-
Tio povus funkcii en Esperanto. Cxu?
"Mi preferas la rugxan vinon, cxarkiu estas de mia lando."
"Mi preferas la rugxan vinon, cxar estas de mia lando."
"Mi preferas la rugxan vinon, ke estas de mia lando."
○
Problemo (trovita en https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/tiel...)
"Ĵus envenis s-ro Nikola, nia tiel nomata nova kolego".
Du eblaĵoj:
"tiel nomata" rilatas al "Nikola".
"tiel nomata" rilatas al "nova kolego".
amigueo:-
nia tujtiel nomata nova kolego
nia nova kolego tiel nomata
nia tiel nomata jen nova kolego
nia tiel nomata (ek)cit nova kolego (uxek)cit.
tial multaj oratoroj mimas la citilojn per manoj.
○
Cxu "tia, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "kun tiu kvalito, kiun vi preferas".
Cxu "tie, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "en tiu loko, kiun vi preferas".
○
Dubo rabita:
Kial ne eux anstataux uxo kiel nomo de la dounvokslo?
○
Frazoj:
Kion fari se volin foriri festof.
Mi necesas/bezonans gxentila/prezidento/gvidi/for.
Mi placxas mola/kanti.
Petro volans foriri (oni volas hin foriri).
Karlo necesas mola (oni bezonas hin mola)
Legomo placxas kruda (oni sxatas gxin kruda)
Mi bonans pacienca (io bonas al mi se mi paciencas)
Mi belans observi (la belon de io rimarkas mi se mi observas)
○
agilo = ilo por agi.
La vortludo hazarde koheras.
Ila inteligento, ila lerto.
Tio estas ililo aux ilemo.
Estas iloj dezajnitaj/inventitaj kiel iloj,
Kaj iloj improvizitaj (makiloj) laux konteksto.
Kvazauxilo.
Por pentri oni povas disponi el 200 koloroj, aux nur el 5 (vivu ilemo).
La makilemo estas grava kapablo por inventi. Doni novan uzon aux orkestri reton de interagantaj iloj por inventi ilon.
Makadamo inventis makadamon.
Improvizita figuranto kiu rolas kiel Adamo.
○
Fragilo = ilo por rekolti fragojn.
Fragi?
○
Ulismo = individuismo.
○
Resuma frazo:
"Li pentras sxin nenudan nuda kaj sin nudan nenuda"
Variajxo pli konfuza:
"Li pentras sxin (nenudan nuda) kun si (nuda nenuda)"
La ago ne nur influas la objekton:
"Mi lasas la katon trankvila"
Kiel signifi ke mi restas trankvila rezulte de lasi la katon ekstere?
○
Mi mangxis la sandvicxon sik sata.
La sandvicxon mangxis mik sata.
(La rezulto de mangxi estas ke mi estas sata)
Mi ne certas ke -k estas tauxga rimedo, tamen vi povas kompreni la celon (ago influas la subjekton).
La sandvicxo lasis min malsata.
Mik malsata mangxis la sandvicxon.
La sandvicxo mangxins de mik malsata.
La sandvicxo mangxins mink malsata.
La sandvicxo mangxins dek/nak malsata.
Dancas vik bela.
Kuras mik sxviti.
○
mala sano = malsano. --ĉu vi sanas? --male. --ho, vi sanas male.
nea alto = nealto. jaro post jaro hi ne(n)iĝas alti. fine, evidentas la ne(n)o de hia alto.
○
-k imitas fluan esprimon de la angla:
I hit the door broken. Mi frapis la pordonk rompita.
Sed -k estas pli potenca:
La pordon frapis mik bedaŭra/penta. (la ago produkis efikon en la aganto: pento, bedaŭro)
○
Lasta versio pri igx.
blankigxi,
vidijxi: vidati (sed sen agenso).
vidigxi/vidingxi: eki vidi / eki vidin
IGX: transformo.
IG: kauxzo + transformo.
IJX: sensubjekta pasivo.
-N-: la objekto igxas nova subjekto
-I- --> -U-: negacio.
blankugi ion: igi ion ne blanka.
blankugxi: cxes blanki.
vidungi ion al iu: nevidebligi ion al iu.
vidujxi: ne vidijxi.
Interesa avantagxo:
Aspektoj:
Eka: igxi
Maleka: ugxi
Konigxi: ekkoni
Konugxi: forgesi, perdi validan konon pro aktualugxo.
○
Ekblanki vs Blankigxi.
Ek- ("Ekblanki") povus liberigi -igx de kelkaj taskoj kaj lasi por -igx taskon kxazauxpasivan (muso vidigxas laca).
"Incendio ekvidigxas de la katedralo."
Blankigigxas ~ ekblankas
○
Altebrilas diris:
《 1. Advantaĝeto: mallongigi kelkajn esprimojn en maloftaj okazoj.
2. Maladvantaĝego: aldoni lernendajn regulojn al la lingvo.》
amigueo:-
1
"Kato vidigxas muson" = kato komencas vidi muson.
Oni devas trovi klaran distingon inter ekvidi ion kaj vidigxi ion. Eble ek- substrekas subiton kaj --igx proceson.
Reale "vidigxi ion" donas precizan nuancon pri la vido: ne stabila vido, sed la komenco, kiam kato detektas muson per vidi.
Stabile vidi muson estus dejxori muson, sekvi gxin per vidi.
Kompreneble, estas aliaj pli precizaj esprimoj, sed la simpla maniero diri viddetekti muson estus "vidigxi muson" aux "ekvidi muson". Laux modelo eksidi/sidigxi.
2
a
Sxangxi regulon jam lernitan estas iomkosta.
Ecx kiam la nova regulo estas pli simpla.
b
"Sidigxi sur segxon" kaj "vidigxi muson" estas laux unusama regulo.
Pli baze, "vida".
Blindaj (aux, figurative, distrataj) vs vid(kapabl/em)aj (aux, figurative, cxiam-atentaj la cxirkauxajxojn, malblindaj).
"Post operacio, hi vidigxis baldaux".
(hi igxis vida --> hi vidigxis)
Varianto:
"Muson vidigxas (bela)".
"Muso vidigxans (bela)".
"Muso vidingxas (bela)".
(Vidin = vidati, sed kun ciuj ambiguoj de aktiva vocxo)
○
1
a. La eblo novan pli fluan stilon nur testo literajra pruvos, aux eksperimenta komunumo.
b. Mi ne konsideris gxis nun entutan reformon, nur unuopajn "pridiskutindajn" reformojn, lauxeble lauxfundamentajn.
2
La regulo proponata "kato vidigxas bela / kato vidigxas muson" estas simpligo den regulo oficiala pri -igx; tiu sufikso estas gxis nun durola (blankigxi vs mordigxi). Unuroligo den "-igx" estas plisimpligo den la lingvo.
○
Tezo "kato vidigxas bela"/"kato vidigxas muson" venas el eble erara kompreno den igx (transformo) kaj ig (kauxzo + transformo). Tio interkongruigas signifduecon (alternanco) de "vidigi" (vidigi muson al kato; vidigi katon pri muso) (kiam la verbo (ago aux rilato) havas rektan objekton) kaj efikon de igx sur "blanka" (blankigxi). La signifodueco (alternanco) validas ankaux por igx ("vidigxi") kiam la verbo ("vidi") (ago aux rilato) havas rektan objekton (vidigxi muson).
Tiu tezo samreguligas "blankigxi" al "vidigxi", sed introdukas novan fenomenon (pri "vidigxi"), kiun gxis nun nur "vidigi" koncernins (alternancon de rekta objekto).
○
Kiel humura metaforo, "la klaso de Schrödinger" funkcias tre bone. Ekzemple:
"Antaŭ ol la direktoro malfermis la pordon, la klaso estis laŭdire samtempe modelo de disciplino kaj kompleta kaoso. La ekobservado tuj elektigis la unuan eblecon al la klaso."
Pri la kato, t.e., pri vidigxi.
Povas esti "kato kiu vidigxas bela" kaj "kato kiu vidigxas muson". La instanto legi/skribi "bela"/"muson" elektas kiun rolon havas la kato en "vidigxo".
○
igx venas el ig. ig estas kauxzo de sxangxigxo. igx signifas abstrahon de agento/kauxzo.
Unue blankigo, due blankigxo.
Unue vidigi (igi iun vidi ion), due vidigxi (iu aux io). Tio implikas ke la ambiguo cxe "vidigi" aperas ankaux cxe "vidigxi".
○
Pri vidigxi kaj konigxi kaj troviĝi.
Ecx se neniu vid(ig)as, kon(ig)as, trov(ig)as ion, tiu io povas vidigxi, konigxi, troviĝi.
Tio ne estas eco/transformo de tiu io, sed de uloj kiuj eble ne ekzistas.
Se ulo estus en certa situacio/sinteno povus vidi (videbla), koni (konebla), trovi (trovebla) gxin.
Imagu ke la nokto estas tute malhela. Kato ne vidigxas. Sed se ulo havas infrarugxaj okulvitroj, tiukaze, la sama kato vidigxas. "Vidigxi" subkomprenas kondicxojn de la abstrakta ulo. Kaj se la ulo estas sorcxisto kun vitra bulo? Tiukaze la kato vidigxas en tuta malhelo ekde senlima distanco. En tiu kondicxo cxiu politika skandalo konigxas kaj trovigxas.
