NePorKomencantoj

○
Mi improvizis novvorton "hosto" (host-ila). "Malhosto" mi ne ŝatas. "Nioj" (niaj soldatoj, nia armeo)?
"Malamiko" estas tre ĝenerala vorto. "Hosto" estus pli milita senco.
Mi agnoskas influon de la latina.

○
《La demonstra versio de la somera Ondo
Aperis la demonstra versio de la junia (somera, laŭ la nordhemisfera vidpunkto) eldono de “La Ondo de Esperanto”, dediĉita al interlingvistiko kaj esperantologio.》
Novvortoj:
Unsezo dusezo trisezo kvarsezo.
Insomo prauxo somino auxpro.

Cxu diri "nunas sezono somina en la mondo"?
"Sominas en Esperantujo"

○
nebulo kiu igas onin senvida
amigueo:-
vido (vidado) koincidas vorte kun vido (vidajxo aux rezulto de vido, sed la "rezulto de vidi ne estas viditajxo sed imago en la menso de la vidinto")
Aperas nova aĵo: vidaĵo = imago en menso rilata al viditaĵo, dum viditaĵo/viditulo = uo/uu vidita
Simile pri koni. Kono (konado) koincidas vorte kun kono (konaĵo; kiu rilatas al konitaĵo)

○
Nun mi komprenas Kial vi pravas.

○
mensfantomoj...

○
" Liberiga formulo estas "inkluziva socio" kajkiu/ka realigxas per fiera parado de tio antauxe hontiga

○
" Antauxe solaj decaj civitanoj nun devas kundeci al novaj normaluloj - antauxe monstraj.

○
Ĉirkaŭ kiom da procentoj de la loĝantaro havas nervan sistemon senteman al fizika doloro? KiprocenT maljunuloj suferas pro kronika doloro?

○
inspiro el pandunia.
bache musu go (la knabo devas (devigans) iri)
guru musa bache go (la instruisto devigas la knabon iri)

○
""Objekta ago kiel rezulto
Ĉe iaj IG-verboj la rezulto estas objekta ago. Oni tiam faris IG-verbon el verbo, kiu jam estas objekta. Ekzistas du manieroj uzi tiajn IG-verbojn. La objekto de la IG-verbo povas esti la subjekto de la origina verbo, aŭ la objekto de la origina verbo. (Vidu pli da ekzemploj de verboj kun alternativaj objektoj.)

sciigi: La objekto povas esti tiu, kiu ekscias ion: Mi estas devigata sciigi vin pri tre malbela fakto, kiu okazis en nia tendaro.L2.209 La objekto povas alternative esti la sciaĵo: La heroldoj rajdadis tra la tuta urbo kaj sciigadis la fianĉiĝon al la enloĝantoj.FA1.102
memorigi: La objekto povas esti tiu, kiu ekmemoras ion: Tio memorigas min pri mia infanaĝo. La objekto povas alternative esti la memoraĵo: Tio memorigas al mi mian infanaĝon.
Oni ne povas uzi ambaŭ eblojn samtempe. Ne diru: *Mi sciigos vin malbelan fakton.* Nek diru: *Tio memorigas min mian infanaĝon.*"" (PMEG)

amigueo:-
A
Tiu ambiguo de IG kun transitivaj verboj (PMEG eksplikas ĝin) ekzistas ankaŭ, analoge, kaze de IĜ (PMEG ankoraŭ ne menciis tion).
Ambiguo de IĜ kun transitivoj:
La manoj laviĝas.
La manojn laviĝas mi (tiu subjekto estas ne agento sed hazarda kaŭzo).
La knabo faliĝis (la kaŭzon oni intencas kaŝi aŭ disimuli).
B1
Mi sciigos vi malbelan fakton.
Mi sciigos malbelan fakton vi.
Mi sciigos vi.
Mi sciigos malbelan fakton
B2
Mi sciigos vin malbela fakto.
Mi sciigos malbela fakto vin.
Mi sciigos vin.
Mi sciigos malbela fakto.

