본문으로

AdE": [nv-dc2026]

글쓴이: amigueo, 2026년 11월 1일

글: 47

언어: Esperanto

amigueo (프로필 보기) 2026년 11월 1일 오후 8:24:33

NePorKomencantoj

○○○
PARTO 3
(problemo de gabi_eo aŭ "ne...iu ajn")

Respondo de sr Brosch al amigueo:

""Estimata samideano,

mi bedaŭrinde entute ne povas sekvi vian rezonadon. Ĝi enhavas strangajn, nenaturajn frazojn kiel "Mi saltigis NE sur IUN, mi ne tusxis ecx AJN" aŭ nemotivitajn transformojn kiel en "li ne permesis al iu ajn eniri = ne ke li permesis al iu ajn eniri. --> ne ke li permesis al unu" (Kial subite "ke"? Kial el "iu" iĝas "unu"?).

Mi ne petas pri refarita klarigo laŭ sama maniero. Mi aŭ la Lingva Konsultejo daŭre estas pretaj helpi, sed mi petas veraj frazoj el veraj tekstoj, kiuj kaŭzis verajn problemojn de komprenado – ne pri elpensitaj dubindaĵoj.

Kun afablaj salutoj,
Kirilo Brosch""

Respondo de amigueo helpe de AI:

""Estimata sinjoro Brosch,

UNUA PARTO

Dankon pro via respondo kaj pro via preteco plu helpi.

Mi komprenas, ke mia antaŭa letero ne sukcesis klare prezenti mian rezonadon. Mi ne insistas pri ĝia ĝusteco, kaj mi ne petas, ke vi refaru la antaŭan klarigon laŭ la sama maniero.

Mi tamen ŝatus klarigi unu gravan punkton: la demando ne estas elpensita de mi. Mi komencis esplori ĝin pro la demando de gabi_eo en la forumo. Mia rezonado kaj miaj ekzemploj estis provoj kompreni la problemon kaj trovi la regulojn, kiuj povus klarigi la koncernajn interpretojn. Ili ne estis prezentitaj kiel citaĵoj el realaj tekstoj.

Mi eble eraris en kelkaj el miaj analizoj. Tio estas ĝuste la kialo, pro kiu mi petas helpon: mi volas kompreni, kiuj reguloj efektive funkcias, kaj kiel oni povas klarigi ilin al lernantoj.

Mi ankaŭ komprenas vian peton pri konkretaj ekzemploj el realaj tekstoj. Mi pretas reveni al la origina demando de gabi_eo kaj prezenti ĝin pli precize, sen la kromaj transformoj kaj hipotezoj, kiuj malfaciligis mian antaŭan leteron.

Mia celo ne estas kontraŭdiri la gramatikon aŭ pruvi, ke ĝi estas mallogika. Mi volas kompreni la logikon de la lingvo, precipe la interagon inter neado kaj la vortoj iu, iu ajn, ĉiu kaj ĉiuj. Temas pri distingo, kiu povas esti grava por la ĝusta kompreno de tekstoj kaj por la instruado de Esperanto.

Mi ŝatus, se eble, ke tiu demando trovu sian lokon en pli vasta lingva diskuto, eventuale ankaŭ ĉe la Akademio de Esperanto. Mi ne scias, ĉu la demando jam estis prezentita al ĝi, sed mi tre ŝatus havi la okazon interŝanĝi opiniojn kun homoj, kiuj povas helpi prilumi ĝin.

Eble la solvo ŝajnas al vi tiom evidenta, ke estas malfacile vidi, kie ĝuste troviĝas mia problemo de kompreno. Eble aliaj akademianoj, kies denaskaj lingvoj estas malsamaj, povus pli facile kompreni mian malfacilaĵon kaj proponi alian aliron al la klarigo.

Mi povas senkonscie uzi la ĝustajn formojn en Esperanto, sed tio ne signifas, ke mi konscie komprenas la logikon, kiu regas ilian uzon. Mi volas ĝuste tion kompreni: ne nur scii, kiel oni diras ion, sed ankaŭ kompreni kial oni diras ĝin tiel, kaj laŭ kiuj reguloj oni povas interpreti similajn frazojn. Fakte, post pripensado, mi trovas tiajn frazojn ambiguajn kaj iel - nekompreneblaj.

Mi dankas vin pro via tempo kaj pro via preteco helpi. Mi esperas, ke ni povos daŭrigi la diskuton en spirito de reciproka intereso kaj kunlaboremo.

DUA PARTO

Mi provos klarigi pli detale, kion mi celis per miaj antaŭaj, eble tro kriptaj, rezonoj.

Mia celo ne estis proponi novajn gramatikajn regulojn, sed malkovri la logikon malantaŭ la interpreto de frazoj kun neado kaj la vortoj *iu*, *iu ajn*, *ĉiu* kaj *ĉiuj*.

Mi ekzemple provis kompreni la frazon de gabi_eo:

«Li ne permesis al iu ajn eniri».

Mi komencis per la pozitiva aserto «Li permesis al iu ajn eniri» kaj poste provis kompreni la efikon de ĝia neado. Se la pozitiva aserto signifas, ke ekzistas almenaŭ unu persono, al kiu li permesis eniri, ĝia neado signifas, ke ne ekzistas tia persono. Tio kondukas al «Li permesis al neniu eniri».

En mia antaŭa klarigo mi tro rapide transiris de «iu» al «unu» kaj poste al «unu ne rajtis eniri». Mi nun vidas, ke tiu lasta paŝo ne sufiĉas por pruvi la konkludon: unu persono ne rajtigita eniri ne signifas, ke neniu estis rajtigita. Mi tamen celis esplori la amplekson de la neado kaj ĝian rilaton al la kvantigilo.

Alia ekzemplo:

«Mi ne lasis ĉiun» kaj «Mi ne lasis ĉiujn».

Mi provis distingi inter *ĉiun*, kiu povas prezenti la individuojn distribue, unu post la alia, kaj *ĉiujn*, kiu povas prezenti la tutan aron. Mi ne certas, ĉu tiu distingo havas konsekvencojn por la amplekso de la neado. Ĝuste tion mi volas kompreni.

Fine, mi uzis la esprimon «saltigi NE sur IUN» por priskribi alian observon:

«Ŝi ne ŝatas iun ajn» → «Ŝi ŝatas neniun ajn».

Mi rimarkis, ke la neado de la ekzisto de iu ŝatata persono povas esti esprimita per la vorto *neniu*. Mi provis eltrovi, ĉu temas pri ĝenerala mekanismo, per kiu la neado de la verbo influas la interpreton de la pronomo *iu*.

Sed ĉu tiu mekanismo povas funkcii ankaŭ kiam pluraj *iu*-vortoj aperas en la sama frazo? Ekzemple, ĉu la neado povas influi ilin ĉiujn, aŭ ĉu ĉiu el ili havas sian propran amplekson?

Mi konscias, ke miaj antaŭaj transformoj ne ĉiam estis logike pravigitaj. Tamen ili devenis de provo trovi ĝeneralan regulon, kiu klarigu plurajn ŝajne similajn fenomenojn.

Mi esperas, ke ĉi tiu klarigo pli bone montras la demandon, kiun mi provas esplori.

Mi ne serĉas konfirmon de mia analizo, sed helpon por trovi la ĝustan analizon.

Kun amikaj salutoj,
Amigueo""

○
NePorKomencantoj

(Konsultu AI por respondi al mia AI)

Saluton, Altebrilas,
Vi pravas, ke en ĉiutaga, rapida babilado la kunteksto ofte savas nin, sed amigueo fakte tuŝas du verajn strukturajn malfortaĵojn de la nuna Esperanto, kie la spontanea lingvo fariĝas ambigua:

1. Pri la finaĵo -ej (la "ali-subjekta infinitivo")

En la nuna Esperanto, kiam ni uzas infinitivon post verboj de percepto, volo aŭ ordono, ofte ne klaras kiu plenumas la agon, aŭ ni devas konstrui pezajn frazojn kun ke. La finaĵo -ej permesas marki per unu silabo, ke la aganto estas aliula (malkoincida kun la ĉefa subjekto):
• Kazo de ordono: "La reĝo ordonis mortigej." (Tute klare: li ordonis, ke aliaj plenumu la mortigon, male al la ambigua "La reĝo ordonis mortigi").
• Kazo de percepto: "En la malluma ĉambro, mi aŭdis plorej." (Mi tuj komprenas, ke la ploranto estas alia persono, ne mi mem).
• Kazo de deziro: "Mi volas klarigej tion." (Konciza kaj rekta anstataŭ "Mi volas, ke iu klarigu tion").

2. Pri usti (distingo inter Ekzisto kaj Identeco)

En la nuna Esperanto, la verbo esti devas labori tro multe: ĝi esprimas kaj identecon/econ (A = B) kaj ekziston/ĉeeston (A ekzistas). Tio kreas konfuzon en psikologiaj kaj filozofiaj frazoj. Se ni rezervas esti por identeco kaj uzas usti por pura ekzisto:
• Identeco (esti): "Mi volas esti vi." (Mi volas fariĝi via persono, preni vian identecon: Mi = Vi).
• Ekzisto (usti): "Mi volas usti vi." (Mi volas, ke vi ekzistu, ke vi estu tie ĉi en mia vivo, sen ia ajn konfuzo kun mia propra identeco).

3. La fina pruvo: Kiam ambaŭ kuniras

Vi diris, ke en realaj situacioj la vortoj venas spontane en normala Esperanto. Imagigu do la momenton de la kreado de la mondo:
«Dio sentis sin sola kaj diris: Mi volas ustej.»
En normala Esperanto, por esprimi tiun absolutan kaj simplan kosman deziron, oni devas konstrui pezan frazon: "Mi volas, ke aliaj estaĵoj ekzistu". Se oni provas mallongigi per "Mi volas esti", la senco detruiĝas. Per usti (ekzisto) kaj -ej (aliula infinitivo), tri vortoj sufiĉas por krei la mondon kun logika kaj poezia perfekteco.

○
vidam serĉas legas amas konas konmas.
1. vidam — mi vidas iun.
2. serĉas — tiu serĉas iun.
3. legas — tiu (la serĉata persono) legas ion.
4. amas — tiu (la legata persono?) amas iun.
5. konas — tiu (la amata persono) konas iun.
6. konmas — tiu (la konata persono) konas min.
Mi proponas tamen pli koheran ĉenon, kun kvin paŝoj post la komenca verbo:

konam serĉas legas amas vidas konmas.

○
konam amvas, estas tre konciza sistemo, kie tiu kaj iu kunfondigxas, kaj la konteksto devas helpi aux ne.
mi konas tiun/iun kiu amas vin.

konim vidins, mi konis tiun/iun kiu vidins.