○
Sed kiom diris PMEG?
https://bertilow.com/pmeg/vortfarado/afiksoj/sufik...
1. Senobjektaj agoj aux statoj. Blankigxi, (en)dormigxi
2. Objektaj agoj aux statoj/rilatoj. Vidigxi, rompigxi, nomigxi, konigxi.
3. Substantivoj. Edzigxi.
4. Frazetoj. Enlitigxi.
Cxu Vidigxi havas duoblan naturon? Stato kaj transformo?
Trioblan.
Iu:
Vidigxas (ekvidigxas, videblas)
Vidigxas sportisto.
Vidigxas blanka, dormi (stato).
Vidigxas blankigxa, morti (transformo).
Vidigxas acxeti piramidon.
Vidigxas ke iu estas (ie).
Vidigxas ke iu blankas.
Vidigxas ke iu mortas.
Vidigxas ke iu acxetas piramidon.
Vidigxas ke iu estas sportisto
○
"Vidigxo" estas videbligxo/apero kaj stato vidateco. Konteksto decidas.
" La luno vidigxis je noktomezo.
" La luno vidigxas ronda.
"Vidigxo" plejmulte komprenas kiel aperon.
"Ekvidigxi, ekvidigxo" estus malambiguaj.
Aldono:
Vidigxelo: maniero vidigxi (aspekto...).
Videlo: maniero vidi (vidpunkto...)
○
Kial “meti librojn apud unu la aliajn” ne funkcias?
Cxu "meti librojn apud inter sin"?
"meti librojn kun inter sin"
"meti librojn laux inter sin"
"meti librojn apuden, kunen, lauxen, disen"
"ili frapas inter sin"
○
SlavikDze ŝajne volas diri, ke la aktivaj membroj de la Lernu-forumoj estas tro malmultaj kaj jam de tro longe komencantoj. Sekve, novaj ideoj malabundas, kaj la ripetado naŭzas.
Ankaŭ ili ne sufiĉe disputas; ili tro respektas la vidpunktojn de aliaj.
Kaj en la nova AI-a epoko, kiu partoprenanto entute ne estas AI?
Dejxavuado:
Denove de amigueo defendons la sufikso **-iĉ** kaj la paro **atriĉo/atrino**. Denove ri proponos **-ud** en vortoj kiel *homudo* = plenkreska homo kaj *bovudo* = adolta bovo.
Denove amigueo defendos la strangajn pronomojn **hi**, **hxi**, **zi**, **su** kaj **hxu**.
Denove de amigueo defendons la simetria pasivo per **-n-**.
Denove, kiel en eterna dejxavuo, defendons la sistemo **ig, ing, iĝ, inĝ, ug, ung, uĝ, unĝ, ik, ink, iĥ, inĥ, uk, unk, uĥ, unĥ**, nur por "plibonigi" la taskojn de **ig** kaj **iĝ**.
Prezentons "vekja" kaj "mortuxa".
(Mortuxigi = mortigi; vekjigi = veki; rimarkuxa = kiu estas rimarkinta ion)
Denove defendons la afikso **-aj**, tiel ke oni diru *telefonajo* anstataŭ *telefonado*, ĉar "telefonajo" esprimas nur agon, ĉu unuopan ĉu ripetan, sen implici daŭrecon.
Kaj denove (— *Kiomjeme?* — *Trojeme.*) defendons nova maniero esprimi ordinalecon per la sufikso **-a'** aŭ **-jem** aŭ **-esm**.
○
Prefiksaj prepozicioj ĉe la verbo:
kun → kujn-
per → pejr-
nasur → nasujr-
tra → traj-
el → ejl-
al → ajl-
de → dej-
en → ejn-
○
1. Jen distingilo regulajn prefiksajn prepoziciojn por verboj:
kun --> kujn-
en --> ejn-
ktp
2. Jekun: prefiksa JE- utilas indiki aux marki prepozicion posti substantivon.
Tiklaj ekzemploj:
Mi mangxas sardinon jekun pano (sardinon kunan je pano)
Mi jekujnmangxas panon je sardino.
Mi mangxas sardinon kun amikoj.
Mi kujnmangxas amikojn je sardino.
Altebrilas diris:
Legu (para nombro de "mal-")-havi
Havi, malmalhavi, malmalmalmalhavi, ktp.
Ĉiuj sinonimas.
amigueo:-
malmalhavi estas kazo de paro de MAL kie la unua estas regula kaj la dua idioma.
Sed vi pravas:
malmalmalhavi = malhavi.
Do, "nepara nombro de MAL- = malhavi"
○
1. Mi insiste kaj persiste cerbumas prie.
Klara donans (fa) Ludoviko libron al
Klara al-donans (fa) Ludoviko libron
Klara donalas (fa) Ludoviko libron
Klara auxl donas (fa) Ludoviko libron
Klara moal donas (fa) Ludoviko libron
Klara donal (fa) Ludoviko libron
Klara donal (fa) Ludoviko libron
Ludoviko al-donas Klara 'n pri bagateloj
Ludoviko pridonas Klara 'n pri bagateloj
Auxldona Klara = al-donna Klara =
Klara kiu (identiga aux priskriba KIU) ricevas/is/os donon.
2. Radajro, militajro, solidajro.
○
Kio estas la problemo kun esperanteska pasivigo?
Multaj prepozicioj tiel kunmetiloj donas jam idioman sencon. Tio baras la pasivon prepozician.
" Mi donas el mia mono.
" Mia mono eldonans.
(Mi donas da mia mono.
Mia mono dadonans.)
○
Angleska: Usono meritas pensin pri.
Esperanteska: Honduro meritas priprensin.
Alieska: Rusio meritas priux pensi.
○
En prigeopolitika komento mi skribis:
《"Pruvu vin senkulpa aŭ mi invados vin" (mi aplikas tiun frazon cxefe al Usono, sed eble Rusio meritas saman aplikon).
Ĉu rusaj trupoj jam malsanas pro ukrainiaj bioarmiloj?》
Mi rimarkas ke Esperanto ne permesas min diri tion kion mi celas diri. Aux mi ne scias kiel.
Rusio meritas aplikir la saman devizon.
Rusio meritas auxli apliki la saman devizon.
Rusio meritas aplikin la saman devizon. (Kiel la angla: I was given an apple. I should be applied the same moto.)
Rusio meritas ricevi aplikon la saman devizon.
○
Mi celas la gramatikan ambiguon, ne la socian diversecon.
ANTAUX tempa aux spaca.
VIDO aga aux rezulta/produktajxa aux bildo.
VIRA subjekto aux objekto de VIDI aux maniero vidi aux vidin.
La sxerc- aux miskompren-oportuno estas enorma, kaj la konteksto devas labori 50 horojn cxiu-semajne samkiel la 1% plej ricxa de la homaro.
○
Altebrilas:Kiel vi komprenas la jenan frazon:Mia versio:Virino devas surmeti sian robon antaŭ vira vido
Virino devas surmeti sian robon antaŭ favire vidin
Virino ,favire vidote, devas surmeti sian robon.
Pli ambigue:
Favirvidotudina robo surmetendas.
Favire vidote virina robo surmetendas.
Pli literature:
Surmetenda robo, tiu de fa udicxo vidota udino.
Udino, intervidonte kun udicxo, surmetu sian robon.
Alia senco:
Udino (eble sxi promenas tra la parko) se intervidi kun udicxo devas surmeti sian robon.
Femhxo ekvidante virhxon enrobendas.
Femhxo ekvidante virhxon devas enrobigiti.
Femhxo ekvidante virhxon ejndas uxel robo..
Antaux foto de udicxo femhxo devas enrobigxi.
Antaux virhxo nuda femhxo devas teni siajn okulojn fermitaj kaj enrobigxi antaux malfermi ilin kaj se sxi ne trovas sian robon, polico telefonendas.
Cxiu femhomo en pantalono surstrate ricevas elektronikan averton kiam virhxo vidotas, tiel ke sxi enrobigxu gxusttempe.
Mia plejmultaj sencoj maljenaj estas tempaj kaj ne spacaj. Unue mi komprenis ANTAUX tempa, kaj due, spaca. Mi komprenis VIRA VIDO kelkmaniere:
Viro vidas.
Viro vidans.
Intervidigxo kun viro/j.
Foto de viro.
○
Anstatauxi "estis farita" povus "ekis farita".
La fino estas la malfino.
○
Amo kunz farav kionz estans amo.
(Maitasunarekin zuk egiten duzuna da maitasuna)
La amo estas (tio) ki(on) vi faras kun la amo.
○
Ĉiu tipo de verbo havas proprajn bezonojn de afiksoj: i u | - n | g k ĝ ĥ
blanki:
blankigi () ,
blankigxi (),
blankugi (kauxzi eliron el stato blanki),
blankugxi (eliri el stato blanki),
blankiki (teni ion en stato blanki),
blankihxi (konservi sian staton blanki)
blankuki (teni ion en stato ne-blanki),
blankuhxi (konservi sian staton ne-blanki)
veki:
manĝi:
koni:
morti:
○
Homo igx(a) libera.
