Al la enhavo

AdE": [jl-ag2026]

de amigueo, 2026-julio-02

Mesaĝoj: 30

Lingvo: Esperanto

amigueo (Montri la profilon) 2026-julio-20 12:18:00

Altebrilas:Vi certe estas la plej kompetenta pri via dialekto...
Dialekto?
Mi volas ke mi estu prezidento.
= Mi volas esti prezidento.
Mi volas ke estu prezidento.
= Mi volas prezidenton esti.

Altebrilas (Montri la profilon) 2026-julio-20 16:52:26

Ĉu de Akademio de Esperanto ?

amigueo (Montri la profilon) 2026-julio-21 14:23:03

Altebrilas:Ĉu de Akademio de Esperanto ?
Por komencantoj,
mi klarigas ke serio AdE" ne estas Akademio de Esperanto. Sed estas iel rilato kun Akademio de Esperanto, cxar la temo de la serio estas revizio den Esperanto laux rimarkoj kaj elpensajxoj (de amigueo, gxis nun). Mi pensas ke amigueo konservas primitivan senton pri Esperanto, kvazaux io nova kaj mirinda povus malkovrin en cxiu hazarda frazo, kaj cxiu nova proponeto povus revolucii la tutan lingvon.
amigueo posedans fa spirito kiu vivis en epoko de Zamenhof. Aux ri forgesis studi lingvistikon kaj vengxas tiun mankon per AdE". Esperanto estas nur unika lingvo, ne cxiuj lingvoj.

amigueo (Montri la profilon) 2026-julio-24 08:17:57

Altebrilas,

NePorKomencantoj

Vi nenion diris pri IJ / IUX:

Parolijigi per flatado. (ij paroli = paroli spontane, sen kontroli)
Ridiuxi stultan sxercon (iux ridi = ridi per volo, pro kalkulo)

Altebrilas (Montri la profilon) 2026-julio-24 13:02:58

Ĉu mi devas diri ion?

Mi ne povas opinii ion pri tio, kion mi ne komprenas.

Mi ofte diris, ke:

1. Mi malaprobas reformojn, sen larĝa aprobo de esperanta komunumo.

2. Mi eventuale povus hipoteze ludi per iuj, sed kondiĉe, ke tio okazu pure, atentigante (ĉefe komencantojn) per ŝteleto, ke tio ne estas imitinda, kaj klare difinante novajn proponitajn vortojn, afiksojn kaj regulojn. Kaj ĉefe, klarigante kial tia propono utilas.

amigueo (Montri la profilon) 2026-julio-24 19:37:56

Altebrilas:Ĉu mi devas diri ion?

Mi ne povas opinii ion pri tio, kion mi ne komprenas.

Mi ofte diris, ke:

1. Mi malaprobas reformojn, sen larĝa aprobo de esperanta komunumo.

2. Mi eventuale povus hipoteze ludi per iuj, sed kondiĉe, ke tio okazu pure, atentigante (ĉefe komencantojn) per ŝteleto, ke tio ne estas imitinda, kaj klare difinante novajn proponitajn vortojn, afiksojn kaj regulojn. Kaj ĉefe, klarigante kial tia propono utilas.
Vi ofte diris, ke vi malaprobas reformojn de Esperanto, kiam ili estas prezentataj kiel ŝanĝoj al la lingvo sen larĝa aprobo de la esperantlingva komunumo.

Tamen vi ne kontraŭas lingvajn eksperimentojn, se ili estas prezentataj honeste kiel tiaj: ne kiel oficialaj ŝanĝoj, sed kiel proponoj por esplori eblajn esprimajn eblojn. Tia eksperimento devas klare difini la proponitajn novajn vortojn, afiksojn aŭ regulojn, averti — precipe komencantojn — ke ili ne apartenas al la normala aŭ oficiala Esperanto, kaj klarigi, kian konkretan utilon ili alportas.

Jen ekzemplo de tia eksperimento. Mi proponas du afiksojn, *-ij- kaj *-iŭ-, por distingi du malsamajn manierojn, laŭ kiuj povas okazi ago:

*-ij- esprimas spontanecon: la ago okazas sen intenca planado aŭ konscia kontrolo.
*-iŭ- esprimas intencecon: la ago estas farata konscie, laŭ intenco aŭ kun specifa celo.

Ekzemple:

*parolijigi per flatado — igi iun paroli spontane, sen antaŭa intenco aŭ konscia kontrolo.

*ridiŭi pri stulta ŝerco — ridi intence, ekzemple por ŝajnigi amuziĝon aŭ por atingi ian socian celon.

La celo de la eksperimento estas ne reformi Esperanton, sed esplori ĉu tia distingo povus esti utila. En la ordinara lingvo oni povas esprimi la saman signifon per pluraj vortoj — ekzemple spontane paroli, senpripense paroli, intence ridi, ŝajnigi ridon ktp. La proponitaj afiksoj celas kunpremi tian signifon en unu vorta strukturo, tiel ke la spontano aŭ intenco de la ago estu tuj videbla en la vorto mem.