○
""Kutime oni uzas la participajn verboformojn por difini tempon por ĉefagado en frazo. Ekz. "Kiam vi telefonis al mi, mi estis manĝanta" = "Kiam vi telefonis al mi, ĝuste tiam mi manĝis" (el PMEG)""
kiam vi telefonis al mi, mi manĝaS/manĝanT. (Du malsamaj nuancoj).

○
Ĉu francismo?:
"esti naskita" (stato de naskito kaj okazo de naskigxo). Tio laŭas fenomenon ke ago kaj rezulto de ago ricevas saman vorton.
○
NePorKomencantoj

EO
Ant pluvis kiam mi int verkis la unuan cxapitron.
ES
Llovía (estaba lloviendo) cuando hube escrito el primer capítulo.

EO
Pluvant', mi uxekverkis la unuan cxapitron.
ES
Mientras llovía, acabé de escribir el primer capítulo.

○
an la preskaŭsinonimoj de "inkluziva":
" hi oftis aŭnan lernejon

○
Provo alternativon al konjugacia kunmeto:

Kiam ekis pluvi, hi estis trovis trezoron (antaux 2 horoj). =
Kiam ekis pluvi, hi trovis' trezoron (antaux 2 horoj).

Kiam ekis pluvi, hi trovos' trezoron (post 2 horoj).
Kiam ekis pluvi, hi trovas' trezoron (gxuste tiam).

Observu ke ne estas aspektismo sed tempismo.

○
hi estis trovis trezoron, kiam ekis pluvi.
hi postis trovi trezoron, kiam...
trezoro estis trovins, kiam ekis pluvi.
trezoro postis trovin, kiam...
trovins = iĝis trovita
trovis = iĝis trovinta

○
Observu diferencon inter A kaj B:

A
Diru tion kion vi volas diri. = Diru tion kion vi volas ĵi.
Faru kion vi venis fari. = Faru kion vi venis ĵi.
Silentu kion intencas silenti. = Silentu kion intencas ĵi.
B
Diru tion kion vi volas.
Silentu kion intencas.

ĴI referencas verbon.

" Maldungu kiun preferas ĵi
vs
" Maldungu kiun preferas
○
La duboj pri malambigua kaj ambigua "ankaŭ", tiuj kiuj akompanas "ankaŭa", simile aperas pri "eĉ" kaj "eĉa".

mi ankaŭas (mi ankaŭ estas? ankaŭ mi estas?)
ankaŭigi = aldoni. ankaŭiĝi = aldoniĝi.
mi ankaŭas kanti (ankaŭ mi kantas? mi ankaŭ kantas?)

○
inkluziva lernejo =

Anigxema, anejla lernejo.
Alirebla, alirejla lernejo.

en la konteksto soci-eduka:
integra lernejo: volas modelon unikan aŭ ununuran modelon de edukado.
inkluziva lernejo: volas doni modelon kompleksan kiu atentas bezonojn de marĝaj grupoj kaj uloj dum ankoraŭ celas senton solidajran iel integran.
(kelkfoje nur atentas bezonojn de subaveraĝaj lernantoj).
elita lernejo: nur por superaveraĝa lernanto aŭ nur por infanoj de socia/ekonomia/politika elito.

Ĉu vere?

○
NePorKomencantoj

inkluziva = eĉuma.
ekskluziva = nuruma.

○
" Antaŭ la Akademio de Esperanto
" Versus la Akademio de Esperanto

○
Defendo de la propono «eĉa» (redaktita de AI)

Antaŭ la Akademio de Esperanto

Mi proponas konsideri «eĉa» kiel eblan alternativon al «inkluziva», precipe por esprimi la ideon: se estas dubo pri ies aparteno, oni inkludas ankaŭ tiun personon aŭ kazon.

La propono povas unuavide ŝajni nekutima, ĉar «eĉ» estas ordinare partiklo, ne adjektivo. Tamen ĝuste tiu ekzistanta radiko donas al «eĉa» fortan semantikan kaj morfologian bazon.

1. La semantika kerno de «eĉ»

«Eĉ» esprimas inkluzivon kun nuanco de surprizo, neatenditeco aŭ emfazo. Kiam ni diras:

Eĉ Petro venis

ni ne simple konstatas la ĉeeston de Petro. Ni diras, ke «Petro estas inkluzivita en la grupo de venintoj malgraŭ tio, ke oni eble ne atendus tion».