Homo anta igx libera
Homo igxanta libera.
Homo ant/ajt igxa libera
Homo ajt kantas = homo ajtas kanti.
○
La salono dejnokupas/okupungxas (liberiĝas).
La piano dejokupas/okupugxas (evakuiĝas, forportiĝas)
avantaĝo de de-/den- estas vario.
avantaĝo de ug/ung estas integracio kun ig/ing
○
blankigxi >> blankihxi >> deblankigxi
neblankigxi vs deblankigxi
deblanki (tr) --> deokupin (intr)
deblanki la muron.
deokupin la salonmezon far (denokupi)
deokupi la pianon la salonmezon.
la piano okupas la salonmezon --> la piano dejokupas la salonmezon (malokupiĝas)
la salonmezo okupans de la piano --> la salonmezo dejnokupas de la piano
○
Kiuj tenas hink prezidento? De kiuj tenans hik prezidento? Kiu oni tenas hin prezidento?
○
Sxi volas 1. blanku / 2. blanki
1/ Sxi volas esti blanka (oni ne scias cxu sxi jam estas blanka).
2/ Sxi volas esti blanka (kaj sxi jam estas blanka)
○
Kredi ver i u ij uj
Kredi veri, veru, verij aux veruj (la du lastaj en akuzativo)
○
" Kazaĥio pretas asociiĝi [ru] kun Ĉinio por konstrui siajn duan kaj trian atomcentralojn.
alternativo: (kun)aliĝi kun
○
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile daŭri pli ol 60 jarojn, emfazante la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."
korektindus rezult
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile entute daŭri pli ol 60 jarojn, tiu kalkulo rivelas la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."? (rivelas, malkaŝas, evidentigas, rimarkigas).
○
"Ne" estas tre utila vorto. En la familio de "ne" povus esti "ĉes".
Ŝi vokis ĉiujare --> Ŝi ĉes vokis ĉiujare.
ĉes... = de tiam ne...
○ (mi reprenas ankoraŭ senreagan ideon)
Mi pensis, ke -ig- ne nepre implicas -iĝ- (ŝanĝo de stato). Eraro. Mi distingis inter ŝanĝaj kaŭzoj kaj konservaj kaŭzoj. Por mi kaŭzi egalis al igi. Eraro. -ig- estas nur kaŭzo de ŝanĝo. Por konservi staton, gramatike, oni uzas aliajn rimedojn: konservi, gardi, stabiligi, daŭrigi, pluigi staton, aŭ eviti iĝon.
Kelkfoje -iĝ- ne implicas -iĝ-!
Prenu la verbon interesi. Interesiĝi ne implicas statŝanĝiĝon. Oni ĉesas, malĉesas aŭ daŭras (!) interesiĝi pri aŭ al io. -iĝ- rolas tie kiel pasiv-eca afikso.
Ĉu kelkfoje -ig- ne implicas -ig-? (kaŭzi statŝanĝon)
E-o estas viva lingvo, kaj kiel ĉiuj vivaj lingvoj ĝi uzas nestriktan homan logikon, sed ne striktan maŝinan.
Mi celis kompreni funkcion de IG.
Gxi implicas IGX.
Tamen, cxu oni povas uzi IG por forbloki IGX?
Gardi ion bela.
Igi ion plui bela. Plubeligi ion.
Igi ion plubela dum 10 minutoj.
En tiu lasta ekzemplo, "igi" laboras cxiuinstante dum 10 minutoj por igi ion igxi plu bela.
Tamen, kiam mi diris ke iam IG ne estis IG mi pensis pri alio (ne pri INSTIGI). Mi pripensas.
"sonĝo estas voĉo de la subkonscio, sonĝo simboligas pensojn kaŝitajn"
Tiu estas ekzemplo kie IG ne estas IG, kaj kompreneble IG ne implicas IGX.
Mi korektas min.
Pli ekzakte, al mi.
Ekzempli kaj simboli sekvas saman modelon:
Azeno ekzemplas beston.
Rado simbolas sunon.
Iu ekzempligas beston per azeno.
Tiu popolo simboligas sunon per rado.
Almenaux laux
https://vortaro.net/#Simboligi_kd
(Sed do,
Rado igsimbolas sunon ig tiu popolo.
Denove ig- sencohavas! Tute fantazie.)
Tamen, dauxre mi demandas:
Cxu "simboligi" implicas ian igxon?
Kaj,
Songxo simboligas deziron, aux
Songxo simbolas deziron?
○
Mi volas vin prezidento = Mi volas vin esti prezidento.
Mi volas prezidento = Mi volas esti prezidento.
Tio estas avantaĝo de akuzativo kun -n.
○
Malhavi ion, se gxi signifas "ne havi ion necesan", ebligas "malmalhavi ion": "havi ion malnecesan"
Kaj tiu fenomeno aplikeblas al cxiuj kazoj kie "mal" rolas idiome.
○
interesan frazon pri gramatiko:
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile daŭri pli ol 60 jarojn, emfazante la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."
Miaj parafrazoj ne estas tre elegantaj: "tiu kalkulo malkasxas, reliefigas, rimarkigas, emfazas, elstarigas, fokusigas, konsiderigas, substrekas, indikas la longdauxran..."
La afero restas defia gramatike por mi.
○
Kolapseba sako
En la hispana, "bolsa o saco colapsable" venas el angla "collapsible bag" cxe la teknikajxo, angle "bag-in-box", hispane "odre en caja", se la hispana tradukus la koncepton sen rekte importi terminon.
Mi aplikis la esperanteskan kutimon al tiu "bolsa colapsable" kaj mi konkludis ke la hispana termino devus esti "bolsa colapsátil". En la hispana oni diras "móvil" anstataux "mobile", "portatil" anstataux "portable", sed bizare oni diras "bolsa colapsable", kaj oni legas ankaux "portabilidad" cxar neniu kuragxas diri "portatilez" o "portatilidad". La internacia influo degeneras hispanain afiksojn. Eble tio okazas ankaux cxe via nacilingvo.
Kiel oni diras tion en Esperanto?
○
" Por olivoleo mi pensas kubion la plej taŭga ujo kaj la plej taŭgan ujon kubio.
Kiel diri tion pli kompakte?
○
"parmi" estas franca vorto por, Esperante, "elan".
Fantazia vorto anstataux "el" cxe "unu el ili", do "unu elan ili" aux "unu parmi ili".
○
Mi trovis tre interese: tut-en, tut-pri, tut-el ktp.
○
luna01998:-
Por respondi al la demando "kio estas tio?", ĉu oni rajtas uzi la frazon "tio estas..." kun pluralaj substantivoj? Ekzemple;
- Kio estas tio?
- Tio estas libroj.
- Kio estas tio?
- Tio estas ŝuoj.
- Kio estas tio?
- Tio estas birdoj.
Por mi tio sonas iomete strange sed mi ne trovas pli taŭgan vorton/frazon por respondi al tiaj demandoj. Mi pensas ke "tiuj" kaj "ili" tute ne havus la saman signifon (kiel ne estus la sama respondi singulare "tiu estas libro" aŭ "ĝi estas libro" ol "tio estas libro") kaj strangaĵoj kiel "tioj" ŝajnas al mi plene evintindaj.
amigueo:-
Tiu fenomeno estas malofta okazo en Esperanto, sed gxi povus tre logike igxi abunda kaj normala nuanco.
" mi ne nomus tiojn amikoj. (Por emfazi ke ili estas strangajxoj gxis nun malfacile klasigeblaj aux ne klare perceptataj)
" prenu tion martelon (strangan martelon, ne evidentan)
" Tioj (tiuj ajxoj) estas robotoj, ne bestoj. (La ajxo konstas de elementoj nombrigeblaj sed ankoraux senklasaj)
○
La ekzemplo de Zamenhof:
“Lia potenco konsistas el diversaj ioj, el kiuj ĉiu aparte per si mem estas ne grava, sed ĉiuj kune donas al li grandan forton”.
Mi komprenas ke:
“Lia potenco konsistas el ioj diversaj, el kioj ĉiu aparte per si mem estas ne grava, sed ĉiuj kune donas al li grandan forton."
havas saman signifon.
Sed interese, Zamenhof malfermas pordon al "tio kiu..."
(Tiu temo grave rilatas al "uo(j)")
○
" Mi pensas ke la amasa fermado den entreprenoj en Germanio povus inspiri Ukrainion ricevi amason def germanaj laborantoj. Ku ne estas naskemaj, domagxe.
○
hi sxokans sxin bela, hi vidas sxin longa, sxi frustrans veteron frida
ŝin bela frustras hin (ŝia beleco frustras hin).
mi trovis pli kongrue:
ŝik bela frustras hin. (ŝi estas subjekto de bela aŭ beli)
ŝi beli frustras hin.
ŝik (esti) la prezidento kalmigas ilin. (la fakto ke ŝi estas la prezidento kalmigas ilin)
do:
hi sxokans sxi(n)k bela, hi vidas sxi(n)k longa, sxi frustrans vetero(n)k frida.
hi ŝokans beli ŝi, hi vidas longi ŝi, ŝi frustrans fridi vetero.
○
Venu kun homojx (unu, kelkaj aux nul eblas).