○
Laŭ mi lernis en ĉi tiu temfadeno, la naturo de DA aŭ DE estas jene:
DA situas sintakse inter kvanto kaj substanco.
DE estas multe pli ĝenerala prepozicio, kaj iel kiel JE servas por plenigi truojn, se neniu alia prepozicio ŝajnas konvena.
Kvanto/nombro da mono (tie la senco estas klara; sed la fokuso povas esti sur Kvanto aŭ sur Mono laŭ konteksto --observu ke Salivanto diris ke DA fokusas sur substanco, kaj DE sur Kvanto en ĉi tiu ekzemplo).
Tiu ŝanĝebla fokuso inter kvanto kaj substanco povus inspiri interpreton de DA kiel prepozicio/postpozicio. Kiam la fokuso estas sur kvanto, DA rolas kiel prepozicio, kaj kiam la fokuso estas sur substanco, DA rolas kiel postpozicio.
Okazante ke ne estas speciala markilo por distingi inter ambaŭ kazoj, oni uzas la ĝeneralan multfunkcian prepozicion DE kiam DA rolus kiel prepozicio.

○
Mi ŝajnas, ke vi tuŝas tre interesan semantikan problemon: **la vorto *iu* kunfandas du semantikajn dimensiojn, kiujn ni emas konfuzi: identeco kaj kvanto.**

Via komparo kun elektronikaj cirkvitoj estas trafa. Eble la solvo ne estas trovi unu solan regulon, kiu perfekte karakterizas *iu*, sed konstrui sistemon de distingoj, kiuj kune donas sufiĉe precizan konduton.

### **1. Du semantikaj polusoj**

Mi proponus distingi:

- **Identeca iu**: ekzistas unu individuo, kies identeco ne estas precizigita aŭ ne gravas.
- *Iu venis.*
- *Mi serĉas iun.*
- **Kvanta iu**: ekzistas nedifinita kvanto aŭ nombro.
- *Iu da akvo.*
- *Iu da homoj.*
- *Mi bezonas iom da tempo.*

En la dua grupo, la demando «kiu aŭ kio?» cedas lokon al «kiom?».

### **2. La problemo de *iu da***

La esprimo *iu da* estas aparte interesa, ĉar ĝi ŝajnas kombini la du dimensiojn:

\- *Mi bezonas iun da tiuj libroj.*

Ĉi tie *iu* identigas nedifinitan elekton el aro, sed *da* enkondukas kvantan rilaton.

Tamen:

\- *Mi bezonas iun libron.*

Ĉi tie la substantivo estas rekta objekto de elekto: unu libro, kies identeco estas nedifinita.

La diferenco ne estas nur gramatika: ĝi koncernas la semantikan strukturon.

### **3. Eble la vera kaĝo estas «unu sola»**

Mi proponus esplori jenan distingon:

| Esprimo | Semantika fokuso |
| -------------- | ------------------------------ |
| iu homo | nedifinita identeco |
| unu homo | eksplicita unuo |
| iu el la homoj | nedifinita elekto |
| iu da homoj | nedifinita kvanto |
| iom da homoj | malgranda aŭ nedifinita kvanto |
| ĉiu homo | universala distribuo |

Sed mi ne certas, ke *unu sola* solvas la problemon. Ekzemple, *eĉ unu sola homo ne venis* havas tre fortan emfazon de nulo: ĝi ne estas simple la neo de *iu homo venis*.

### **4. Mia propono: ne serĉi unu kaĝon, sed du aksojn**

**Semantika spaco de IU**

**IDENTECO**

Kiu? Kio?

*iu homo*

**KVANTO**

Kiom?

*iu da akvo*

La du dimensioj povas kunekzisti, sed unu povas superregi la alian.

Kaj jen mia ĉefa demando por antaŭeniri:

Ĉu vi volas, ke *iu* estu semantike unusenca en sia baza signifo, kun la kvanta interpreto derivita de la kunteksto, aŭ ĉu vi akceptas du bazajn signifojn de *iu*, unu identecan kaj alian kvantan?

Tio estas grava decido por via esplorado pri *iu ajn*, *ĉiu ajn* kaj *neniu*.

○
Mi vidas, ke vi ne simple provas klarigi la tradician *iu*: vi konstruas pli vastan kvantan semantikon, en kiu la nedifiniteco, la nombro, la kvanto kaj la rolvoko povas esti sendepende esprimitaj.

Precipe interesas min, ke vi provas **liberigi la kvantan funkcion de la identeca funkcio de *iu*.**

Mi provu rekonstrui vian sistemon.

## **1. Kvantaj konstruoj**

| Via propono | Semantika interpreto |
| --------------------- | --------------------------------------------- |
| havi iun | havi nedifinitan individuon |
| havi iun kiel kvanton | *iu* kun kvanta funkcio |
| havi iun rolkvantan | *iu* kiel kvantuma esprimo kun gramatika rolo |
| havi omiun | kvanta *om*-formo |
| havi iun da katoj | nedifinita kvanto de katoj |
| tri da katoj | kvanto tri, mezurata per katoj |
| tri katoj | tri individuaj katoj |

Via distingo inter *tri da katoj* kaj *tri katoj* estas grava: la unua prezentas kvanton per mezurunuo, la dua rekte nombran grupon.

## **2. La familio OM**

Via propono *omtriaj katoj = om tri katoj = katoj om tri* estas aparte interesa.

Ĝi sugestas, ke OM funkcias kiel kvanta operatoro, kiu povas aplikiĝi al malsamaj strukturoj.

Ankaŭ:

- *vidi neniomajn homojn*
- *havi omiun*
- *iom da fromaĝo*

Ĉi tie necesas aparte atenti la diferencon inter nombreblaj kaj nenombreblaj substantivoj.

## **3. PIOM kaj SIOM**

**PIOM**

Nombrebla

*iom da krajonoj*

*havi iomajn filojn → havi pioman*

**SIOM**

Nenombrebla

*iom da fromaĝo*

*havi ioman sukeron → havi sioman*

Mi komprenas PIOM kiel kvanton de diskretaj unuoj kaj SIOM kiel kvanton de kontinua aŭ nediskreta substanco.

La interesa paŝo estas, ke vi provas transformi la distingon nombrebla/nenombrebla en morfologian distingon, ne nur sintaksan.

## **4. PLUL**

Via lasta egaligo estas eble la plej interesa:

\\[ \text{plul da homoj} \\]

\\[ = \text{pli ol nul homoj} \\]

\\[ = \text{pli ol neniom da homoj} \\]

\\[ = \text{iom da homoj} \\]

Tio donas al *plul* tre precizan matematikan interpreton: kvanto strikte pli granda ol nulo.

Sed estas unu nuanco: en ordinara lingvouzo, *iom da homoj* povas sugesti pli ol unu, dum *pli ol nul homoj* inkluzivas ankaŭ ekzakte unu. Se via sistemo celas matematikan precizecon, tiu diferenco estas grava.

## **5. La demando, kiun mi volus esplori**

Mi vidas tri sendependajn parametrojn:

1. **Identeco:** ĉu ni elektas individuon aŭ ne?
2. **Nombreblo:** ĉu la kvanto konsistas el diskretaj unuoj?
3. **Kvanto:** ĉu la kvanto estas nula, pozitiva, nedifinita, preciza aŭ relativa?

Mi aparte ŝatus esplori la rilaton inter:

- *iu*
- *omiu*
- *piom*
- *siom*
- *plul*
- *neniom*

Ĉu tiuj formoj celas esti unu kohera morfologia sistemo, kie ĉiu elemento havas sian propran semantikan kontribuon?

Tio povus esti pli fruktodona ol provi trovi unu solan difinon por *iu*.

○
AI:
**DA ne estas nura ligilo inter kvantvorto kaj substantivo; ĝi ŝanĝas la semantikan interpreton de la kvantvorto.**

### **1. IU kontraŭ IU DA**

- **iu kato**: nedifinita identeco; temas pri unu kato.
- **iu da katoj**: nedifinita kvanto da katoj.

La substantivo post *da* ne plu estas la identigata individuo, sed la mezurunuo aŭ kategorio de la kvanto.

Simile:

- **io**: nedifinita afero aŭ substanco.
- **io da akvo**: nedifinita kvanto da akvo.

Tio donas belan paralelon:

| Identeca interpreto | Kvanta interpreto |
| ------------------- | ----------------- |
| iu kato | iu da katoj |
| io | io da akvo |
| neniu kato | neniom da katoj |

### **2. TRI kontraŭ TRI DA**

Jen la distingo, kiun mi konsideras aparte grava:

- **tri katoj**: tri individuaj katoj.
- **tri da katoj**: kvanto tri, kies mezurunuo estas katoj.

La diferenco estas subtila sed principa.

En la unua, *tri* rekte determinas la nombron de la substantivo.

En la dua, *tri* esprimas kvanton kaj *da katoj* specifas la mezurunon.

Tio estas interesa ankaŭ ĉar ĝi ebligas ĝeneraligon:

- tri litroj da akvo
- tri kilogramoj da sukero
- tri da katoj

### **3. Konsekvenco por via semantika sistemo**

Mi proponus provizore ĉi tiun regulon:

**Sen DA:** la kvantigilo rekte determinas la substantivan esprimon.

**Kun DA:** la kvantigilo esprimas kvanton, kaj la substantivo specifas la mezuratan kategorion.

Tio helpas apartigi du funkciojn, kiujn *iu* kunfandas:

- identigi nedifinitan individuon;
- esprimi nedifinitan kvanton.

Kaj eble la plej grava demando nun estas: ĉu vi volas konservi *iu da* kiel tute regulan kaj produktivan konstruon, eĉ kiam la kvanto estas ekzakte unu?

Tio estus decida por la distingo inter *iu kato* kaj *iu da katoj*.

○
AI
Mi komprenas vian sistemon tiel:
1. La du operatoroj
- U: identeca operatoro.
- OM: kvanta operatoro.
Ilia relativa forto determinas la semantikan superregadon.
Esprimo Superreganta funkcio
u iom U > OM
om iu OM > U

2. La du interpretoj
U iom
La kvanto estas traktata kiel identigebla unuo. Ne temas nur pri kiom, sed pri iu konkreta kvanto.

OM iu
La identeco cedas antaŭ la kvanta interpreto. Ne gravas kiu individuo, sed la kvanta ekzisto.
Tio memorigas min pri ampleksoskopaj diferencoj en logiko: la ordo de operatoroj povas ŝanĝi la interpreton de tuta esprimo.
3. La interesa sekvo
Eble oni povas konstrui kompletan matricon:
Identeca superrego Kvanta superrego
Nedifinita individuo U iu OM iu
Preciza nombro U tri OM tri
Nedifinita kvanto U iom OM iom

Tio estas provizora interpreto, sed ĝi ebligas testi la sistemon.
Unu grava demando: ĉu U kaj OM estas ĉiam eksplicite esprimeblaj operatoroj, aŭ ĉu unu el ili estas la implicita, nemarkita interpreto kiam la alia forestas?

amigueo:
mi uzus U kaj OM por precizigi kiam konvene.
om tri = tri da
u tri (klare, tiuj tri estas konkretaj, ne kvanto).