La nocio de eĉ do jam enhavas apartan formon de inkluzivo: «inkluzivon de la kazo, kiu povus esti preterlasita pro sia neatenditeco aŭ dubindeco».

De tie la adjektiva «eĉa» povas nature ricevi la signifon:

«eĉa» — inkluziva ankaŭ rilate al la neatendata, dubinda aŭ facile preterlasata kazo; ne ekskludanta ĉe dubo pri aparteno.

Tiu signifo ne estas arbitre inventita. Ĝi estas derivata el jam ekzistanta semantika eco de «eĉ».

2. «Eĉa» ne estas simple mallongigo de «inkluziva»

La celo ne estas proponi «eĉa» kiel nura sinonimo de «inkluziva» en ĉiu kunteksto.

«Inkluziva» estas vasta vorto: ĝi povas signifi ke io estas ĝenerale malferma al ĉiuj aŭ ke ĝi ne ekskludas iun grupon.

«Eĉa» estus pli specifa kaj pli nuancita. Ĝi emfazus la «randojn de inkluzivo»: la personojn, kazojn aŭ interpretojn, kies aparteno ne estas evidenta.

Oni povus resumi la diferencon jene:

«inkluziva»: «ne ekskludu».
«eĉa»: «inkludu ankaŭ tion, kion vi eble ne pensus inkludi».

Tial la du vortoj povas kunekzisti sen esti perfekte sinonimaj.

3. La vorto estas tute laŭ la morfologia spirito de Esperanto

La formado «eĉ + -a → eĉa» estas ordinara Esperanta vortfarado. Esperanto regule permesas transformi radikojn laŭ ilia gramatika funkcio kaj kunteksto.

Komparu:

«ĉirkaŭ → ĉirkaŭa»
«apud → apuda»
«for → fora»
«ĉiam → ĉiama»
«tie → tiea»
«eĉ → eĉa»

La lasta formo estus iom pli nekutima, sed nekutimeco ne estas sama afero kiel kontraŭreguleco.

Fakte, «eĉa» havas gravan avantaĝon: ĝi ne postulas novan radikon. La lingvouzanto jam konas «eĉ» kaj ĝian signifon. La nova adjektivo nur igas unu el ĝiaj semantikaj ecoj eksplicite priskribebla.

4. La mallongeco estas vera lingva avantaĝo

«Eĉa» havas nur tri literojn kaj du silabojn. Ĝi estas multe pli kompakta ol multaj alternativaj esprimoj, ekzemple:

inkluziva
neekskludema
malapartigema
ĉiujnbonveniga
ĉiunampleksa

Mallongeco sola ne sufiĉas por pravigi vorton. Sed kiam mallongeco kombiniĝas kun «travidebla deveno, regula formo kaj propra semantika nuanco», ĝi fariĝas grava avantaĝo.

«Eĉa» estas precipe interesa pro tio, ke ĝi konservas la kernan intuicion de «eĉ»: ankaŭ tiu.

5. Interlingva koincido

Estas ankaŭ interesa, kvankam ne etimologie grava, koincido en la hispana.

La hispana «incluso» povas signifi «eĉ», dum ĝi samtempe estas evidente parenca al la ideo de inkludo. Tio ne pruvas ion pri la origino aŭ ĝusteco de la Esperanta «eĉa»; plej verŝajne temas pri historia koincido.

Sed ĝi montras ion interesan: «la semantikaj kampoj «eĉ» kaj «inkludi» estas ne tiel foraj, kiel povus ŝajni». En pluraj lingvoj, la esprimo de “ankaŭ la neatendata kazo” kaj tiu de “inkludo” povas proksimiĝi.

En Esperanto tiu proksimeco jam ekzistas ene de la vorto «eĉ» mem.

6. «Eĉa» kiel pozitiva kontraŭo de «ekskluda»

Se la celo estas nomi sintenon aŭ sistemon, kiu ĉe necerteco preferas inkludi ol ekskludi, «eĉa» havas interesan filozofian econ.