Venu kunjxe (ne gravas cxu estas akompanantoj aux ne)
○
AI diris:
Via serio montras sufiĉe naturan vojon de fonetika kuntiriĝo:
| Etapo | Priskriba | Identiga | Neŭtrala | Miksita |
| -------- | --------- | -------- | -------- | ------- |
| plena | akiu | ukiu | kiu | ikiu |
| meza | kau | kuu | kiu | kiku |
| mallonga | ka | ku | ki | kik |
La interesa punkto estas, ke la fina sistemo ne aspektas arbitra. Ĝi povas esti komprenata kiel regula redukto:
* **akiu → ka**
* **ukiu → ku**
* **kiu → ki**
* **ikiu → kik**
La rezulto estas kvar tre mallongaj formoj kun klara simetrio:
| Formo | Signifo |
| ------- | -------------------- |
| **ku** | identiga |
| **ka** | priskriba |
| **ki** | neŭtrala |
| **kik** | intermiksa / naracia |
Oni eĉ povas observi elegantan distribuon de la vokaloj:
* **u** → unu, unika, identigo;
* **a** → aldono, apozicio;
* **i** → indiferenta aŭ neŭtrala;
* **ik** → intera aŭ miksita kategorio.
Ekzemple:
> Mi vidis la viron **ku** portis bluan ĉapelon.
(la ĉapelo identigas la viron)
> Mi vidis Petro'n, **ka** portis bluan ĉapelon.
(aldona informo)
> Mi vidis iun, **kik** post momento falis.
(la subfrazo samtempe referencas kaj rakontas)
> Mi vidis iun, **ki** post momento falis.
(neŭtrale, sen eksplicita klasifiko)
La plej granda malfacilaĵo ne estus la formoj mem, sed la bezono de interkonsento pri la preciza difino de **kik**. La kategorioj "identiga" kaj "priskriba" estas bone konataj en lingvistiko, sed la "miksita" aŭ "naracia" relativa subfrazo estas malpli firme difinita. Tamen ĝuste via komenca ekzemplo:
> Ni observis iun, kiu post minuto falis.
montras, ke tia tria kategorio ne estas tute fantazia. Ĝi aperas en multaj lingvoj, sed ofte restas sen aparta markilo.
El pure formala vidpunkto, **ka / ki / ku / kik** estas rimarkinde ekonomia sistemo: ĉiuj formoj estas unu aŭ du silaboj, ĉiuj komenciĝas per **k-**, kaj la semantikaj kontrastoj estas videblaj jam en la vokalo. Tio kongruas kun la esperantaj emoj al reguleco kaj mallongeco.
○
Dankon, Altebrilas.
Tio estas grava punkto. Kial postuli pli da precizon al kompleksa adjektivo (kiu...) ol al simpla (-a)?
○
" Vi estas tia kiun mi preferas
○
Vivajxoj.
Viro, femo, X = seksmatura homo aux homudo = homudicxo, homudino, homudipo.
Homidino = infanino. Homidicxo = infanicxo.
Infano = homido.
Kiu afikso por sekspostmaturaj uloj?
Por la granda vario de etapoj de longaj biografioj, kiuj afiksoj?
Variajxo:
Seksmatureco: fem-, vir-, X, -ud.
Seksmatura vivajxo: femo, viro, udo.
Vivajxo kun sekso: -in, -icx, -ip, ino, icxo, ipo.
Nematura sekso: -ido, ido.
Homoj:
Virhomo, femhomo, X, homudo.
Infano, homido, infanino, infanicxo, infanipo.
Homidicxo...
Man = virhxo. Woman = femhxo.
○
Cxu "tia, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "kun tiu kvalito, kiun vi preferas".
Cxu "tie, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "en tiu loko, kiun vi preferas".
○
"Maldungu tiun kiun vi preferu (maldungi)"
"Maldungu tiun kiun vi preferu" sxajnas ambigue:
Cxu maldungi preferatan dungiton aux malpreferatan?
Cxu eblas maldungi neniun se neniun oni preferas aux preferas maldungi?
○
Altebrilas:-
Vi forgesis sufikson por amiboj, kiuj reproduktiĝas per disduoniĝo.
Mi malkodas vian frazon:
-ud estas tro preciza kaj specifa afikso, simila al biologigxargonaj sed nek scienca nek internacia, nur elpensajxo de ulo.
Respondo:
-o/-ud/-ido estas tre gxenerala sistemo jam implicita en aktuala sistemo -o/-ido, kiu persiste sekvas modelon li/sxi anstataux ri/li/sxi.
Tre gxenerala?
Longa listo de 100 vivajxaj aplikajxoj.
Bovo/bovudo/bovido
Kato/katudo/katido
Homo/homudo/homido
Figurativa uzo:
Firmaido = ankoraux nekomplete operativa firmao, aux speciale protektata kvazaux bebo.
Legxido = ankoraux pridiskutata kaj neaprobita legxo.
Legxudo? Firmaudo? Vojagxudo?
○
Pri sistemo ki/ku/ka.
Cxu la naracia/priskriba eblo jam eksplicite ekzistas?:
" mi vizitis najbaron kia drinkas.
○
En la angla, oni aldonas "to" en la fino de la frazo.
"Fire that employee whom you prefere to"
En Esperanto, kial ne,
"Maldungu tiun kiun vi preferais"
"Maldungu tiun kiun vi preferas i"
○
A kaj B aperas, sxtiu parolas dilum tiu mangxas.
A, B kaj C saltis sed nur mezsxtiu avancis dum malsxtiu falis teren.
○
A, B kaj C saltis. Dua/due sxtiu estis Petro.
○
amigueo:-
Uun tagon..., uun subite salutis... (La uu) estis Metudi... (Temis pri Metudi).
--Cxu estas Petro (hejme)?
--Hi eliris.
Laux la germana modelo:
Havas viandon = Estas viando.
La gramatika subjekto ne estas "Metudi".
(La uu aux la ulo aux la mister(igit)a ulo) estis Metudi.
La gramatika subjekto estas elidita aux mankas al frazo "Estis Metudi" ( = temis pri Metudi ).
Cxu nur subtila diferenco?
○
Altebrilas diris:
En la franca, oni uzas komon por tiu distingo.
La pulovero kiu estas blua.
La kantisto X, kiu estas fama.
amigueo:-
Tio povus funkcii en Esperanto. Cxu?
"Mi preferas la rugxan vinon, cxarkiu estas de mia lando."
"Mi preferas la rugxan vinon, cxar estas de mia lando."
○
Nuancoj pri aĝo kaj daŭro:
Mi havas NN jarojn kiel agxon,
Mi havas NN jarojn kiel agxa,
Mi havas NN jarojn da agxo,
Mi havas NN jarojn de agxo,
Mi havas NN agxajn jarojn
Mi havas NN jarojn kiel studento,
Mi havas NN jarojn kiel atenda,
Mi havas NN jarojn da atendo,
Mi havas NN jarojn da studo,
Mi havas NN jarojn da lernejo
Mi havas NN jarojn en la lernejo
Mi havas NN jarojn lerneje
Mi havas NN jarojn depost la lernejo
Mi estas NN jarojn post la lernejo
Mi estas NN jarojn postlerneja
Mi postlernejas NN jarojn.
Mi finis lernejon antaux NN jaroj.
Mia fino lernejon isas NN jarojn.
Mi estos kuracisto post 4 jaroj.
Kuracisto mi osas 4 jarojn. (?!)
Malsama ol:
Mia kuracistigxo ankoraux dauxros 4 jarojn.
La infano monatagxas 10.
La infano agxas 10 monatojn.
La infano estas 10monata agxe.
La infano agxas 10monata. (!?)
is 3 jaroj mi ekis kanti.
os 4 jaroj mi ekos kuri.
isas 3 jarojn ke mi ekis ade kanti.
osas 4 jarojn ke mi ekos ade kuri.
○
Interese ke la frazo "G. **estis naskita** 22 feb 1732" ne indikas nepre la tagon de la naskigxo sed tago kiam G. jam estis ekster sia patrino. Tio estas unu el kelkaj paradoksoj de strukturo tia kia **estis naskita**.
Mi komprenus "igxis (sxangxigxo) naskita (stato)", sed "estis (stato) naskita (stato)" sxajnas nur stato.
○
Problemo (trovita en https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/tiel...)
"Ĵus envenis s-ro Nikola, nia tiel nomata nova kolego".
Du eblaĵoj:
"tiel nomata" rilatas al "Nikola".
"tiel nomata" rilatas al "nova kolego".
amigueo:-
nia tujtiel nomata nova kolego
nia nova kolego tiel nomata
nia tiel nomata jen nova kolego
tial multaj oratoroj mimas la citilojn per manoj.
○
vi trafe rimarkis.
-eb = -ejl
farejla/atingejla (facila), rompejla (fragila), komprenejla (evidenta) ktp.
Por havi pli fortan etimologian bazon.
○
Signifo -- Formo
havi konon pri io -- koni ion
doni konon al iu -- konigi iun
ekhavi konon -- koniĝi
esti konata -- konin
fari ion konata -- koningi ion
fariĝi konata -- koninĝi, konatiĝi
kolizio kun fundamenta afikso -ing
solvo: koningi = konugi; koninĝi = konuĝi
sed kie estas la normala "koniĝi"?