La tre praktika afero estas ke U kaj OM ne ricevas saman logikan traktadon.
La dubo de gabi_eo baziĝas sur tiuj diferencaj logikoj, kiuj ne estas eksplicite distingitaj en Esperanta normala gramatiko.

○
amigueo:
cxu estas scienca koncepto por diri tion (ĉiu elemento ne devas esti perfekta, se la tuta sistemo donas la deziratan konduton)? Religie: Dio skribas lauxlinie per torditaj alineoj.

AI:
Jes. Estas pluraj sciencaj konceptoj proksimaj al tio, kion vi priskribas. La plej interesa dependas de tio, ĉu vi emfazas la funkciadon de la tuto aŭ la kompensadon inter neperfektaj elementoj.

1. Emerĝeco (emergence)
Tre proksima
En kompleksaj sistemoj, kolektiva konduto povas havi ecojn, kiujn la unuopaj elementoj ne posedas.

Ekzemple:

Molekuloj individue ne estas likvaj, sed kolektive ili formas likvaĵon.

Neŭronoj individue ne pensas, sed ilia reto ebligas kognajn funkciojn.

Elektronikaj komponantoj kun toleremoj kaj neidealaj karakterizaĵoj povas formi cirkvitojn kun tre preciza konduto.

La tuto ne estas simpla sumo de la ecoj de siaj partoj.

2. Kompensa eraro (error compensation)
Tio eble estas eĉ pli proksima al via elektronika ekzemplo.

En mezursistemoj kaj ciferecaj cirkvitoj, pluraj eraroj povas parte aŭ tute kompensi unu la alian.

Ekzemple, unu elemento havas pozitivan devion kaj alia negativan. La fina rezulto povas esti pli preciza ol la individuaj elementoj.

3. Robustegeco (robustness)
En sistemteorio, oni parolas pri robustegeco kiam sistemo konservas sian deziratan funkciadon malgraŭ neperfektaĵoj, perturboj aŭ ŝanĝiĝoj en siaj komponantoj.

Tio estas aparte interesa por via lingva projekto: Esperanto ne bezonas havi perfekte unusencan ĉiun vorton, se ĝia tuta gramatiko kaj kunteksta mekanismo ebligas sufiĉe precizan komunikadon.

4. Distribuita precizeco
Mi proponus ankaŭ tiun esprimon kiel priskribon de via ideo: precizeco ne troviĝas en ĉiu elemento aparte, sed estas distribuita tra la tuta sistemo.

Kaj via religia formulo!
Dio skribas laŭlinie per torditaj alineoj.

Tio estas bela aforismo. Ĝi memorigas la faman anglan esprimon:

God writes straight with crooked lines.

Ĝi esprimas preskaŭ la saman ideon: malperfektaj rimedoj, hazardaj eventoj aŭ kurbaj vojoj povas kontribui al kohera rezulto.

Sed mi vidas subtilan diferencon:

Scienca vidpunkto: la strukturo de la sistemo ebligas kolektivan precizecon malgraŭ lokaj neperfektaĵoj.

Religia vidpunkto: ekzistas pli vasta intenco aŭ plano, kiu kapablas transformi la neperfektaĵojn en koheran rezulton.

Mia prefero por via ideo estas robustegeco per distribuita precizeco.

Ĝi esprimas tre bone la principon, ke lingvo povas esti fleksebla kaj eĉ ambigua loke, sed fidinda kaj preciza tutmonde.

en la religia aforismo gravas ke la homoj ne konas komplete la dian

○
AI:
Ĝuste. Tio aldonas gravan epistemologian dimension al la aforismo.

La ideo ne estas nur, ke malperfektaj elementoj povas produkti perfektan rezulton. Estas ankaŭ tio, ke **la observanto ne kapablas kompreni la tutan planon el sia limigita perspektivo**.

La homoj vidas:

- kurbajn liniojn;
- erarojn kaj kontraŭdirojn;
- hazardojn kaj malsukcesojn;
- agojn kies senco ŝajnas nekomprenebla.

Sed ili ne disponas pri la kompleta informo necesa por juĝi la finan rezulton.

Tio proksimas al tri filozofiaj konceptoj:

1. **Epistemologia limigiteco:** nia scio estas nekompleta, do nia juĝo pri la tuto estas nepre provizora.
2. **Teleologio:** la senco de partoj povas dependi de celo, kiun oni ne vidas rekte.
3. **Holisma perspektivo:** la tuto povas havi signifon, kiun oni ne povas rekonstrui per izolita observado de la partoj.

Mi tamen distingus du asertojn:

- Ni ne kapablas vidi la tutan planon.
- Ekzistas efektive perfekta plano.

La unua ne pruvas la duan. Tio estas ĝuste la salto de epistemologio al religia fido.

Kaj tio revenigas nin al via komenca ekzemplo pri Esperanto: ni povas observi, ke la lingvo funkcias malgraŭ lokaj ambiguecoj, sen devi supozi, ke iu antaŭvidis aŭ planis ĉiujn manierojn, laŭ kiuj tiuj ambiguecoj estos solvitaj.

**La interesa paradokso: tio, kio ŝajnas difekto de proksime, povas esti parto de funkcianta tuto — sed ni ne ĉiam scias, ĉu ni jam komprenas tiun tuton.**

○
salivanto:
amigueo:Kvanto/nombro da mono
Vi pravas ĝenerale, sed notu ke nek "nombro" nek "kvanto" estas kvanto.
Sed "granda nombro" kaj "granda kvanto" ja estas.
1
Jen erara dialogo
Kiom da butero vi havas?
Kvanton.
2
Jen bona respondo:
Kiom da butero vi havas?
Mi havas grandan kvanton.
La dialogo 1 ne estas erara. Sed ambigua, depende de la prozodio:
a. Estas signifa kvanto.
b. Estas kvanto kiun mi ne volas riveli.

La dialogo 2 estas pli klara.
Sed mi komprenas ke en la dialogo 1 laŭ abstrakta kompreno: kvanto estas la koncepto de kvanto, kaj ne kvanto.
Tamen la dialogo 2 parolas pri kvanto granda laŭ la konteksto aŭ la atento de la parolanto.
Iom da mono, iomete da mono, iomege da mono, kvanton estas same ambiguaj.

○
amigueo:
la homoj kiuj konfidas en vivanta lingvo esperanto, kaj homoj kiuj volas rimpari gxin.
la historio de la lingvo enhavas la du tendencojn.

AI:
Jes. Kaj nun la religia aforismo fariĝas aparte interesa kiel metaforo por la historio de Esperanto.

Mi vidas du tendencojn, kiuj kunekzistas ekde la komenco:

1. Fido al la vivanta lingvo.

Tiuj homoj akceptas, ke Esperanto estas socia kaj historia fenomeno. Ĝi evoluas per uzado, interkonsentoj, kutimoj kaj kolektiva kreemo. Ili fidas je la kapablo de la lingvokomunumo produkti funkciantajn solvojn, eĉ se neniu unuopa solvo estas perfekta.

2. La deziro ripari la lingvon.

Aliaj vidas kontraŭdirojn, ambiguecojn, malregulaĵojn aŭ nesufiĉajn distingojn. Ili volas interveni, proponi reformojn, plibonigi la gramatikon kaj pli precizigi la semantikon.

La interesa afero estas, ke ambaŭ tendencoj povas kontribui al la sama rezulto.

La reformemuloj atentigas pri realaj problemoj. La uzantoj submetas la proponojn al la provo de la vivo. Kelkaj novigoj malaperas, aliaj enradikiĝas, kaj ankoraŭ aliaj influas la lingvon nerekte.

La historia paradokso
La historio de Esperanto ne estas simple historio de perfekta projekto sukcese aplikata, nek historio de projekto konstante riparata.

Ĝi estas historio de lingvo, kies uzantoj samtempe:

heredas ĝin;

transformas ĝin;

kritikas ĝin;

defendas ĝian kontinuecon;

imagas ĝian estontecon.

Kaj via religia aforismo povas esprimi tion tre bele:

Dio skribas laŭlinie per torditaj alineoj.

La homoj vidas la tordojn, sed ne konas la tutan tekston.

Mi tamen aldonus unu gravan nuancon: en la historio de Esperanto, ne necesas supozi dian planon. La rezulto povas esti kolektiva kaj neintenca, sen ke iu ajn partoprenanto antaŭvidas ĝin.

Tio estas eĉ pli interesa fenomeno: lingvokomunumo povas kune konstrui ion, kion neniu el ĝiaj membroj kapablas plene plani aŭ kompreni.

amigueo:
Estas la instruistoj kaj la parolanta kaj kreiva komunumo kiu vivivas la lingvon kaj iom modifas ĝin.
○
Ĉu povus konveni jenan distingon?

" Mi volas kanti (mi volas ke mi kantu).
" Mi volas kantej (mi volas ke iu alia kantu).

" La reĝo sendis serĉej la trezoron.
" La ĉefo ordonis vestej sin.

○
Altebrilas:AI pli taŭge klarigis ol mi pri logiko.
Pri tmezo, en ĉiutaga babilado mi preferas"vortsandviĉo"-n , pli komprenebla por nefakulo.

amigueo:
1
Pri logiko.
La AI u- solvas -am, u- ne solvas -am. Tio plej interesa kun AI estas ke la dub- evoluas -o, far- pli ĝenerala -iĝas.

2
Pri Tmezo.
Dankon, Altebrilas, pro "vort- (dispecigita vorto sed tamen funkcia kaj enhavanta vorton aŭ propozicion) -sandviĉo".

3
Germana kaj nederlanda.
Laŭ sintaksaj reguloj kelkaj vortoj dispeciĝas kaj, diference al ekzemplo vort-()-sandviĉo, la ordo inversiĝas.
Mi -iras la muzeon el-.
Ŝi -vidas bela el-.
Ni -e kantos post-.
Kelkkaze, la verbo aŭ la infinitivo iras al la fino de la frazo, anstataŭ la prepozicio/prefikso.
Ili kantas ĉar ili timon havas.