Ĝi ne diras nur:

«ĉiuj estas bonvenaj».

Ĝi sugestas:

«ankaŭ tiu, pri kiu ni ne certas».

Tio estas pli forta principo. Ĝi faras «dubon pri aparteno» argumento por inkludo, ne por ekskludo.

Sekve oni povus uzi «eĉa» en kuntekstoj, kie oni volas emfazi tiun principon:

eĉa politiko — politiko, kiu ĉe dubaj kazoj inkludas;
eĉa komunumo — komunumo, kiu ampleksas ankaŭ la periferiajn aŭ nekutimajn kazojn;
eĉa difino — difino, kiu celas ne lasi ekster la konsidero la randajn kazojn.

7. Konkludo

Mi ne proponas forigi «inkluziva». Ĝi estas jam establita kaj utila vorto.

Mi proponas, ke «eĉa» estu konsiderata kiel potenciale utila novaĵo kun «pli specifa signifo»: inkluziva kun speciala atento al la neatendataj, dubindaj kaj facile ekskludeblaj kazoj.

Ĝia forto kuŝas ĝuste en ĝia simpleco:

«eĉ» jam signifas ankaŭ la neatendatan;
«-a» jam estas regula maniero fari adjektivon;
«eĉa» do povas signifi inkludema ĝuste tie, kie inkludo ne estas evidenta.

La propono estas mallonga, forme regula, semantike motivita kaj facile memorebla.

«Se «inkluziva» diras «ne lasu iun ekster», «eĉa» povus diri: «kaj se vi hezitas, inkludu ankaŭ lin».»

La nuanco "eĉa" konvenas pli gxuste ol "inkluziva" por socia uzo rilata al akcepto aux prizorgo den margxaj homgrupoj.

" La sindikato de hundoj kritikis akre la Socian Sekurecon maleĉa. (La sekuon).

○
" La saĝa konsilistoj kaj generaloj senpostenigans.

" La saĝaj - konsilistoj kaj generaloj senpostenigans.

○
" Usonprezidento Obama en 2015 atingis internacian akordon por kontroli Iranan nukleajron nur civiluza.
Ĉu ĝuste?

○
Ĉu vi trovas ion strangan en la jenaj vortoj?

escepcio
escentra
escentriko
esporto
eskorii
eskurso
eshibicio
eskremento
eskrecio
eskludi
eskluziva
esklamacio
escizi
esciti
esceso
eskuzi

○
En 1975 Maroko oficiale lancxis Verdan Marsxon kun 350 mil homoj. En 2021 kaj 2026 okazigxigis maloficialajn verdmarsxetojn kun 10 mil kaj 60 mil homoj, respektive.

○
Mi tute konsentas pri la skribita stilo, sed mia propono koncernas la skribaĵon de la parola stilo, stilo kiu elidas vorton "tiun" (ĝenerale, ti-vorton ) kaj prononcdistingas "Kiu" (demanda) kaj "kiu" (relativa).

Aliflanke, "...skribaĵon de la parola stilo, stilo kiu elidas..." estas rimedo por priskriba aŭ nara (ne identiga) "kiu".

"kiu sciu la solvon diru Kial ankoraŭ nenion diris".
Eĉ en la komenco de la frazo, "kiu" komencas per minusklo ĉar "Tiu kiu" implicans. "Kial" komencas per majusklo eĉ kiam "Kial" ne komencas frazon, por indiki la demandecon de tiu vorto.

La kaŭzon kial tio okazis Kial neniu demandas?

○
Dua versY:
《Kiel espliki staC al cjO? HxamaS elstare
efikas la plej moraL armE el la monD - mortigxi 37 procenT da gazA infaN.》

○
Tre aktiva ukraino skribis la lastan frazon kajkiun amigueo dirus jene:
《Nu jes, kiu ne samopinias kun Putin-kremlo, tiu ne rajtas ekzisti/agadi aŭ riskas - subite - mortiĝigin》

○
En la valo vivis multaj estaĵoj kun klaraj ecoj. Viroĥa homo laboris apud femoĥa homo, kaj ili zorgis pri infanoĥaj estaĵoj. La reĝoĥa estro regis la vilaĝon kun saĝo, dum la herooĥa junulo defendis la landon. Bestoĥaj estaĵoj loĝis en la arbaro, kaj birdoĥaj estaĵoj kantis super la kampoj. Ĉiu estaĵo portis sian propran naturon: laboristoĥa, lernantoĥa, artistoĥa aŭ gardistoĥa. La homoj diris, ke la mondo estas bela, ĉar ĉiu estaĵo povas esti vera reprezentanto de sia radiko.