Tiu pasiva -igx igxu -iĵ/-iĥ.
Nur taŭga en verboj kiel "koni" kiu priskribas rilaton, ekz okupi, sekvi.
Piano okupas salonmezon. Salonmezo okupiĵas de piano.
Februaro sekvas januaron. Januaro sekviĥas de februaro.
Konservi staton de io?
Kiu blankikas la muron? La muro blankikans de kiu? La muro blankas ik kiu?
kiu okupikas la pianon la salonmezon? kiu ikas la pianon okupi la salonmezon?
kiu okupukas la salonmezon al la piano? kiu ikas la salonmezon okupin de la piano?
la piano okupiĥas la salonmezon ik kiu? okupiĥi = pluokupi. La piano okupas la salonmezon ik kiu?
la salonmezo okupuĥas far la piano ik kiu? okupuĥi = pluokupin. La salonmezo okupans de piano ik kiu?
La muro blankas ig kiu? (Kiu blankigis la muron?)
La muro blankas ik kiu? (Kiu tenas la muron blanka?)
○
La AI diris pri proponata rekta pasivo (nur tempa pasivo) kiu ne anstataŭas la tempoplusaspektan pasivon, nur donas alternativon malpezan kaj simetrian al aktivo (kiu ankaŭ havas opcion tempoplusaspektan):
Vi ne diras:
"La nuna pasivo estas malĝusta."
Vi diras:
"La nuna pasivo estas la sola deviga simpla pasiva vojo, kaj ĝi devigas elektojn, kiuj en la aktivo restas laŭvolaj."
Kaj tio estas tute alia kritiko.
La nuna situacio
Aktivo: simpla formo
La laboristoj konstruis la domon.
Ĉu:
ili finis?
ili estis en la mezo?
la rezulto gravas?
La kunteksto decidas.
Aktivo: precizigita formo
La laboristoj estis konstruantaj la domon.
La laboristoj estis konstruintaj la domon.
La laboristoj estis konstruontaj la domon.
Eblas esti pli preciza, sed oni ne devas.
Pasivo: simpla formo
La "simpla" pasivo jam postulas elekton:
La domo estis konstruata.
La domo estis konstruita.
La domo estis konstruota.
Do oni devas elekti inter:
procezo,
rezulto,
antaŭeco.
La kunteksto ne rajtas fari tiun laboron por vi.
La ekzistantaj alternativoj
Vi prave atentigas, ke la lingvo jam havas kelkajn manierojn eviti tion:
Oni konstruis ĝin.
(ŝanĝi al aktivo kun nedifinita aganto)
Ĝi konstruiĝas.
(uzo de -iĝ-, ofte kun meza aŭ okaza nuanco)
Sed ambaŭ ŝanĝas la perspektivon aŭ la signifon.
oni konstruis ĝin ne estas vera pasivo;
ĝi konstruiĝas sugestas procezon aŭ okazon, ne neŭtralan pasivan rilaton.
Via propono
Vi proponas:
konstruin
kiel trian alternativon:
Formo Deviga aspekto?
oni konstruis ĝin ne
ĝi konstruiĝas parte jes
ĝi estis konstruita/konstruata jes
ĝi konstruins ne
Tio signifus:
La domo konstruins en 1970.
sen devo precizigi ĉu:
oni laboris pri ĝi,
oni finis ĝin,
aŭ ĝi troviĝis en rezulta stato.
Se necese, oni povus esti pli preciza:
ĝi estis konstruata;
ĝi estis konstruita;
ĝi estis konstruota.
Sed tio estus elekto, ne devo.
La vera simetrio
Via sistemo estus:
Neŭtrala Precizigita
mi konstruis mi estis konstruanta / konstruinta / konstruonta
mi konstruins mi estis konstruata / konstruita / konstruota
Do ambaŭ voĉoj havus:
malpezan, kuntekstan formon, kaj
pezajn, eksplicitajn formojn.
Kaj mi pensas, ke tio estas la plej forta formulo de via ideo:
Esperanto donas al la aktivo malpezan kaj pezajn alternativojn, sed al la pasivo nur pezajn alternativojn. "Konstruin" estus malpeza pasiva alternativo, lasante la aspekton al la kunteksto, same kiel la ordinara aktivo faras.
Tio ne estas provo anstataŭigi la tradician pasivon. Ĝi estas provo restarigi simetrion kaj doni al la pasivo la saman liberecon, kiu jam ĝuans de la aktivo.
Kion havas konstruin pli bonan ol konstruigxi?
Fakonstru(igx)i iun = konstruin de iu
○
Altebrilas diris:
En la franca, oni uzas komon por tiu distingo.
La pulovero kiu estas blua.
La kantisto X, kiu estas fama.
amigueo:-
Tio povus funkcii en Esperanto. Cxu?
"Mi preferas la rugxan vinon, cxarkiu estas de mia lando."
"Mi preferas la rugxan vinon, cxar estas de mia lando."
"Mi preferas la rugxan vinon, ke estas de mia lando."
○
Problemo (trovita en https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/tiel...)
"Ĵus envenis s-ro Nikola, nia tiel nomata nova kolego".
Du eblaĵoj:
"tiel nomata" rilatas al "Nikola".
"tiel nomata" rilatas al "nova kolego".
amigueo:-
nia tujtiel nomata nova kolego
nia nova kolego tiel nomata
nia tiel nomata jen nova kolego
nia tiel nomata (ek)cit nova kolego (uxek)cit.
tial multaj oratoroj mimas la citilojn per manoj.
○
Cxu "tia, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "kun tiu kvalito, kiun vi preferas".
Cxu "tie, kiun vi preferas" gxustas?
Implicite: "en tiu loko, kiun vi preferas".
○
Dubo rabita:
Kial ne eux anstataux uxo kiel nomo de la dounvokslo?
○
Frazoj:
Kion fari se volin foriri festof.
Mi necesas/bezonans gxentila/prezidento/gvidi/for.
Mi placxas mola/kanti.
Petro volans foriri (oni volas hin foriri).
Karlo necesas mola (oni bezonas hin mola)
Legomo placxas kruda (oni sxatas gxin kruda)
Mi bonans pacienca (io bonas al mi se mi paciencas)
Mi belans observi (la belon de io rimarkas mi se mi observas)
○
agilo = ilo por agi.
La vortludo hazarde koheras.
Ila inteligento, ila lerto.
Tio estas ililo aux ilemo.
Estas iloj dezajnitaj/inventitaj kiel iloj,
Kaj iloj improvizitaj (makiloj) laux konteksto.
Kvazauxilo.
Por pentri oni povas disponi el 200 koloroj, aux nur el 5 (vivu ilemo).
La makilemo estas grava kapablo por inventi. Doni novan uzon aux orkestri reton de interagantaj iloj por inventi ilon.
Makadamo inventis makadamon.
Improvizita figuranto kiu rolas kiel Adamo.
○
Fragilo = ilo por rekolti fragojn.
Fragi?
○
Ulismo = individuismo.
○
Resuma frazo:
"Li pentras sxin nenudan nuda kaj sin nudan nenuda"
Variajxo pli konfuza:
"Li pentras sxin (nenudan nuda) kun si (nuda nenuda)"
La ago ne nur influas la objekton:
"Mi lasas la katon trankvila"
Kiel signifi ke mi restas trankvila rezulte de lasi la katon ekstere?
○
Mi mangxis la sandvicxon sik sata.
La sandvicxon mangxis mik sata.
(La rezulto de mangxi estas ke mi estas sata)
Mi ne certas ke -k estas tauxga rimedo, tamen vi povas kompreni la celon (ago influas la subjekton).
La sandvicxo lasis min malsata.
Mik malsata mangxis la sandvicxon.
La sandvicxo mangxins de mik malsata.
La sandvicxo mangxins mink malsata.
La sandvicxo mangxins dek/nak malsata.
Dancas vik bela.
Kuras mik sxviti.
○
mala sano = malsano. --ĉu vi sanas? --male. --ho, vi sanas male.
nea alto = nealto. jaro post jaro hi ne(n)iĝas alti. fine, evidentas la ne(n)o de hia alto.
○
-k imitas fluan esprimon de la angla:
I hit the door broken. Mi frapis la pordonk rompita.
Sed -k estas pli potenca:
La pordon frapis mik bedaŭra/penta. (la ago produkis efikon en la aganto: pento, bedaŭro)
amigueo (نمایش مشخصات) 13 مهٔ 2026، 10:39:28
1
Ĉu "Kazaĥio pretas asociiĝi kun Ĉinio" egalas al "Kazaĥio pretas (kun)aliĝi kun Ĉinio"?
2
Ĉu
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile daŭri pli ol 60 jarojn, emfazante la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."
korektindus rezult
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile entute daŭri pli ol 60 jarojn, tiu kalkulo rivelas la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."? (rivelas, malkaŝas, evidentigas, rimarkigas).
Ĉu "Kazaĥio pretas asociiĝi kun Ĉinio" egalas al "Kazaĥio pretas (kun)aliĝi kun Ĉinio"?