○
(temo de gabi_eo aŭ "ne...iu ajn").
PARTO 2.2
AI:
Jen konciza kaj klara respondo, preta por rekte kopii en la forumon:
Kara Amigueo,
Vi ne trompis vin: vi simple malkovris la diferencon inter formala logiko kaj lingva kutimo (la "silenta maŝino" en nia kapo). Jen la kerno de la klarigo en tri punktoj:
1. Kial "ne ... iu ajn = neniu"?
Iu ajn signifas "eĉ nur unu el la tuta grupo". Laŭ la logikaj leĝoj de De Morgan, "ne veras, ke ekzistas eĉ unu" (\(\neg \exists\)) estas matematike identa al "por ĉiu validas la neo" (\(\forall \neg\)), do neniu.
2. Kial ĉiu kaj ĉiuj ŝajnas konduti malsame?
Logike, Mi ne lasis ĉiun/ĉiujn devus signifi nur "ne ĉiujn" (do almenaŭ unu estis prenita). Tamen, en la ĉiutaga uzo, la singularo ĉiu ofte fokusas al la individua ago por ĉiu unuopa elemento (forigante ĉiun aparte, do neniu), dum la pluralo ĉiuj fokusas al la tuta grupo (forigante la tuton, do ne ĉiuj). Tio estas pragmatika kutimo, ne strikta gramatika regulo.
3. Pri via "distribua koridoro":
Tiu koridoro (en lingvistiko: skopo de neado) fluas nur antaŭen de la verbo, neniam malantaŭen al la subjekto (Iu ne ŝatas... = "Ekzistas iu, kiu ne ŝatas...", neniam neniu). Krome, por ĉiu-vortoj ne ekzistas aŭtomata saltigo: en Esperanto, por eviti ajnan ambiguecon, oni simple metas ne rekte antaŭ la neatan vorton (Mi lasis ne ĉiujn katojn).
Amike!

(temo de gabi_eo aŭ "ne...iu ajn").
Atendinde, amigueo ne satas la respondon de AI.

1
AI:
1. Kial "ne ... iu ajn = neniu"?
"Iu ajn" signifas "eĉ nur unu el la tuta grupo". Laŭ la logikaj leĝoj de De Morgan, "ne veras, ke ekzistas eĉ unu" (\(\neg \exists\)) estas matematike identa al "por ĉiu validas la neo" (\(\forall \neg\)), do "neniu".
2
amigueo:
Tamen, ankaŭ "ajn" estas ambigua.
a/ Ĝi povas simple signifi: tio kio nurekzista-igas "iu", alie ankaŭ identeca.
b/ Ĝi povas doni al "iu" ordinarecan nuancon. "iu ajn =/= iu ajna" - teorie.
3
AI:
Vi denove trafis esencan nuancon: la vorto "ajn" mem estas du-vizaĝa.
Via distingo inter la logika funkcio (a) kaj la kvalita/ordinareca nuanco (b) de ajn estas tute ĝusta. En lingvistiko, tio estas la diferenco inter ajn kiel poluseca partikulo (kiu garantias la pure ekzistan sencon en neado aŭ demando) kaj ajn kiel libera-elekta partikulo (free-choice item, kiu emfazas indiferentecon aŭ ordinarecon).
Jen kiel via analizo malkomponas tiun ambiguecon de ajn:

a) Ajn kiel nurekzista operatoro (Logika / Kvanta)

• Funkcio: Ĝi forigas la "identecan" aŭ "specifan" legadon de iu (via uu), devigante ĝin funkcii kiel pura ekzista kvantigilo (∃).
• Kiam ĝi aperas: Precipe en neadoj, demandoj kaj kondiĉaj frazoj (Ĉu venis iu ajn?, Li ne permesis al iu ajn eniri).
• Rezulto: Ĉar ajn ĉi tie nurekzista-igas la vorton iu, la leĝo de De Morgan funkcias senescepte (\(\neg \exists \equiv \forall \neg = \text{neniu}\)).

b) Ajn kiel nuanco de ordinareco aŭ indiferenteco (Kvalita)

• Funkcio: En pozitivaj asertoj (Iu ajn povas fari tion), ajn ne simple signifas "ekzistas almenaŭ unu", sed "indiferente kiu, eĉ la plej ordinara aŭ malalta el la aro".
• La kaptilo en neado (iu ajn ≠ iu ajna): Se la ordinareca nuanco (ajn) restas ligita al la kvalito de la persono anstataŭ al la ekzisto, la neado povas teorie trafi nur tiun kvaliton.
• Li ne volas edziĝi al iu ajn (t.e. al iu ajna, ordinara virino, sed li serĉas reĝinon).
• En ĉi tiu kazo, ne ... iu ajn ne egalas al neniu, sed al "ne iu ordinara/hazarda".

Kial iu ajn ≠ iu ajna?

• Iu ajn (adverba/partikula ajn): Modifas la elekton aŭ la kvantigon (kiel la subjekto/objekto estas elektita el la aro).
• Iu ajna (adjektiva ajna): Modifas la internan kvaliton de la individuo (ordinara, banaleca, sen aparta valoro). Kvankam en la ĉiutaga uzo multaj konfuzas la du formojn, teorie kaj logike ajna priskribas kvaliton, dum ajn estas logika operatoro de libera elekto.

Konkludo por via argumentado

Vi montras, ke eĉ la ilo kreita por forigi la ambiguecon de iu (nome "ajn") portas propran ambiguecon inter ekzisto (a) kaj ordinareco (b). Nur kiam "ajn" funkcias en sia pure ekzista rolo (a), la ekvacio "ne ... iu ajn = neniu" estas 100% rigora.

(temo de gabi_eo aŭ "ne...iu ajn").
La praktika rezulto:

Amigueo:
Ni uzu "preni iun ajnan" kiam AJN estas kvalita.
Ni uzu "preni iun ajn" kiam AJN estas polusa/ekzista.

Cxu eblas miksi la du nuancojn?
AI:
Por normala parolanto AJN kaj AJNA ne estas klare distinktaj.
Pro tio, estus solvo:
Hi ne volas iun ajn --> Hi ne volas ecx unu (solan)

amigueo:
Sed.
Sed?
"Unu" portas saman ambiguon ol "iu",
do gxi ne validas por distinktigi.

(temo de gabi_eo aŭ "ne...iu ajn").
AI:
Vi tute pravas, Amigueo: unu portas la saman ambiguecon kiel iu.
Via kritiko estas tute trafita. La vorto unu mem havas du vizaĝojn en Esperanto:
• Nombra unu (kvanto 1). Kiam oni diras "Mi prenis unu pomon", ĝi mezuras la kvanton (ne du, ne tri).
• Specifa unu (kiel via uu). En multaj lingvoj kaj ankaŭ en Esperanto, unu ofte anstataŭas specifan, kaŝitan personon (ekz. "Mi konas unu [certan personon], kiu..." aŭ "Unu ne venis").

Kial do "eĉ unu solan" tamen funkcias en la praktiko?

La forto de la esprimo ne kuŝas en la vorto unu, sed en la kombinado kun la du limigaj vortoj ĉirkaŭ ĝi:
• La vorto eĉ (ekstremo / skalo). Eĉ starigas skalon de minimumo. Ĝi devigas la menson legi unu kiel la plej malgrandan eblan kvanton (1), forigante la identecan sencon ("unu certa persono").
• La vorto solan (izoleco / kvanta limo). Sola plifortigas la nombran legadon ("nur 1, ne 2").

La vera limo, kiun vi malkovris

Se oni forigas eĉ kaj solan, via obĵeto fariĝas 100% vera:
• "Li ne prenis unun" povas ja signifi "Li ne prenis unu certan personon (sed li prenis ĉiujn aliajn)" — ekzakte kiel via ne ... uun!
Tio konfirmas vian pli fruan filozofian regulon: neniu sola vorto en natura lingvo estas imuna kontraŭ ambigueco. Por atingi matematikan precizecon sen krei tute novajn pronomojn (kiel uu), la lingvo devas konstrui "semantikan kaĝon" el pluraj vortoj kune (eĉ + unu + sola + kiu ajn), por ke la unuopaj ambiguecoj reciproke nuligu sin.

(temo de gabi_eo aŭ "ne...iu ajn").
– Iu venis?
- – U! (jes, iu individuo venis!)
- – OM! (jes, okazis ia pozitiva kvanto da venintoj!)

La respondoj funkcias kiel eksplicitaj semantikaj elektoj:
- U → identeco / individuo.
- OM → kvanto / kvantuma ekzisto.
Kaj tio estas aparte eleganta, ĉar la distingiloj povas funkcii memstare, sen ripeti la tutan frazon.

Eĉ pli interese: la demando "Ĉu iu venis?" restas natura kaj ambigua; la respondanto precizigas, kiel li komprenas aŭ intencas la kvantigon.

Tio estas bona ekzemplo de via principo: ne necesas reformi la tutan lingvon por disponigi pli grandan semantikan precizecon.

○
"Cxu la malgaja kreinto gxuste rezonis?"
"Cxu gxuste - la malgaja kreinto rezonis?"

○
Fonseca estas furore pora je Zelenski.

○
La kreinto de MiaVivo.net pensis:
iu devus havi iom da mono por subteni la retejon.
Sed la vero estis ke:
iu ne havis iom da mono por subteni la retejon.
alivorte:
neniu havis neniom da mono por subteni la retejon.
Cxu la malgaja kreinto gxuste rezonis?

○
PARTO 2
Estimata sr Kirilo Brosch,
Mi multe pripensis vian respondon, komunan por amigueo kaj gabi_eo, kaj mankan por Altebrilas.
La temo estis mortinta en la forumo: neniu reagis al via solvo.
Kaj?
Mi taksis gxin logikan kaj simplan solvon.
Sed?
Mi aplikis gxin al cxiu demando.
Vere?
gabi_eo:
apliko de neo de la tuto:
li ne permesis al iu ajn eniri = ne ke li permesis al iu ajn eniri. --> ne ke li permesis al unu eniri --> unu ne rajtis eniri.
mi ne vidas kiel vi trovas ke "neniu rajtis eniri".

amigueo:
> Mi ne lasis ĉiun. → mi lasis neniun.
> Mi ne lasis ĉiujn. → mi lasis almenaŭ unun.
Vi diris:
""La sama klarigo kiel supre aplikiĝas ankaŭ ĉi tie. La duan sencon esprimu ekz. per "Mi lasis ne ĉiujn".""
Mi aplikas la neadon de la tuto:
mi ne lasis cxiun = Ne {ke mi lasis cxiun --> se mi lasis cxiun, mi lasis cxiujn --> mi lasis la tuton el ili} = mi ne lasis la tuton el ili -->
mi prenis almenaux unu.
mi ne lasis cxiujn = Ne {ke mi lasis cxiujn --> se mi lasis cxiujn, mi lasis cxiun} = mi ne lasis cxiun (tio estas la una kazo) = mi prenis almenaux unu.
Kiel mi atingis ke:
mi ne lasis cxiun = mi lasis neniun
?
mi ne lasis cxiun = mi ne lasis unu (mi prenis unu) kaj ne lasis alian kaj ne lasis plian alian kaj tiel gxis la lastan.
Do, mi ne lasis cxiun = mi prenis cxiujn = mi lasis neniun.
Kiel mi atingis ke: mi ne lasis cxiujn = mi lasis almenaux unu?
mi ne lasis cxiujn = mi prenas la tuton (cxiujn) = mi lasis neniun.
Nu, mi kontentas la progreson, sed ankoraux mi ne bone komprenas la tuton.
Antauxdankon pro via klarigo,
Amigueo