○
Manĝŭa ~ sata

" Mi antaŭmanĝis perokule la delicajn pladojn, tamen apenaŭ duontelere mi tute manĝŭis kaj peze siestemis. La sumon, mi petas. Per bankkarto.

" Infano lernŭis bicikli, piani kaj tajpi, nur 5jaragxa. (Scipovis)

La stato "fermja" ne implicas ke io fermins. La stato "lernŭa bicikli" ne implicas ke iu lernis bicikli, nur scipovon.
La stato "manĝŭa tomaton" ne implicas ke iu manĝis tomaton, nur saton pri tomatoj.

○
Antaŭ(dir(e))kto , postekto , dekstrekto , antarktekto = sudo , ktp

○
Mi ne konas lingvajn mehxanismojn, sed mi sxatas "viviko = biologio". Tio ne estas njuspiko sed loblajxo (LBL).

○
Direktal ejste.
Direktel uxeste.
Dral ejste.
Drel uxeste.

○
PMEG konsentas ke cxiu prepozicio/konjunkcio rajtas infinitivon. La malnova stilo estas arhxaismo.

○
Evoluo de igx-teorio estas
1
" mi igxis muron rompita (senintence)
" vi malpurigxis tablon (senintence)
" artisto pentrigxis pejzagxon sublima
2
" muro rompiĝis je mi (senintence)
" je vi malpurigxis tablo (senintence)
" je artisto pentrigxis pejzagxok sublima
3
" mi igijis muron rompita (senintence)
" vi malpurigijis tablon (senintence)
" artisto pentrijis pejzagxon sublima

○
Mi rompigxis muron" en normala Esperanto estas "mi rompis muron akcidente aux senintence, ecx kolaterale".

Cxu vi pensas ke
*"rompigxi ion" kaj
*"muro rompigxas je mi"
jam ekzistas en Esperanto sed nur iomete pli malkoncize aux kontekste?

Mia opinio estas ke Esperanto jam posedas tiun nuancon, sed duondisvolvite.
○
Interesa:
《Mi havas demandon pri la vortoj opo kaj teamo.

En PIV, opo estas difinita jene:

«Grupo de homoj kunigitaj per kuneco de la sama agado aŭ celo: opo de fabrikistoj, de pilkludantoj.»

Laŭ tiu difino, ŝajnas al mi, ke opo havas preskaŭ la saman signifon kiel teamo. Do, ĉu opo kaj teamo estas interŝanĝeblaj?》

Teamo, opo, aro, grupo?

○
Nun post pripenso mi rimarkas troan entuziasmon pri ijig/igxig.

Normale la traduko konciza estus:
Orkestri, arangxi, sxajnigi agon/transformon/rilaton/staton spontana (sxtelkasxigxo de kauxzanto).

Mia signifo de ijig/igxig ne estas simpla kunmeto sed idiomo. La strukturo estas oksimorono: Kauxzo+senkauxzo. Tio pragmate solvigxas kiel konscia sxajnigo/arangxo/orkestrado por kasxi kauxzanton (ruza sxajna senagentigo).

La kunmeto ijig/igxig povus pli kurti kaj montri malambigue sian idioman naturon. Ekz ijg/igxg.

○
Ĉu vi pensas ke *-iĝig/-ijig estas nur utila por dubli detektivajn filmojn, ne por ĉiutaga vivo? La plejparto de filmoj rilatas al ŝajnigoj kaj ruzoj, ne nur la policaj. Kaj la ĉiutaga vivo estas danco de hipokritecoj. Ĉu vi pensas ke nur unufoje ĉiujare vi utiligus ĝin?