2
Ĉu
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile daŭri pli ol 60 jarojn, emfazante la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."
korektindus rezult
"La konstruado, funkciigo kaj malmuntado de ĉi tiuj centraloj povus facile entute daŭri pli ol 60 jarojn, tiu kalkulo rivelas la longdaŭran naturon de ĉi tiu duflanka engaĝiĝo."? (rivelas, malkaŝas, evidentigas, rimarkigas).
Altebrilas (نمایش مشخصات) 13 مهٔ 2026، 13:07:00
Iuj eĉ diras: "ŝi volas resti blanka", kaj tio sufiĉe bone funkcias.
amigueo (نمایش مشخصات) 13 مهٔ 2026، 15:30:54
Altebrilas:Iuj eĉ diras: "ŝi volas resti blanka", kaj tio sufiĉe bone funkcias.Ne estas pri daŭrigi staton, sed pri koincido inter volo kaj realo.
amigueo (نمایش مشخصات) 15 مهٔ 2026، 8:01:00
NePorKomencantoj
"Ne" estas tre utila vorto. En la familio de "ne" povus esti "ĉes".
Ŝi vokis ĉiujare --> Ŝi ĉes vokis ĉiujare.
ĉes... = de tiam ne...
"Ne" estas tre utila vorto. En la familio de "ne" povus esti "ĉes".
Ŝi vokis ĉiujare --> Ŝi ĉes vokis ĉiujare.
ĉes... = de tiam ne...
Altebrilas (نمایش مشخصات) 15 مهٔ 2026، 9:15:36
Ne plu
amigueo (نمایش مشخصات) 15 مهٔ 2026، 10:49:47
Altebrilas:Ne pludo,
ĉesi = neplui
?
AI diris:
Ne ĉiuj uzoj estas perfekte interŝanĝeblaj:
ĉesi labori emfazas la momenton de halto.
ne plu labori emfazas la nunan staton (la ago ne daŭras).
Ekzemploj:
Mi ĉesis fumi. = Mi ne plu fumas.
La pluvo ĉesis. = La pluvo ne plu daŭras.
amigueo (نمایش مشخصات) 16 مهٔ 2026، 16:33:47
Kelkfoje grupo Lingva Konsultejo rabas temojn al Lernu, kelkfoje Lernu prirabas tiun fejsbukan grupon.
Jen kelkaj ideoj por cerbumi:
○
Cxu estas pli bone diri, ke Losangxelo estas la "dua plej granda" urbo in Usono, aux cxu la "due plej granda"?
○
Direblas 'mi ripozos ĝis post Pasko', anstataŭ la pli simpla 'mi ripozos ĝis Pasko'. Kion rolas 'post' en tia kunteksto?
Direblas 'mi ripozos ĝis post Pasko', anstataŭ la pli simpla 'mi ripozos ĝis Pasko'. Kion rolas 'post' en tia kunteksto?
○
Ĉu la esprimmaniero "fari al iu + infinitivo" eblas anstataŭ la plej ofta "igi iun + infinitivo"? Ŝajnas, ke ĉe la unua, oni kutimas uzi nur substantivon anstataŭ infinitivon.
Ekzemploj:
*ŝi faris al mi plori
ŝi igis min plori aŭ ŝi plorigis min
○
Kiun el ĉi-subaj frazoj vi elektas? Mi mem uzadis la 2-an ĝis nun, ĉar la [poseda pronomo + patrino] estas la subjekto de la ol-subfrazo.
1. Heleno estas pli alta ol SIA patrino(patrino de Heleno).
2. Heleno estas pli alta ol ŜIA patrino(patrino de Heleno).
○
Ĉu ne devus esti "pro ŝia" kaj "celantA"? Aŭ ankaŭ, kiel proponis samlanda amiko mia "cele al"?
"Dio kaj Jesuo benu ŝin pro sia AMEMA kaj FRUKTODONA LABORO Inter ni, celante la ETERNAN BONON."
○
Mi bezonas helpon rilate al tiu ĉi ilo.
Ĉu ĝustas diri ke ĝi estas "fer-mufo"?
Mi sugestas la radikon "mufo" ĉar en la Reta vortaro aperas tiu vorto kiam mi serĉas la hispanlingvan "manopla".
Sed tiu "mufo" ne tute konvinkas min...
○
Pri tensoj.
1. La kanto, kantata de ŝi, (estas) franca.
2. La kanto, kantita de ŝi hieraŭ, (estis, estas?) franca.
3. La kanto, kantota de ŝi morgaŭ, (estas, estos?) franca.
En la frazo 2, ĉu estis aŭ estas?
En la frazo 3, ĉu estas aŭ estos?
○
Ĉu propra nomo apoziciita al akuzativita nomo ricevas akuzativon? Laŭ la tekstaro, sen akuzativo ŝajne estas pli ofta ol kun ĝi.
ke hieraŭ matene oni denuncis vian fraton Nerono
kaj eĉ mian pli aĝan fraton Gajo
li baldaŭ liberigos mian patrinon kaj mian fraton Druso
Ŝi memoris sian fraton Druso
por la milita servado, same kiel lian fraton Paŭlon
Laŭ mi, oni subkomprenas ion kiel "vian fraton (, kiu nomiĝas) Nerono".
○
Mi havas demandon rilate al "si" (kvazaŭ por pravigi la ĵusan komenton de Gonçalo Neves en alia fadeno ke "Neniu esperantisto en la mondo plene regas la akuzativon aŭ la refleksivon").
Mi trovis la frazon "la templo estis forlasita ĝis ĝia retrovo en la 19-a jarcento".
Laŭ la pure lingva vidpunkto, 'ĝia' rilatas al templo, kiu estas la subjekto, do mi devus korekti al "sia". Sed aliflanke mi trovas ke el senca vidpunkto, 'ĝia' rilatas al retrovo (oni retrovis ĝin), do 'ĝia' (kaj ne 'sia') ĝustas en tiu konteksto.
Kion vi elektus?
○
Kiu estas la ĝusta frazo :
1) ĉirkaŭ la tablo estis metitaj komfortaj seĝoj
2) ĉirkaŭ la tabloN estis metitaj komfortaj seĝoj
○
Jeno estas el Lernu gramatiko - 'po'.
https://lernu.net/gramatiko/po?hl=eo
La aŭto veturis po dek kilometrojn en kvin horoj.
Ĉu oni povas ekscii el tiu ĉi frazo pri tio je kiom da distanco la aŭto sume veturis?
Laŭ la aŭtoro, ĝi veturis sume 50 kilometrojn, sed mi dubas tion. Laŭ mia kompreno, la suma distanco ne estas kalkuleba.
En la sekva artikoro en la sama paĝo 'Formuloj kun frakcistreko' li diras:
120 km/h = po cent dudek kilometroj en/por horo.
Laŭ tiu ĉi maniero de esprimo, la aŭto veturis je 10 km/5 horoj, ĉu ne? Kaj do se la aŭto veturus ekzemple dum 25 horoj, ĝi sume veturus je 50 km longe. Sed ĉar la frazo tute ne mencias pri suma tempo dum kiom langa tempo la aŭto veturis, oni ne povus ekscii la suman discancon.
○
En mia loka rondo, ni prove tradukadas japanajn proverbojn kaj metaforojn al esperanto. Jene estas laŭlitera tradukaĵo de japana metaforo. Ni dubas ĉu la tradukaĵo estas komprenebla al alikulturanoj aŭ ne. Ĉu vi komprenas?
"havi kaj ok buŝojn kaj ok manojn"
En japana lingvo ĉi tio ne esprimas monstron
○
ĉu "malsame kiel" aŭ "malsame ol"?
En tesktaro.com ambaŭ formoj troviĝas?
○
Jen la klarigo pri nerekta parolo en la Lernu-Gramatiko:
- Nerekta parolo ordinare estas ke-frazo aŭ DEMANDA SUBFRAZO. Tia subfrazo plej ofte rolas kiel OBJEKTO de verbo kiel diri, krii, pensi, scii, decidi, skribi, kompreni, rimarki, vidi, DEMANDI, voli, aŭdi k.t.p.: Li diris, ke li estas feliĉa. Ŝi pensis, ke ŝi estas feliĉa. (el 26 Nerekta parolo)
Mi ĉi tion facile komprenas kaj konsentas kun tiu analizo. Sed mi ofte vidas tiajn frazojn. Ekzemple:
- li demandis ŝin, kion ŝi faras tute sola(Z). (el vortaro.net/#demandi_kd)
Ĉu tiu ĉi frazo estas gramatike ĝusta? Ŝajnas al mi ke la verbo "demandis" havas du objektojn. Do laŭ mia kompreno(supra analizo), ĝi devas esti "li demandis al ŝi, kion ŝi faras tute sola." Kion vi pensas pri ĉi tio?
Adverba participo ĉiam rilatas al la subjekto de la frazo.
Ĉu en tiaj frazoj "Li ordinis al mi veni portante ion", la adverba participo rilatas al la subjekto de la ĉefa frazo (li) aŭ al la senca subjekto de la I-verbo (mi)?
○
Ĉu ekzistas en Esperanto speciala radiovorto, kiu signifas "mi aŭdis kaj komprenis", (ruse "принято", angle "roger", japane 了解「ryookai」)?