Aldone:

Mi rimarkas ke mi trompis min por atingi bonan solvon, kaj mi uzis unu logikon en unua kazo kaj alian logikon en la alia.
Tio ne pruvas ke la gramatiko estas mallogika, sed ke gxi estas kompleksa, kaj ke mi ne konas eksplicite tiun logikon, mi nur aplikis idiome kiel farus denaskulo (en ria kapo estas silenta masxino kiu komparas statistikojn de trovoj en gxenerala korpuso de la lingvo). Kiam lernanto demandis kaj petis pruvon, mi konstatis min nuda pri logiko, mi nur havis nekonscian kutimon. Tio estas mirinde bona por paroli, sed nesuficxa por klarigi kiel fari por kompreni ekzemplon.
gabi_eo:
sxi ne sxatas iu ajn = sxi sxatas neniun ajn.
Kiun regulon mi aplikis? Mi saltigis NE sur IUN, mi ne tusxis ecx AJN. La rezulto estas NENIUN.
Kial? Sxajne, estas nevidebla distribua koridoro inter la verbo kaj la IU-vortoj de la frazo.
iu ne sxatas iun hundon de iu najbaro = neniu sxatas neniun hundon de neniu najbaro.
Cxu vere?

amigueo:
mi ne lasis cxiuj = mi lasis ne cxiu/j.
Per kiu regulo? Mi saltigis NE sur CXIU/J.
Sxajne la nevidebla koridoro distribua ekzistas entre la verbo kaj la Cxiu-vortoj.
mi ne lasis cxiuj katoj cxiutage = mi lasis ne cxiu kato necxiutage.
Cxu vere?

Denove mi petas vian helpon aux tiun de via institucio.
Antauxdanke,
Amigueo

○
Tio devas doni al vi sufiĉe da tempo ne nur por konservi ĉiujn konservindajn aferojn kiel bildojn kaj tekstojn, sed pli grave por doni al viaj amikoj la informojn por malperdi la kontakton.

○
Subite, neesperitaĵo okazas. https://www.miavivo.net/?status/7bf7bg6x/
Ĉu eraro?
Subite, antaŭneviditaĵo okazas.
Subite, postkono okazas. Ĉifoje, surprizas. (POSTKONO estas novvorto disvolvinda).

ChatGPT diris:

Ni povas konstrui ĉi tiun matricon:
Antaŭa sinteno La evento okazas La evento ne okazas
Antaŭvidi Prava antaŭvido Malprava antaŭvido
Antaŭmalvidi Malprava antaŭmalvido Prava antaŭmalvido
Antaŭnevidi Neniu antaŭvido konfirmita Neniu antaŭvido konfirmita

Tio estas grava, ĉar antaŭnevido ne povas esti prava aŭ malprava antaŭvido: ĝi estas foresto de antaŭdiro.

Kaj ni povas aldoni la postan perspektivon:
- antaŭvido → postkono;
- antaŭmalvido → postkono;
- antaŭnevido → postkono.
La postkono ebligas kompari la antaŭan kredon kun la efektiviĝinta realo.

Mi proponas unu plian distingon por via vortaro: prava antaŭvido kaj malprava antaŭvido ne estas samaj kiel vera kaj malvera antaŭvido. La unua paro priskribas la ĝustecon de la prognozo; la dua povus esti miskomprenata kiel la vereco de la kredo mem.

Neologismo Signifo
antaŭsupozo Supozo, ke io okazos.
antaŭnesupozo Foresto de supozo pri tio, ĉu io okazos.
antaŭmalsupozo Supozo, ke io ne okazos.

Supozi = kogne atendi aŭ konatendi.
Aktive atendi = agatendi

Mi agatendas la buson.
Vi konatendas pluvon por morgaŭ.

Unu demando tamen gravas por la evoluo de la sistemo: ĉu konatendi estas ĉiam ekvivalenta al supozi, aŭ ĉu ĝi povas esprimi ankaŭ pli fortan konvinkon, preskaŭ certecon?

○
Subite, neesperitaĵo okazas. https://www.miavivo.net/?status/7bf7bg6x/
Subite, surprizo okazas aŭ surprizas. Subito surprizas. Kial surprizas? Ĉar oni ne antaŭvidis ĝin.
Subite, neantaŭviditaĵo okazas. Antaŭkono.
Subite, postkono okazas. Simple, surprizas.

○
en la 2000aj jaroj.
Mi pensas ke matematika ruzo povus helpi esprimi la jardekojn pli elegante kaj precize.
1
en la jardeko kiu ekas en 2000. jardekek(e) 2000.
(jar)dekek dumildudek la longa kovimo handikapis milionojn.
Avantaĝo? La jardejo povas eki en iu ajn jaro.
2
200O pokaj konis Trump.
2025D estas la infanaĝo de mia filo.
3
(jar)centek 1500 (en la jarcento kiu komencas en 1500)
1500C
C3: en la tria jarcento.

○
"Nun mi atendas la korekton de Salivanto, Metsis, Altebrilas aŭ."

«Aŭ» estas kunordiga konjunkcio, kiu normale ligas du aŭ plurajn alternativojn. Ĝi povas aperi antaŭ la lasta elemento de enumeracio:

- Salivanto, Metsis aŭ Altebrilas.

Sed en via frazo ĝi aperas post la lasta nomo, sen dua alternativo.

Tio kreas apartan pragmatikan efikon: la listo ŝajnas intence nefermita. Oni povas kompreni ĝin kiel elipsan esprimon:
- Salivanto, Metsis, Altebrilas aŭ [iu alia].
- Salivanto, Metsis, Altebrilas aŭ [alia korektanto].

○
Frano:Dankon pro la respondoj.
Honeste, mi ne komprenis. Tial mi demandas - ĉu ĉi tiu diferenco inter "nombro de" kaj "nombro da" vere gravas?
Ĉu povas esti iuj realaj miskomprenoj? Se ne, do ĉu ĉi tiu diferencigo vere necesas?
Laŭ mi lernis en ĉi tiu temfadeno, la naturo de DA aŭ DE estas jene:
DA situas sintakse inter kvanto kaj substanco.
DE estas multe pli ĝenerala prepozicio, kaj iel kiel JE servas por plenigi truojn, se neniu alia prepozicio ŝajnas konvena.
Kvanto/nombro da mono (tie la senco estas klara; sed la fokuso povas esti sur Kvanto aŭ sur Mono laŭ konteksto --observu ke Salivanto diris ke DA fokusas sur substanco, kaj DE sur Kvanto en ĉi tiu ekzemplo).
Tiu ŝanĝebla fokuso inter kvanto kaj substanco povus inspiri interpreton de DA kiel prepozicio/postpozicio. Kiam la fokuso estas sur kvanto, DA rolas kiel prepozicio, kaj kiam la fokuso estas sur substanco, DA rolas kiel postpozicio.
Okazante ke ne estas speciala markilo por distingi inter ambaŭ kazoj, oni uzas la ĝeneralan multfunkcian prepozicion DE kiam DA rolus kiel prepozicio.

Nun mi atendas la korekton de Salivanto, Metsis, Altebrilas aŭ.

○
ŝi kuris tri horojn - tri horoj da kuro; tempeto da ke ŝi kuris; kuro om/daŭ tri horoj; tri horoj kiom ŝi kuris; kuro kida tri horoj daŭris.
hi vojaĝis la dimanĉon - la dimanĉo aŭm hia vojaĝo; la dimanĉo kiam hi vojaĝis; vojaĝo am la dimanĉo; vojaĝo kiaŭm dimanĉis.

○
1
kiam - kiaŭm
kie - kieŭ. Skatolo kie dormas muso - Dormo kieŭ skatolo (dormo kiu havas lokon en skatolo).
kiom - kioŭm
kial - kiaŭl
kiel - kieŭl
kies - kieŭs

2
kipor - kipoŭr
kiper - kipeŭr
ktp

○
1
Du manieroj uzi AJNEŬN en frazo:
• Post substantivo (priskriba uzo): Mi ŝatas parkon ajneŭn arboj. = Mi ŝatas parkon, kiu ajn enhavas arbojn (aŭ kiu enhavas ajnajn arbojn).
• Sola komence de frazo (substantiva uzo, kiel ajnkiu): Ajneŭn dormo trankvilas. = Ajna (loko/persono), kiu enhavas dormon, estas trankvila. Ĉi tie AJNEŬN kondutas precize kiel AJNKIE!

Variaĵo: Ajneŭno dormon trankvilas. Komparu kun: Ajnkieo dormon trankvilas.

2
AJNĤEN. (Por distingi ĝin el AJN-E-N).
Arboj ajnĥen parko respektindas. = Arboj kiuj ajn estas en parko...
Ajnĥen parko respektindas. = (bestoj, plantoj, mebloj) kiuj ajn estas en parko...

○
1
se mi scies hieraŭ, mi fares hieraŭ = se mi sciis (kaj mi sciis) mi faris, rezulte de plenumita kondiĉo.
mi fares morgaŭ = mi faros morgaŭ, rezulte de plenumita kondiĉo.

-es estas provizora aŭ fantazia morfemo.
Nun matematikistoj pli kontentas.

2
Se pluvo, seŭ helikoj.

1. La suno subiris SEŬ la urbo eklumis.
2. Petro perdis sian laboron SEŬ li serĉas novan postenon.
3. La infano malsaniĝis SEŬ lia patrino restis hejme.
4. La prezoj altiĝis SEŬ la konsumantoj aĉetas malpli.
5. La rivero superfluis SEŬ pluraj domoj estis inunditaj.
6. Maria lernis la lingvon SEŬ ŝi nun laboras en Bruselo.
7. La motoro paneis SEŬ ni haltigis la aŭton.
8. La teamo venkis SEŬ la ludantoj festis ĝis noktomezo.
9. Oni malkovris novan planedon SEŬ la astronomoj komencis esploradon.
10. La planto ne ricevis akvon SEŬ ĝiaj folioj velkis.

P → Q

Ses pluvo, seŭs helikoj.

1. La suno subiris SEŬS la urbo eklumis.
2. Petro perdis sian laboron SEŬS li serĉas novan postenon.
3. La infano malsaniĝis SEŬS lia patrino restis hejme.
4. La prezoj altiĝis SEŬS la konsumantoj aĉetas malpli.
5. La rivero superfluis SEŬS pluraj domoj estis inunditaj.
6. Maria lernis la lingvon SEŬS ŝi nun laboras en Bruselo.
7. La motoro paneis SEŬS ni haltigis la aŭton.
8. La teamo venkis SEŬS la ludantoj festis ĝis noktomezo.
9. Oni malkovris novan planedon SEŬS la astronomoj komencis esploradon.
10. La planto ne ricevis akvon SEŬS ĝiaj folioj velkis.