○
iuxigi.
Tiu kunmeto utilas por fabriki kulpulon aux respondeculon.

Karlo diras: Vi *rompiuxis mian plejsxatatan libron.
Do,
Karlo *rompiuxigas vin la libron.
Karlo *iuxigas vin rompi la libron.

Karlo *rompiuxigas la libron al vi.
Karlo *iuxigas la libron *rompin de vi.

○
AI:
Se la antaŭa tendenco estas **kaŝi la agenton**, la kontraŭa estas **gramatike elstarigi aŭ eĉ fabriki agenton**. Tio estas interesa temo en sociolingvistiko kaj retoriko.

La ĉefaj mekanismoj estus:

* **Aktivigi la pasivon**:
*La eraro estis farita.* → *La ministro faris la eraron.*
La dua formo devigas la aŭskultanton vidi konkretan kulpulon.

* **Uzi kaŭzajn verbojn**:
*La ekonomio kolapsis.* → *La registaro detruis la ekonomion.*
La dua formo implicas intencan aŭ almenaŭ rektan respondecon.

* **Transformi kuntekston en personan agon**:
*La problemo aperis pro pluraj faktoroj.* → *X kreis la problemon.*
Kompleksa kaŭzeco fariĝas unu kulpa agento.

* **Elekti verbon kun morala ŝarĝo**:
*La informo estis publikigita.* → *X diskonigis sekreton.*
La fakto povas esti identa, sed la verbo jam enhavas juĝon.

* **Nominaligi respondecon**:
*La decido de X kaŭzis...*
kontraŭ
*La katastrofo de X...*
La dua kunigas personon kaj negativan rezulton kvazaŭ ili estus unu afero.

* **Forigi kuntekston per mallongigo**:
*X rifuzis subskribi, post kiam tri aliaj proponoj malsukcesis.*
→ *X rifuzis subskribi.*
La forigita kunteksto povas transformi racian decidon en ŝajnan kulpon.

* **Uzi `pro` por konstrui kulpan kaŭzon**:
*Pro X okazis Y.*
Tio estas multe pli forta ol *X estis unu el la faktoroj, kiuj kontribuis al Y*.

* **Uzi `kaŭzi` anstataŭ `kontribui al`**:
*X kontribuis al la krizo* → *X kaŭzis la krizon.*
Jen tre grava grada ŝanĝo: **parta respondeco fariĝas plena kulpo**.

* **Fari personon la subjekto de ĉio**:
*Sub X kreskis senlaboreco.*
La gramatika strukturo sugestas, ke X estas la centra kaŭzo, eĉ se la reala kaŭzeco estas multe pli kompleksa.

La plej interesa kontraŭmeto estas do:

> **Agent-foriga gramatiko:** *La sistemo ŝanĝiĝis.*
> **Agent-fabrika gramatiko:** *X ŝanĝis la sistemon.*

Sed ekzistas tria, eble eĉ pli potenca mekanismo: **falsa agentelekto**.

> *La sistemo ŝanĝiĝis.*
> → *La registaro ŝanĝis la sistemon.*
> → *La registaro intence detruis la sistemon.*

Ĉiu paŝo aldonas pli da **agento, kaŭzeco kaj intenco**. La lasta paŝo ne nur fabrikas kulpulon, sed ankaŭ fabrikas **motivon**.

Tial oni povus koncepti du kontraŭajn lingvajn strategiojn:

**1. Kaŝi respondecon:**
`agento → ago → rezulto`
→ `rezulto → "okazis" / "iĝis" / "oni"`

**2. Fabriki kulpon:**
`kompleksa rezulto`
→ `unu kaŭzo`
→ `unu agento`
→ `intenca ago`
→ `morale kulpa persono`

La lingva ŝlosilo estas, ke **gramatiko ne nur priskribas, kiu faris ion; ĝi povas sugesti, ke iu faris ion, eĉ kiam la reala kaŭzeco estas distribuita inter multaj faktoroj**.

En via kadro, mi nomus tion **„agentigo“**: la gramatika kaj retorika procezo per kiu kompleksa, senpersona aŭ distribuita kaŭzeco estas transformita en la bildon de unu klara kulpulo.