Temas pri radioamatoroj.
○
Ĉu iu komprenis la diferencon inter "senti" kaj "sensi"?
○
Estas japanlingva proverbo:
"Amo estas ekster pripenso."
Ĉu vi akceptas la esprimon?
○
Ĉu oni skribu "certaj tempo kaj loko" aŭ "certa tempo kaj loko"? Mi kredis ĝis nun la unua estas ĝusta, sed mi trovis neniom da tiaj ekzemploj en la "Tekstaro".
(certa\s\EO+?o\skaj\s\EO+?o\s)
https://tekstaro.com/?s=68f0be75d07c5
(certaj\s\EO+?o\skaj\s\EO+?o\s)
https://tekstaro.com/?s=68f0beb2a3404
○
mi ne trovis kiel oni diras en Esperanto la germanan vorton "Synchronizität", kiu respondas al la angla "synchronicity". En vikipedio estas "sinkronismo", sed tio ne tro konvinkas min. Ĉu iu scias tion?
○
Ĉu 1 'rigardi antaŭ/cirkaŭ si
aŭ 2 'rigardi antaŭ/cirkaŭ sin?
En tekstaro troviĝas ambaŭ formoj.
○
En jena citaĵo, kial diri "ŝian plej ŝatatan tason" anstataŭ "sian"?: "Klientino mia havis grandajn malfacilaĵojn teni ordigita sian laborlokon en la firmao. Malgraŭ ripetaj admonoj de la ĉefo, ŝia skribotablo ĉiam aspektis «kvazaŭ bombo eksplodis tie», kiel ŝi diris al mi post kiam ŝi ricevis la sciigon pri maldungo, ĉar sekretaj dokumentoj kuŝis nekaŝite. Post la maldungo ŝi devis ordigi la tablon, ĉar ŝi ne volis lasi al la dunganto siajn privatajn aĵojn kiel ŝian plej ŝatatan tason, iujn belajn skribilojn, sed ankaŭ privatajn leterojn." -- Jürgen Wulff. Dirite ne estas farite.
○
Kion vi opinias, pri la uzo de "fari" por "fari kurson" kaj "fari amikon"?
Komencanto en la grupo por junaj esperantistoj en Rio de Janeiro diris "amikon, kiun mi faris". Mi ŝatus, konfirmi, ĉu mi devas diri, ke tiu frazo estas erara.
○
Jen redakto: krom la bonaj respondoj (dankon pro ili), mi ĵus memoris, ke estas la radiko "despot".
Kiel oni diras "autoritário" (portugale) "autoritario" hispane) "authoritarian" (angle)?
Ĉar, laŭ PIV, "aŭtoritatulo" signifas:
1 Fidinda kompetentulo: citi ⁓ulojn, por apogi siajn dirojn; ŝajnaj ⁓uloj Z. 2 Persono, rajtigita postuli obeadon: ĉu vi volas ne timi ⁓ulon? N. sen⁓a. Havanta nenian ⁓on: sen⁓a registaro.
○
Mi estis revizianta tekston en kiu oni utiligas la vorton "kiel" por enkonduki ekzemplon, kaj mi havis dubon unue pri la uzo de akuzativo, sed poste alian pli gravan. Temas pri jeno:
En frazo kiel "mi vizitis plurajn eŭropajn landojn, kiel Francio, Germanio kaj Italio", ĉu la nomoj de la landoj post 'kiel' devus havi akuzativon?
Sed kiam mi serĉis en PIV kaj en PMEG, mi ne trovis ekzemplojn de tiu uzo de 'kiel', kaj nun mi havas pli profundan dubon: ĉu 'kiel' estas uzebla por enkonduki ekzemplojn? (en latinidaj lingvoj tio estas tute normala, sed eble ne en Esperanto)
Do, jen demandoj:
- ĉu eblas tiu uzo de 'kiel'?
- se ne, kiel esprimi tiun frazon?
- se jes, ĉu oni uzu akuzativon en la ekzemploj?
○
《Mi havas lingvan demandon pri la sekva frazo:
"La ĉasistoj postlasis ĉasilojn kiel sagojn kaj sagĵetilojn, kaj ankaŭ objektojn de ĉiutaga uzado, kiel vestaĵojn, ilojn, foraĝon kaj foje eĉ la ostojn de ŝarĝbestoj kaj de sledoj."
- Ĉu la uzo de "kiel" en la frazo estas ĝusta por la donitaj ekzemploj, aŭ ĉu pli taŭgas uzi la tabelvorton "kia(j)"?
- Ĉu la objektoj listigitaj kiel "sagojn, sagĵetilojn, vestaĵojn, ilojn, ostojn" devas esti en akuzativo, aŭ ĉu estus pli ĝuste lasi ilin en nominativo?
Mi tre ŝatus scii vian opinion pri ambaŭ punktoj por pli bone kompreni la ĝustan uzadon. Dankon!》
", nome / i.a. sagojn kaj sagĵetilojn"
Jen kelkaj ideoj por cerbumi:
○
Cxu estas pli bone diri, ke Losangxelo estas la "dua plej granda" urbo in Usono, aux cxu la "due plej granda"?
○
Direblas 'mi ripozos ĝis post Pasko', anstataŭ la pli simpla 'mi ripozos ĝis Pasko'. Kion rolas 'post' en tia kunteksto?
Direblas 'mi ripozos ĝis post Pasko', anstataŭ la pli simpla 'mi ripozos ĝis Pasko'. Kion rolas 'post' en tia kunteksto?
○
Ĉu la esprimmaniero "fari al iu + infinitivo" eblas anstataŭ la plej ofta "igi iun + infinitivo"? Ŝajnas, ke ĉe la unua, oni kutimas uzi nur substantivon anstataŭ infinitivon.
Ekzemploj:
*ŝi faris al mi plori
ŝi igis min plori aŭ ŝi plorigis min
○
Kiun el ĉi-subaj frazoj vi elektas? Mi mem uzadis la 2-an ĝis nun, ĉar la [poseda pronomo + patrino] estas la subjekto de la ol-subfrazo.
1. Heleno estas pli alta ol SIA patrino(patrino de Heleno).
2. Heleno estas pli alta ol ŜIA patrino(patrino de Heleno).
○
Ĉu ne devus esti "pro ŝia" kaj "celantA"? Aŭ ankaŭ, kiel proponis samlanda amiko mia "cele al"?
"Dio kaj Jesuo benu ŝin pro sia AMEMA kaj FRUKTODONA LABORO Inter ni, celante la ETERNAN BONON."
○
Mi bezonas helpon rilate al tiu ĉi ilo.
Ĉu ĝustas diri ke ĝi estas "fer-mufo"?
Mi sugestas la radikon "mufo" ĉar en la Reta vortaro aperas tiu vorto kiam mi serĉas la hispanlingvan "manopla".
Sed tiu "mufo" ne tute konvinkas min...
○
Pri tensoj.
1. La kanto, kantata de ŝi, (estas) franca.
2. La kanto, kantita de ŝi hieraŭ, (estis, estas?) franca.
3. La kanto, kantota de ŝi morgaŭ, (estas, estos?) franca.
En la frazo 2, ĉu estis aŭ estas?
En la frazo 3, ĉu estas aŭ estos?
○
Ĉu propra nomo apoziciita al akuzativita nomo ricevas akuzativon? Laŭ la tekstaro, sen akuzativo ŝajne estas pli ofta ol kun ĝi.
ke hieraŭ matene oni denuncis vian fraton Nerono
kaj eĉ mian pli aĝan fraton Gajo
li baldaŭ liberigos mian patrinon kaj mian fraton Druso
Ŝi memoris sian fraton Druso
por la milita servado, same kiel lian fraton Paŭlon
Laŭ mi, oni subkomprenas ion kiel "vian fraton (, kiu nomiĝas) Nerono".
○
Mi havas demandon rilate al "si" (kvazaŭ por pravigi la ĵusan komenton de Gonçalo Neves en alia fadeno ke "Neniu esperantisto en la mondo plene regas la akuzativon aŭ la refleksivon").
Mi trovis la frazon "la templo estis forlasita ĝis ĝia retrovo en la 19-a jarcento".
Laŭ la pure lingva vidpunkto, 'ĝia' rilatas al templo, kiu estas la subjekto, do mi devus korekti al "sia". Sed aliflanke mi trovas ke el senca vidpunkto, 'ĝia' rilatas al retrovo (oni retrovis ĝin), do 'ĝia' (kaj ne 'sia') ĝustas en tiu konteksto.
Kion vi elektus?
○
Kiu estas la ĝusta frazo :
1) ĉirkaŭ la tablo estis metitaj komfortaj seĝoj
2) ĉirkaŭ la tabloN estis metitaj komfortaj seĝoj
○
Jeno estas el Lernu gramatiko - 'po'.
https://lernu.net/gramatiko/po?hl=eo
La aŭto veturis po dek kilometrojn en kvin horoj.
Ĉu oni povas ekscii el tiu ĉi frazo pri tio je kiom da distanco la aŭto sume veturis?
Laŭ la aŭtoro, ĝi veturis sume 50 kilometrojn, sed mi dubas tion. Laŭ mia kompreno, la suma distanco ne estas kalkuleba.