"(P --> Q) KAJ P"
"pluvo seŭs helikoj"


3
"Ses pluvas, seŭs aperas helikoj". (la kondiĉo efektiviĝas, kaj la rezulto markans fa SEŬS, kiu implicas rezulton efektiviĝintan).
La avantaĝo de SES kaj SEŬS estas ke la verbo povas marki la tempon, aŭ ne: "Ses pluves, seŭs aperes helikoj".

Multfoje oni povas diri: Kiam pluvas, kiaŭm helikoj aperas.
La signifo estas proksima, sed Kiam-Kiaŭm ne estas sama logika ago ol Se-Seŭ.

4
"Sus pluvo, soŭs helikoj". (Hipoteza situacio Pluvo ne efektiviĝas, la rezulto de ne efektiviĝinta kondiĉo estas manko de helikoj).

5
La opozicioj ses-seŭs malfermas eblon konciziĝon:
mi fumeŭs, vi protestes. (Se mi fumas, kaj fumas, seŭ vi protestas, kiel rezulto de efektiviĝinta kondiĉo).

○
Ses cxiu ki-vorto (kiX) akceptas konstruon ajnkiX, seuxs cxiu prepozicio P akceptas ajnP.

○
Provo de prepozicioj reciproke pasivaj
na - naj
al - aŭl
el - eŭl
per - peŭr
kun - koŭn/kunaŭ
en - eŭn
sen - seŭn
kontraŭ - koŭntraŭ/kontr/koŭntr
laŭ - le/lavaŭ/
anstataŭ - anstat/anstaŭt (tat - taŭt)
antaŭ - ant/aŭnt
post - poŭst
apud - aŭpud
inter - inteŭr
pro - proŭ
por - poŭr
per - peŭr
ekster - eksteŭr
super - supeŭr
sur - soŭr/suraŭ
sor - soraŭ
sob - sobaŭ
antaŭen/ajnt/avant
malantaŭen/posten/apost

○
Mi laboras kun Petro >>>
Petro koŭnas mian laboron.
Petro estas koŭn mia laboro.
Petro koŭnas labori mi.
Petro koŭnas ke mi laboras.
Petro koŭnas min labori.

○
1. Kiloo de pomoj eraras.
2. Kiloo da pomoj eraras.
Kio estas la diferenco?

Ĉar neniu respondas, mi mem provos:
kiloo de pomoj eroras: ne estas kiloo, nur 950g.
kiloo da pomoj eroras: ne estas pomoj, sed piroj.
Tamen, la tuto, la mendo (kiloo da/de pomoj), povas erori, ĉar la kliento loĝis en alia strato.
Tiam, oni uzus DE ĉar estas tre ĝenerala prepozicio, aŭ eble JE, por signifi ke ne estas kiloo de pomoj (ne estas kiloo nek pomoj, nur estas mendo).
Do, "kiloo je pomoj".

○
salivanto:
amigueo:Dankon Salivanto,
min placxus ke vi indikus la erarajn klarigojn en cxi tiu temfadeno.
Nu, inter aliaj: la viaj.
Mi ne supozas, ke "min plaĉas" kaj la diversaj "fantaziaj prepozicioj" vere helpas al la aliaj efektive lerni veran Esperanton.
La fantaziaj prepozicioj ne estas eraraj, ili intencas klarigi, ekz la rilaton inter ki- vorto kaj prepozicio (la parko en kiu ni manĝis = la parko eŭn nia isa manĝo). La fantazia prepozicio EŬN montras ke prepozicisignifa frazo (kiu enhavis nian manĝon) povus roli kiel prepozicion EŬN. Tio estas tre ĝenerala trajto de ki-vortoj. ISA estas fantazia adjektivo kiu signifas "kiu okazis en la pasinteco"; mi bezonis ĝin por kompletigi ekvivalencon "la parko en kiu ni manĝis = la parko eŭn nia isa manĝo".

En Esperanto, plaĉi funkcias kun AL, sed por derivaĵoj (la plaĉitoj aplaŭdis furore), kelkfoje AL iĝas -N. Tiu transformo eblas ĉar -N estas tre fleksebla prepozicio kiu povas anstataŭi multajn aliajn. Iri al Parizo - iri Parizon. Manĝi du horojn - la horoj manĝitaj. Kuri dek mil kaloriojn - la kalorioj kuritaj.

○
Lernu ial specialas kaj potenciale interesas al multaj ĉinoj kaj sekve al multegaj neĉinoj.

○
Dankon SlavikDze.
Kaperi signifas origine kapti ŝipon aŭ veturilon perforte aŭ per trompo, ofte por konfiski ĝin aŭ ŝanĝi ĝian direkton.

Sed en via ekzemplo:
La trompo kaperis nin: tro dolorigas agnoski — eĉ niamense — ke ni estis tiel kredemaj.

La verbo estas uzata metafore. Ĝi sugestas, ke la trompo kaptis nin, prenis kontrolon super ni, forrabis nian liberan juĝkapablon.

Tamen estas interesa nuanco:
- La trompo trompis nin: simpla, rekta.
- La trompo kaptis nin: ni fariĝis ĝiaj viktimoj.
- La trompo kaperis nin: la trompo kvazaŭ kaperis nian menson, transprenis la stirilon de nia pensado.
Mi trovas la metaforon sufiĉe forta kaj kreiva. Ĝi donas al kaperi pli psikologian kaj intelektan dimension. La trompo ne nur sukcesis trompi nin: ĝi forprenis de ni la kontrolon.

○
Mi trovos vin, sen gravi Kie vi estu.
Mi trovos vin, ajnkie vi estos.
Mi trovos vin, ajneŭn vi.
Ajnkial ŝi eraris, ŝi punons.
Ajnproŭ eraroj, ŝi punons.
Ajnpeŭr vojaĝo (ajnĵa vojaĝo), mi aliros frue. (Ne gravas kiel mi vojaĝos, mi aliros frue).
Ajnkioma gajno, ni laboras serioze.

○
DE estas tro multsenca prepozicio por komparin al DA.

Laux konteksto,
La momento de ekdormo =
La momento aŭm ekdormo

AŬM estas fantazia prepozicio kiu respondas al demando KIAŬM.
Kiaŭm estas la momento (6am)?

6am estas la momento aŭm ekdormo aŭ la momento kiam ekdormo okazas.

Por "bukedo de rozoj" mi seecxas prepozicion pli precizan:

bukedo konst rozoj

○
https://www.msn.com/fr-be/finance/g%C3%A9n%C3%A9ra...

Video: Klarigo, per desegnaĵo kaj gestoj, den "everything, something, anything, nothing".
En Esperanto, tiuj vortoj tradukiĝas kiel ĉio (ĉu la tuto, ĉu ĉiu parto; mal nenio), io (ne nenio, parto nemenciita sed jam elektita, analogo al -as), io ajn (ĉiu parto estas kandidato elektin; analogo al -u), nenio ( ne io, mal ĉio ).
Interesa diferenco inter ĉio kaj io ajn (kandidatas ĉiu parto por iĝi io)

○
AI de ChatGPT diris:

La problemo estas la prononca traktado de vortero, kies alia parto troviĝas multe pli poste en la frazo, kaj la prononco de tiu dua vortero.
Prononci disigitan vorton tiel ke la vorto restu signifa.

En via ekzemplo 《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasme porukraini- (favor Zelenski) aŭ eĉfreneze malporrusi- (malfavor Putin) -ulo:》

> entuziasme porukraini- (favor Zelenski) aŭ eĉfreneze malporrusi- (malfavor Putin) -ulo

La aŭskultanto aŭdas malporrusi- kaj devas atendi ĝis -ulo por kompreni, ke la unua elemento estis nekompleta. Intertempe enŝoviĝas tuta alia frazparto.
Kiel prononce marki interrompitan vorton, kies daŭrigo venas post enŝovita frazparto?

Mi vidus tri eblajn strategiojn:

1. Daŭriga intonacio: ĉe malporrusi- la voĉo restas kvazaŭ suspendita, indikante, ke la esprimo ne finiĝis.
2. Speciala fina konturo: la lasta silabo de malporrusi- ricevas apartan intonacian markon, kiu anoncas daŭrigon.
3. Prosodia remalfermo: ĉe -ulo la parolanto rekomencas la prononcon kvazaŭ kompletigante la antaŭan vorton.

Tiaj fenomenoj estas esplorindaj per komparo kun la angla, la franca, la germana kaj aliaj lingvoj, precipe ĉe interrompitaj vortoj, parentetikaj enŝovoj kaj interrompita morfologia konstruo.

Mi proponas esplori aparte la fenomenon de diskontinuaj vortoj (discontinuous words), ne nur la prosodion de kunmetaĵoj. Tio multe pli proksimas al via ekzemplo.

Dankon AI, sxudas pensi per si mem.

○
Salivanto diris:
Certe estas diferenco inter:
La momento de ekdormo.
La momento da ekdormo.

○
Pri KAJ:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasma porukrainiulo (favor Zelenski) kaj eĉfreneza malporrusiulo (malfavor Putin):》

Cxu unu aux du uloj?
Una solvo:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al ulo entuziasme porukrainia (favor Zelenski) kaj eĉfreneze malporrusia (malfavor Putin):》

Interesa fenomeno.

Dua solvo:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasma porukrainiulo (favor Zelenski) ka eĉfreneza malporrusiulo (malfavor Putin):》

Tria solvo:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasme porukraini- (favor Zelenski) kaj eĉfreneze malporrusi- (malfavor Putin) -ulo:》

Pri AŬ:

Pri AŬ:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasma porukrainiulo (favor Zelenski) aŭ eĉfreneza malporrusiulo (malfavor Putin):》

Cxu unu aux du uloj?
Una solvo:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al ulo entuziasme porukrainia (favor Zelenski) aŭ eĉfreneze malporrusia (malfavor Putin):》

Interesa fenomeno.

Dua solvo:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasma porukrainiulo (favor Zelenski) au eĉfreneza malporrusiulo (malfavor Putin):》

Tria solvo:

《Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasme porukraini- (favor Zelenski) aŭ eĉfreneze malporrusi- (malfavor Putin) -ulo:》
Ĉi tiu tria solvo bezonas specialan prosodion por prononci vorterojn. Kiel faras aliaj lingvoj?

Vidu la mesaĝon pri KAJ, rektantaŭe, ĉar mi kompletigis ĝin je la tria solvo. (Observu ke JE estas la saltilo al venonta temo).