La propono do estu komprenata kiel eksperimenta lingva ludo, ne kiel postulo ŝanĝi la norman Esperanton. Se ĝi montriĝas neutila, ĝi povas esti forlasita; se ĝi montriĝas interesa, ĝi povas servi kiel temo por plua diskuto pri la esprimkapablo de Esperanto.

Por malpezigi la strukturon, varianto *proponans, kie la afiksoj estas adverboj:

" Igi iun *ij paroli per flatado (*parolijigi iun...)
" *Iŭ ridi pro kalkulo (*ridiŭi...)

Dialogo 1:
--Cxu vi faligis la televidon?
--*Ij! Mi estis duondorma...

Dialogo 2:
--Cxu vi faligis la televidon?
--Iŭ! Mi avertis vin: forprenu viajn ajxojn antaux la vendredo. Atentu nun vian komputilon.

En la franca estas bela idiomo por "*parolijigi": tirer le ver du nez à quelqu'un.

amigueo (Montri la profilon) 2026-julio-24 22:32:55

AI:
Se vi serĉas esprimojn, kiuj "ne simple signifas „paroli“", sed pli precize "igi iun paroli, ofte per lertaĵo, instigo aŭ trompeto, por ke li malkaŝu ion", jen kelkaj interesaj paraleloj:

* **Angla:** *to get someone to spill the beans* — „igi iun elverŝi la fabojn“, do igi iun malkaŝi sekreton.
* **Angla:** *to draw something out of someone* — laŭvorte „eltiri ion el iu“; per demandoj aŭ lerta konversacio igi iun diri tion, kion li alie ne dirus.
* **Germana:** *jemandem etwas aus der Nase ziehen* — laŭvorte „eltiri ion el ies nazo“; pene aŭ lerte igi iun paroli aŭ malkaŝi informon.
* **Nederlanda:** *iemand de woorden uit de mond trekken* — „eltiri la vortojn el ies buŝo“; igi iun paroli, kiam li mem ne emas.
* **Hispana:** *sacar a alguien de sus casillas* ne estas ĝuste la sama afero, sed *sacarle algo a alguien* o *tirarle de la lengua a alguien* povas signifi „eltiri ion el iu“, do igi lin ion diri aŭ doni.
* **Itala:** *tirare fuori le parole di bocca a qualcuno* — „eltiri la vortojn el ies buŝo“, do devigi aŭ instigi iun paroli.
* **Portugala:** *tirar algo da boca de alguém* — „eltiri ion el ies buŝo“, kun simila senco: igi iun ion malkaŝi aŭ diri.
* **Rusa:** *вытянуть из кого-то слова* (*vytjanut' iz kogo-to slova*) — „eltiri vortojn el iu“, do igi iun paroli malgraŭ lia hezito.

La franca "tirer le ver du nez à quelqu'un" estas aparte interesa, ĉar ĝi estas "bilda esprimo por lerta eltirado de informo": oni sukcesas igi iun paroli aŭ konfesi ion, ofte sen ke tiu komence intencis tion fari.

Do, se *-ij- signifus "spontane / sen intenco,", mi pensas, ke via ekzemplo *parolijigi povus esti pli precize difinita kiel „igi iun paroli neintence aŭ sen konscia intenco“. Tiam "tirer le ver du nez à quelqu'un" estus tre bona ekzemplo de "*parolijigo per lerta demando aŭ flatado": "oni igas la alian *paroliji ion, kion ne planis malkaŝi".

amigueo (Montri la profilon) 2026-julio-25 09:01:16

Poste venas diskuto pri neneceso de *ij cxar -iĝ jam povas havi saman rolon, sed nur se nuna uzo en kelkaj verboj sen rekta objekto ĝeneraliĝus al cxiuj verboj kun rekta objekto. Cxu eblus aŭ konvenus?

Dialogo 1:
--Cxu vi faligis la televidon?
--Mi *faliĝis ĝin. Mi estis duondorma...

Altebrilas (Montri la profilon) 2026-julio-26 16:17:33

"Li estis memmortigata de specialaj servoj".

Jam ekzistas rimedo por esprimi tiajn frazojn. Nova formo devas esti ne nur utila, sed ofte uzata. Tiel oni kompensas la koston de memorigado per ŝparo de literoj aŭ silaboj.

Tial aperas sigloj kiel "UK", kiu estas pli rapide eldirebla ol "universala kongreso". 2 literoj anstataŭ 18, 2 silaboj anstataŭ 8.

Altebrilas (Montri la profilon) 2026-julio-26 16:17:34

"Li estis memmortigata de specialaj servoj".

Jam ekzistas rimedo por esprimi tiajn frazojn. Nova formo devas esti ne nur utila, sed ofte uzata. Tiel oni kompensas la koston de memorigado per ŝparo de literoj aŭ silaboj.

Tial aperas sigloj kiel "UK", kiu estas pli rapide eldirebla ol "universala kongreso". 2 literoj anstataŭ 18, 2 silaboj anstataŭ 8.

Male, se iu proponas TRHK por "trimonata renkontiĝo de helikaj kolektistoj" mi dubas, ke memorigu tiun siglon pli ol kelkaj esperantistoj.

Reen al la supro