En la sekva artikoro en la sama paĝo 'Formuloj kun frakcistreko' li diras:
120 km/h = po cent dudek kilometroj en/por horo.
Laŭ tiu ĉi maniero de esprimo, la aŭto veturis je 10 km/5 horoj, ĉu ne? Kaj do se la aŭto veturus ekzemple dum 25 horoj, ĝi sume veturus je 50 km longe. Sed ĉar la frazo tute ne mencias pri suma tempo dum kiom langa tempo la aŭto veturis, oni ne povus ekscii la suman discancon.
○
En mia loka rondo, ni prove tradukadas japanajn proverbojn kaj metaforojn al esperanto. Jene estas laŭlitera tradukaĵo de japana metaforo. Ni dubas ĉu la tradukaĵo estas komprenebla al alikulturanoj aŭ ne. Ĉu vi komprenas?
"havi kaj ok buŝojn kaj ok manojn"
En japana lingvo ĉi tio ne esprimas monstron
○
ĉu "malsame kiel" aŭ "malsame ol"?
En tesktaro.com ambaŭ formoj troviĝas?
○
Jen la klarigo pri nerekta parolo en la Lernu-Gramatiko:
- Nerekta parolo ordinare estas ke-frazo aŭ DEMANDA SUBFRAZO. Tia subfrazo plej ofte rolas kiel OBJEKTO de verbo kiel diri, krii, pensi, scii, decidi, skribi, kompreni, rimarki, vidi, DEMANDI, voli, aŭdi k.t.p.: Li diris, ke li estas feliĉa. Ŝi pensis, ke ŝi estas feliĉa. (el 26 Nerekta parolo)
Mi ĉi tion facile komprenas kaj konsentas kun tiu analizo. Sed mi ofte vidas tiajn frazojn. Ekzemple:
- li demandis ŝin, kion ŝi faras tute sola(Z). (el vortaro.net/#demandi_kd)
Ĉu tiu ĉi frazo estas gramatike ĝusta? Ŝajnas al mi ke la verbo "demandis" havas du objektojn. Do laŭ mia kompreno(supra analizo), ĝi devas esti "li demandis al ŝi, kion ŝi faras tute sola." Kion vi pensas pri ĉi tio?
Adverba participo ĉiam rilatas al la subjekto de la frazo.
Ĉu en tiaj frazoj "Li ordinis al mi veni portante ion", la adverba participo rilatas al la subjekto de la ĉefa frazo (li) aŭ al la senca subjekto de la I-verbo (mi)?
○
Ĉu ekzistas en Esperanto speciala radiovorto, kiu signifas "mi aŭdis kaj komprenis", (ruse "принято", angle "roger", japane 了解「ryookai」)?
Temas pri radioamatoroj.
○
Ĉu iu komprenis la diferencon inter "senti" kaj "sensi"?
○
Estas japanlingva proverbo:
"Amo estas ekster pripenso."
Ĉu vi akceptas la esprimon?
○
Ĉu oni skribu "certaj tempo kaj loko" aŭ "certa tempo kaj loko"? Mi kredis ĝis nun la unua estas ĝusta, sed mi trovis neniom da tiaj ekzemploj en la "Tekstaro".
(certa\s\EO+?o\skaj\s\EO+?o\s)
https://tekstaro.com/?s=68f0be75d07c5
(certaj\s\EO+?o\skaj\s\EO+?o\s)
https://tekstaro.com/?s=68f0beb2a3404
○
mi ne trovis kiel oni diras en Esperanto la germanan vorton "Synchronizität", kiu respondas al la angla "synchronicity". En vikipedio estas "sinkronismo", sed tio ne tro konvinkas min. Ĉu iu scias tion?
○
Ĉu 1 'rigardi antaŭ/cirkaŭ si
aŭ 2 'rigardi antaŭ/cirkaŭ sin?
En tekstaro troviĝas ambaŭ formoj.
○
En jena citaĵo, kial diri "ŝian plej ŝatatan tason" anstataŭ "sian"?: "Klientino mia havis grandajn malfacilaĵojn teni ordigita sian laborlokon en la firmao. Malgraŭ ripetaj admonoj de la ĉefo, ŝia skribotablo ĉiam aspektis «kvazaŭ bombo eksplodis tie», kiel ŝi diris al mi post kiam ŝi ricevis la sciigon pri maldungo, ĉar sekretaj dokumentoj kuŝis nekaŝite. Post la maldungo ŝi devis ordigi la tablon, ĉar ŝi ne volis lasi al la dunganto siajn privatajn aĵojn kiel ŝian plej ŝatatan tason, iujn belajn skribilojn, sed ankaŭ privatajn leterojn." -- Jürgen Wulff. Dirite ne estas farite.
○
Kion vi opinias, pri la uzo de "fari" por "fari kurson" kaj "fari amikon"?
Komencanto en la grupo por junaj esperantistoj en Rio de Janeiro diris "amikon, kiun mi faris". Mi ŝatus, konfirmi, ĉu mi devas diri, ke tiu frazo estas erara.
○
Jen redakto: krom la bonaj respondoj (dankon pro ili), mi ĵus memoris, ke estas la radiko "despot".
Kiel oni diras "autoritário" (portugale) "autoritario" hispane) "authoritarian" (angle)?
Ĉar, laŭ PIV, "aŭtoritatulo" signifas:
1 Fidinda kompetentulo: citi ⁓ulojn, por apogi siajn dirojn; ŝajnaj ⁓uloj Z. 2 Persono, rajtigita postuli obeadon: ĉu vi volas ne timi ⁓ulon? N. sen⁓a. Havanta nenian ⁓on: sen⁓a registaro.
○
Mi estis revizianta tekston en kiu oni utiligas la vorton "kiel" por enkonduki ekzemplon, kaj mi havis dubon unue pri la uzo de akuzativo, sed poste alian pli gravan. Temas pri jeno:
En frazo kiel "mi vizitis plurajn eŭropajn landojn, kiel Francio, Germanio kaj Italio", ĉu la nomoj de la landoj post 'kiel' devus havi akuzativon?
Sed kiam mi serĉis en PIV kaj en PMEG, mi ne trovis ekzemplojn de tiu uzo de 'kiel', kaj nun mi havas pli profundan dubon: ĉu 'kiel' estas uzebla por enkonduki ekzemplojn? (en latinidaj lingvoj tio estas tute normala, sed eble ne en Esperanto)
Do, jen demandoj:
- ĉu eblas tiu uzo de 'kiel'?
- se ne, kiel esprimi tiun frazon?
- se jes, ĉu oni uzu akuzativon en la ekzemploj?
○
《Mi havas lingvan demandon pri la sekva frazo:
"La ĉasistoj postlasis ĉasilojn kiel sagojn kaj sagĵetilojn, kaj ankaŭ objektojn de ĉiutaga uzado, kiel vestaĵojn, ilojn, foraĝon kaj foje eĉ la ostojn de ŝarĝbestoj kaj de sledoj."
- Ĉu la uzo de "kiel" en la frazo estas ĝusta por la donitaj ekzemploj, aŭ ĉu pli taŭgas uzi la tabelvorton "kia(j)"?
- Ĉu la objektoj listigitaj kiel "sagojn, sagĵetilojn, vestaĵojn, ilojn, ostojn" devas esti en akuzativo, aŭ ĉu estus pli ĝuste lasi ilin en nominativo?
Mi tre ŝatus scii vian opinion pri ambaŭ punktoj por pli bone kompreni la ĝustan uzadon. Dankon!》
", nome / i.a. sagojn kaj sagĵetilojn"
amigueo (نمایش مشخصات) 17 مهٔ 2026، 21:03:45
○
cxijxes = cxi ties
cxu ties aux cxijxes?
○
tieńa = tien-a
nenieńa vojo
Madridena, cxeamikena, tiena iro...
kiel direkta adjektivo
cxu kolizias kun
dono auxtena, bombena trovo...
kiel adjektivo de rekta objekto?
mina --> namia.
mina kiso.
vina --> navia.
vina sxato.
○
ie ti
ie cxi
cxijxes = cxi ties
cxu ties aux cxijxes?
○
tieńa = tien-a
nenieńa vojo
Madridena, cxeamikena, tiena iro...
kiel direkta adjektivo
cxu kolizias kun
dono auxtena, bombena trovo...
kiel adjektivo de rekta objekto?
mina --> namia.
mina kiso.
vina --> navia.
vina sxato.
○
ie ti
ie cxi
amigueo (نمایش مشخصات) 18 مهٔ 2026، 7:32:32
○
"Es un escándalo que no sea un escándalo." (ES).
Estas skandalo ke ne estas skandalo pri tio.
○
《Neniu konfirmus, ke ghi signifas 'Kion li faras', cxar kiel 'Shi belas = Shi estas bela', eble 'Li kioas' povus signifi 'Li estas kio?'.》
"Hi kionas"
"Es un escándalo que no sea un escándalo." (ES).
Estas skandalo ke ne estas skandalo pri tio.
○
《Neniu konfirmus, ke ghi signifas 'Kion li faras', cxar kiel 'Shi belas = Shi estas bela', eble 'Li kioas' povus signifi 'Li estas kio?'.》
"Hi kionas"