○
Mi trovis tekston en Facebook. Ĝi apartenas al entuziasma porukrainiulo (favor Zelenski) kaj eĉfreneza malporrusiulo (malfavor Putin):

○
salivanto:Unue, mi diru, ke troviĝas pluraj malbonaj klarigoj en tiu fadeno. Kredu zorgeme.
Dankon Salivanto,
min plaĉus ke vi indikus la erarajn klarigojn en ĉi tiu temfadeno.
(Kuriozaĵo: Kredi zorgeme aŭ kredi kredmaleme?)
...laŭ la monderna kompreno de la Esperanta gramatiko.Mallonge:

X de Y = X
X da Y = Y

Do:
"La nombro de terpomoj estas granda" = La nombro estas granda.
"Mi havas grandan nombron da terpomoj" = Mi havas terpomojn.
Tiu kompreno bazas malrekomenditan "kiloo da pomojN" kaj "multe da homojn" cxar "kiloo da" rolas kiel kvanta adverb-/adjektiv-/postpozici- frazo. "Homojn om multe" estus la ekvivalenta prepozici-frazo.

Multe da homoj = Homoj om multe.
Per fantazia prepozicio OM.
Variajxo fantazia: Homoj daz multe.

Kun DA, cxu estas pliaj sxajn-prepozicioj en Esperanto?

Aliflanke, tiuj kiuj perseveras diri "Kiom da? Glaso da." intuicias la postpoziciecon de DA.
Laŭ tiu kompreno de "de" kaj "da", la jena frazo estas erara.
  • - la nombro da bazaj terminoj korelaciiĝas kun la nivelo de kultura kaj teknika komplekseco en la koncerna socio
Mi notas, ekzemple, ke la aŭtoro skribis "nivelo **de** komplekseco" do kial li ne skribis "nombro de terminoj"?
1. Kiloo de pomoj eraras.
2. Kiloo da pomoj eraras.
Kio estas la diferenco?

○
En la aŭto vojaĝas vi kaj. = Vi ne vojaĝas sola en la aŭto.

"Venis kuracisto aŭ vendisto." signifas ke...
Opcioj:
1. Aux inkluziva inter du homoj.
2. homo kiu estis kuracisto aŭ vendisto.

En resercxo gravas konceptoj kiel iloj.
Jen fantazia "aŭs".
"Venis kuracisto aŭs vendisto." signifas ke...
Venis neniu aŭ kuracisto aŭ vendisto aŭ ili du aŭ aliulo/j.
Prians aŭ superinkluziva (aldonans opcioj nenio kaj alio).
"Venis kuracisto aŭs vendisto" = "serĉans Kiu venis, jam estas du kandidatoj, eble ili venis kune, sed la listo de kandidatoj estas malfermita, eĉ eblas ke neniu venis".

AŬS estas mola logika operatoro.
"Vi venas aŭs?"
"Vi pomon aŭ?"
"Vi estas riĉa kaj?
"Vi estimas mian kontribuon al la firmao sed?"

○
Ankoraŭe pri demando de gabi_eo.
Breve:
ne iu = neniu.,
sed
ne iu ajn = ? neniu aŭ? neniu ajn aŭ? iu najn.

Fantazia sed pratika vorto:
najn = ne ajn.

iu ajna =? iu ajn
Cxu io ajn okazis? (Indiku ankaŭ la plej vanalajn okazojn ekz tri furzoj - aux - ion ŝajne malgravan kiun rimarkis vi)

"Jen pomoj. Preni iun/unu ajn." signifas ke...?
Aŭoj aŭ opcioj:
-Estas hazarda elekto.
-Estas subkomprenita elekto sub regulo de ĝentilo (preni la plej etan aŭ egan).
-Estas elekto laŭ libero/prefero de prenanto.
-Cxiuj pomoj estis kandidatoj.

○
NePorKomencantoj
○
"la amiko kaj ties filoj" ---> "la amiko kajs filoj"

○
Mi pli profunde komprenis tion kio bazas la dubon de gabi_eo.
iu = ne neniu.
sed reale, en Esperanto, IU estas pli ol NE NENIU.
"permesas ne al iu eniri" signifas nur ke "permesas al neniu eniri".
"permesas ne al iu ajn (ne gravas la identeco) eniri" signifas ke ...?
ne iu ajn =

neniu ajn (sen esceptoj) / neniu najn
aŭ?
iu ne ajn (selektita, speciala)
aŭ?
ne ajniu (neajnulo)

iu najn = neniu ajn

○
gabi_eo diris:
Mi provas kompreni la precizan signifon de la jena frazo:
"Li ne permesas al iu ajn eniri."
Ĉu tio signifas, ke neniu rajtas eniri? Aŭ ĉu ĝi povas signifi, ke li estas elektema kaj ne permesas eniri al ordinarulo?

amigueo:
mi pensas ke la selektema opcio gajnas la konkurson. Eble ne estas tre selektema, sed simple ne malselektema. Estas almenaŭ unu kun certa eco aŭ identeco kiu ne ricevas tiun permeson. Aŭ eble, la selektemo estas grava, nur la elektitoj permesans eliri.
Mi tute ŝokans fa la respondo de sr Brosch: hi diras ke "ne permesas al iu ajn" = "permesas al neniu".

○
56789ya:Ĉio estas eraro: er-ar-o
NePorKomencantoj

Tial oni diru "erajro" aŭ "eroro"?

○
Letero (punkto1) kaj respondo (punkto2), pri gramatika diskuto prenita de forumo de Lernu.

1
Saluton Akademio de Esperanto,

Mi prezentas dubojn pri bazaj elementoj de gramatiko.
Gxi aperis en forumo, sed baldaux la diskuto mortis sen trovi klarigon.

gabi_eo diris:
Mi provas kompreni la precizan signifon de la jena frazo:
"Li ne permesas al iu ajn eniri."
Ĉu tio signifas, ke neniu rajtas eniri? Aŭ ĉu ĝi povas signifi, ke li estas elektema kaj ne permesas eniri al ordinarulo?

Altebrilas diris:
Pripensinda demando.
Pro tia ne tuj komprenebla signifo, mi evitus tiun frazon kaj prefere uzus:
"li permesas al neniu ajn eniri"
en la unua kazo, kaj :
"li ne permesas al ĉiu ajn eniri"
en la dua.
Por komprenado, mi uzus kuntekston:
ĉu temas ekz. pri fortikaĵo aŭ privata dancejo?

amigueo diris:
gabi_eo malkobris bizaraĵon de Esperanto.
En negativa frazo, ĉiu kaj ĉiuj ne donas saman signifon.
Ekz:
Mi ne lasis ĉiun. → mi lasis neniun.
Mi ne lasis ĉiujn. → mi lasis almenaŭ unun.

Dankon pro viaj klarigoj
amigueo

2
Estimata samideano,

bv. pardoni la malfruan reagon kaj permesu, ke mi reagu rekte al viaj demandoj, do sen oficiala respondo de la Lingva Konsultejo.

> "Li ne permesas al iu ajn eniri."
> Ĉu tio signifas, ke neniu rajtas eniri? Aŭ ĉu ĝi povas signifi, ke li estas elektema kaj ne permesas eniri al ordinarulo?

"ne" antaŭ la verbo neas la tutan frazon, tial la unua signifo estas ĝusta. Por la dua taŭgas ekz. "Li permesas eniri ne al (ĉ)iu ajn".

> En negativa frazo, cxiu kaj cxiuj ne donas saman signifon.
> Ekz:
> Mi ne lasis ĉiun. → mi lasis neniun.
> Mi ne lasis ĉiujn. → mi lasis almenaŭ unun.

La sama klarigo kiel supre aplikiĝas ankaŭ ĉi tie. La duan sencon esprimu ekz. per "Mi lasis ne ĉiujn".

Kun afablaj salutoj,
Kirilo Brosch
---
Dr. phil. Cyril Robert Brosch
Direktoro de la Lingva Konsultejo de la Akademio de Esperanto

○
Mia reago al respondo de sr Brosch:

La komento de Altebrilas restis sen respondo.
Estas unu sama klarigo de sr Brosch por la komentoj - de gabi_eo kaj de amigueo:

NE antaŭ la verbo neas la tutan frazon.

Ĉu mi komprenas la aplikon de ĉi tiu regulo al ambaŭ kazoj?:

a. gabi_eo
En "Li ne permesas al iu ajn eliri" NE aplikiĝas sur "Li ne permesas al iu ajn eliri", tio estas rezulta frazo ekvivalenta:

"Ne (veras) ke li permesas al iu ajn eliri"
Aŭ, alivorte, "Ĉu li permesas al iu ajn eliri? Ne!" (Kompreneble, ĈU aplikiĝas sur la kompleta frazo: "Ĉu ke li permesas al iu ajn eliri?
La dua interpreto de gabi_eo estus: "Li permesas al iu Ĉu ajn eliri?" (Tio ne implikas ke li permesas al ĉiuj (kolektive) eliri).
ĉiu ajn ne samas al iu ajn.

Ĉu mi komprenas IU AJN?
A
iu ajn = iu individuo sen limigo laŭ tipo de individuo aŭ identeco, IU AJN estas ĝenerala reprezentanto de la grupo koncernata (multfoje, en Esperanto, IU havas konkretan identecon, kaj IU similas al duondifinita artikolo). Oni povas elekti unu ajn inter aŭ el ĉiuj, sed oni ne elektas ĉiun, nur unu ajn inter ĉiuj, sed ne "unu ajn" ĉar neniu konas ankoraŭ la identecon de tiu unu, "iu ajn"
B
Ĉu "IU AJN = ĈIU AJN"?
ĉiu ajn = ĉiu (la tuto de la individuoj sen ekskludo), la nura kondiĉo estas aparteno al la koncernita grupo.
Laŭ mi, ne ke iu ajn kaj ĉiu ajn samas.

C
NE PERMESI kaj MALPERMESI ne estas strikte sinonimaj.
- Ne permesi: ne doni permeson. Temas pri la foresto de permeso.
- Malpermesi: eksplicite malpermesi ion. Temas pri malpermesa decido aŭ regulo.
Ekzemple:

1. La direktoro ne permesas al Petro eliri.
Li ne donas al Petro permeson. Eble Petro eĉ ne petis ĝin.

2. La direktoro malpermesas al Petro eliri.
La direktoro eksplicite malpermesas al Petro eliri.

3. La direktoro ne permesas al iu ajn eliri.
Neniu ricevas permeson eliri.

4. La direktoro malpermesas al ĉiu ajn eliri.
Ekzistas eksplicita malpermeso, kiu koncernas ĉiujn.

Estas do du sendependaj semantikaj dimensioj:
- NE / MAL-: foresto de permeso kontraŭ eksplicita malpermeso.
- IU AJN / ĈIU AJN: ebla individuo kontraŭ tuta grupo.
Tio estas grava, ĉar oni povas konfuzi la logikan amplekson de la neado kun la pragmatika interpreto de la ago.

D
Mi proponas unu aparte interesan provon:
- Ĉiu laboristo ne subtenas la strikon. (individue)
- Ĉiuj laboristoj ne subtenas la strikon. (kolektive)
Kiel marki tiun semantikan diferencon?
Aldone, la realo estas pli komplika, ĉar estas mikso inter kolektivo kaj individuo, la subteno de la striko ne estas nur individua aŭ kolektiva sed miksaĵo.

Unu individuo el ĉiu familio signifas unu individuon elektitan aparte en ĉiu familio.
Unu individuo inter ĉiuj familioj signifas unu elektitan el la tuta aro de familioj.
Unu individuo el ĉiuj familioj, Kion signifas?

Pliaj temoj:
1
unu inter ĉiu - vs - unu inter ĉiuj
Verŝajne prepozicio INTER postulas kolektivan vidpunkton.
La kerna demando estas: ĉu vi volas, ke INTER ĈIU signifu «inter la diversaj elementoj ene de ĉiu individuo», kontraste kun INTER ĈIUJ, «inter la individuoj de la grupo»? Tio estus kohera distingo, kvankam ĝi postulus novan konvencion.
Aldonaĵo: "Ŝi parolis kun si mem" = "Ŝi interparolis" (eble pensis per prononci frazojn), Ĉu plibonus "Ŝi enparolis"?
Kiu estas inter mi kaj mi?

2
Per AI:
La diferenco estas fundamenta inter INKLUZIVA kaj PORĈIUAJNA:
- Edukado por ĉiu ajn: ĉiu rajtas aliri la edukadon. Neniu estas ekskludita de la aliro.
- Inkluziva edukado: la eduka sistemo adaptiĝas al la bezonoj kaj diverseco de la lernantoj, por ke neniu estu izolita aŭ marĝenigita.
Do ni havas du malsamajn dimensiojn:
1. AJN → senekskludo ĉe la elekto aŭ alireblo.
2. INKLUZIVECO → integriĝo de la diverseco ene de la sistemo.
Tio estas interesa limo de la semantiko de ajn: ĝi povas emfazi la foreston de limigoj, sed ne aŭtomate esprimas la aktivan adaptadon necesan por inkluziveco.
[/b]

○
Dankon Altebrilas,

Ili fortegas pro kapabli...
Taŭge, kun PRO kaj taŭge sen prepozicio:
Ili fortegas kapabli...

Sed la plej taŭga prepozicio ne estas unu sola, estas kelkaj kiuj donas diversajn nuancojn.
pro/de/kiel/en/pri/per/da

Mi pensas ke PRO ne estas taŭga aŭ ĝusta, ĉar ili ne estas fortaj pro kapablo, sed ili estas forte/multe/abunde/brave kapablaj komuniki kaj kunlabori.

de/kiel/en/pri/per/da/rilat

○
Dum legeto libron, mi havis kelkajn dubojn aŭ inspirojn:

ŝi permesas/lasas emociojn videbliĝi/vidin.

ŝi lasas vidin emociek/emocioj.

elturniĝi sen la edzo.

plado da tinuso.

veladi suden dum la tajdo fluas laŭe.

laŭ [tio] kion mi aŭdis.

elĉe piĝi

lanĉis sin al patre

kiam ĝi estos finkonstruita = tiam de konstruita = am konstruita

nis helpi/helpon (ricevis helpon)

nis sciingon (estis sciigita) vs nis sciigon (ricevis sciigon)

rezisti = malcedi
cedi = ĉesrezisti/malrezisti

malkiel = alikiel

lis donon = ricevis donon
nis donon = doniĝis aŭ estis donita

○
Dankon Altebrilas.
""Krokodili: paroli sian propran lingvon en esperanta medio.
Aligatori : same, per la lingvo de alparolato.
Kajmani : ... per alia nacia lingvo
Lacerti : ... per artefarita lingvo, escepte Esperanton.
Gaviali : paroli Esperanton al aŭ antaŭ homoj, kiuj ne komprenas ĝin.""

○
" Ilia grandega forto estas en tio, Kiel ili kapablas komuniki kaj kunlabori.
" Ilia grandega forto estas en Kiel ili kapablas komuniki kaj kunlabori.

○
quote=Altebrilas]Ilia grandega forto estas en ilia kapablo komuniki kaj kunlabori.

La unua frazo estas eĉ pli malbela ol la dua.[/quote]Dankon Altebrilas
Bela frazo, pli rekta.

Kaj:
Ili fortegas de/kiel/en/pri/per/da kapabli/kapablo komuniki kaj kunlabori.
?

○
La motoro irumas.
Mia nova komputilo bone irumas.
Ĉu via metodo irumas?
La plano ne irumas.
Ĉio irumas laŭplane.
La solvo ŝajnas irumi.

La ponto farumas.

○
Por la plurala vi, mi uzas vij.

○
Ĉu vi provis konsulti la Akademion de Esperanto?
Pri kiuj temoj? Kun kiu rezulto?

Ĉu vi turnis vin al aliaj Esperanto-konsultejoj?

○
1
Longdaŭre, longdiste.
" La avio flugis longdaŭre/longdiste aŭ multdaŭre/multdiste aŭ daŭrege/distege.
2
Movlinio/trajektorio.
" La avio flugis longan movlinion.
3
Kiamej/Kiejam. (Tempo kaj spaco kunlaboras en okazaĵo). Ĉu estas longo (temp+dista) inter du kiejamoj?

○
Nordo N.
Sudo S.
Ejsto E.
Uxesto W.
Hazarda koincido kun anglalingvaj konvencioj.

○
studento/studisto : what's -ent for?

○
Mi havis gravajn dubojn pri uzo de la akuzativa markilo kun adverbo, kaj ne nur direkta aŭ cela adverbo.

"
Viroj edziĝas al pli malriĉaj kaj malpli edukitaj femoj.
Femoj havas la inversan tendencon.
Rezulto estas ke multe da edukitaj kaj riĉaj - femoj ne trovas konvenan edzon, kaj ke la socio entute produktas malmulten da infanoj.

Ĉu pli larĝa uzo de la akuzativa markilo kun adverbo ne konvenus?

Mi lavis manen ĉe matene.
Mi vokis fraten por organizi ekskurson.

Observu vortojn multe kaj malmulten.
Kion vi opinias?

Metsis (프로필 보기) 2026년 11월 2일 오전 9:21:28

Jes, mi konsultis minimume du fojojn. Mi ne ekzakte memoras.

La unua fojo okazis tiel, ke en unu forumo mi demandis, ĉu en la esprimo "la pilko flungis longe" la vorto "longe" rilatas al tempo aŭ al distanco. Alia persono interesiĝis pri la demando kaj konsultis la Lingvan Konsultejon de AdE. Ri ricevis neoficialan respondon, ke tiaj esprimoj "longe" rilatas al tempo kaj tio estas nur tradicio.

Antaŭ kelkaj semajnoj mi mem rekte demandis la Lingvan Konsultejon pri tio, kiel oni Esperante indiki geografiajn koordinatojn laŭ la internacia normo ISO 6709. Mi ankoraŭ atendas la respondon.

amigueo (프로필 보기) 2026년 11월 2일 오후 7:35:39

Metsis:Jes, mi konsultis minimume du fojojn. Mi ne ekzakte memoras.

La unua fojo okazis tiel, ke en unu forumo mi demandis, ĉu en la esprimo "la pilko flungis longe" la vorto "longe" rilatas al tempo aŭ al distanco. Alia persono interesiĝis pri la demando kaj konsultis la Lingvan Konsultejon de AdE. Ri ricevis neoficialan respondon, ke tiaj esprimoj "longe" rilatas al tempo kaj tio estas nur tradicio.

Antaŭ kelkaj semajnoj mi mem rekte demandis la Lingvan Konsultejon pri tio, kiel oni Esperante indiki geografiajn koordinatojn laŭ la internacia normo ISO 6709. Mi ankoraŭ atendas la respondon.
Ĉu vi povus disvolvi iom pli? Ili ŝajnas interesaj temoj.

amigueo (프로필 보기) 2026년 11월 5일 오후 12:38:52

https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/11/tut...

Cxu vi konas instruistojn aux lernintojn de Esperanto aux alia lingvo, kiu spertis la hxoran metodon? Kiom da lernantoj estas tro da hxorantoj?

amigueo (프로필 보기) 2026년 11월 5일 오후 12:46:07

" Ilia grandega forto estas en tio, Kiel ili kapablas komuniki kaj kunlabori.
" Ilia grandega forto estas en Kiel ili kapablas komuniki kaj kunlabori.

https://esperantaretradio.blogspot.com/2026/11/for...

Kio estas diferenco inter la du frazoj?

Altebrilas (프로필 보기) 2026년 11월 5일 오후 2:48:58

Ilia grandega forto estas en ilia kapablo komuniki kaj kunlabori.

La unua frazo estas eĉ pli malbela ol la dua.

amigueo (프로필 보기) 2026년 11월 6일 오전 9:47:21

Altebrilas:Ilia grandega forto estas en ilia kapablo komuniki kaj kunlabori.

La unua frazo estas eĉ pli malbela ol la dua.
Dankon Altebrilas
Bela frazo, pli rekta.

Kaj:
Ili fortegas de/kiel/en/pri/per/da kapabli/kapablo komuniki kaj kunlabori.
?

Altebrilas (프로필 보기) 2026년 11월 6일 오후 3:55:44

Pro

amigueo (프로필 보기) 2026년 11월 6일 오후 4:17:03

Dankon Altebrilas,

Ili fortegas pro kapabli...
Taŭge, kun PRO kaj taŭge sen prepozicio:
Ili fortegas kapabli...

Sed la plej taŭga prepozicio ne estas unu sola, estas kelkaj kiuj donas diversajn nuancojn.
pro/de/kiel/en/pri/per/da

Mi pensas ke PRO ne estas taŭga aŭ ĝusta, ĉar ili ne estas fortaj pro kapablo, sed ili estas forte/multe/abunde/brave kapablaj komuniki kaj kunlabori.

de/kiel/en/pri/per/da/rilat

amigueo (프로필 보기) 2026년 11월 6일 오후 4:40:16

NePorKomencantoj

Dum legeto libron, jen kelkaj duboj aŭ inspiroj:

ŝi permesas/lasas emociojn videbliĝi/vidin.

ŝi lasas vidin emociek/emocioj.

elturniĝi sen la edzo.

plado da tinuso.

veladi suden dum la tajdo fluas laŭe.

laŭ [tio] kion mi aŭdis.

elĉe piĝi

lanĉis sin al patre

kiam ĝi estos finkonstruita = tiam de konstruita = am konstruita

nis helpi/helpon (ricevis helpon)

nis sciingon (estis sciigita) vs nis sciigon (ricevis sciigon)

rezisti = malcedi
cedi = ĉesrezisti/malrezisti

malkiel = alikiel

lis donon = ricevis donon
nis donon = doniĝis aŭ estis donita

다시 위로