○
igxigi estas tre grava koncepto. Ju pli inteligenta estas ulo, des pli kasxas verajn motivaciojn de ago kaj agojn mem. Nur por eviti opozicion.
Okcidento normaligis ke politikistoj devas mensogi por esti efikaj kaj bonaj politikistoj.

○
Hi *mortigxigins de Specialaj Servoj."
Vi, Altebrilas, trovis specialan ekzemplon, kie *-ij aux -igx tauxgegas.

"Suicido" ne estas tikla metodo, sed natura morto kiu nepruveblas murdo:

Hi *mortijigins de mafio.

En aktivo: Mafio mortijigis/mortigxigis hin.

Tial mortiĝigi/mortijigi estas pli interesa ol simpla mortigi: ĝi kombinas kaŭzon (-ig-) kun mortiĝo/mortijo (-iĝ-/-ij-; senkauxzo, spontano), tiel ke la kaŭzanto ŝtele kaŝas sin malantaŭ la ŝajno de natura aŭ hazarda morto.

○
Pliaj ekzemploj per AI:

1. rompiĝi → rompiĝigi

La kompanio rompiĝigis la kontrakton.

La kontrakto aspektas kvazaŭ ĝi rompiĝis pro cirkonstancoj, sed iu fakte kaŭzis tion.

Ekzemple: la kompanio intence faras ion, kio igas la alian flankon mem nuligi la kontrakton.

2. perdiĝi → perdiĝigi

La burokrato perdiĝigis la dosieron.

La dosiero ŝajnas simple perdiĝi, sed iu kaŭzis ĝian „perdiĝon“.

Tio povus esti utila por kaŝita sabotado:

Li perdiĝigis la pruvojn.

La pruvojn oni ne rekte detruis; oni kaŭzis, ke ili „perdiĝu“.

3. damaĝiĝi → damaĝiĝigi

La posedanto damaĝiĝigis la konstruaĵon.

La konstruaĵo ŝajnas esti damaĝita pro natura aŭ ekstera okazaĵo, sed la posedanto mem kaŭzis la damaĝon.

Tio povus esti aparte interesa en fraŭdo:

Li damaĝiĝigis sian aŭton por ricevi asekurmonon.

La aŭto ŝajnas esti damaĝiĝinta, kvazaŭ pro akcidento, sed la posedanto kaŭzis tion.

4. bruliĝi → bruliĝigi

La krimulo bruliĝigis la domon.

La domo ŝajnas esti bruliĝinta — kvazaŭ incendio simple okazis — sed la krimulo kaŭzis la incendion.

Kompare:

Li bruligis la domon. → rekta, eksplicita kaŭzo.
Li bruliĝigis la domon. → kaŭzis, ke la domo bruliĝu; pli da emfazo al la rezultinta incendio ol al la rekta ago.

5. rompiĝi → rompiĝigi en falsa akcidento

La ŝtelisto rompiĝigis la fenestron.

Li kaŭzis, ke la fenestro rompiĝu, tiel ke poste oni povu prezenti la eventon kiel hazardan rompiĝon.

6. malaperiĝi → malaperiĝigi

Se malaperiĝi estas uzata por „malaperi kvazaŭ mem“, tiam:

La spiono malaperiĝigis la dokumentojn.

La dokumentoj ne estis rekte detruitaj; li kaŭzis, ke ili malaperu.

7. faliĝi → faliĝigi

La murdisto faliĝigis la viktimon de la ŝtuparo.

Tio povus esti tre interesa en krimkunteksto: li ne simple puŝis la viktimon, sed kaŭzis, ke la viktimo falu, tiel ke la morto aŭ vundo aspektu kiel akcidento.

8. mortiĝi → mortiĝigi

Kaj ĉi tiu estas, laŭ mi, la plej forta ekzemplo:

La mafio mortiĝigis hin.

La mafio ne simple mortigis lin. Ĝi kaŭzis, ke li mortiĝu, kun la ebla intenco, ke lia morto ŝajnu natura, hazarda aŭ memokaza.

---

Eknepra -iĝig/-ijig.

Mi nun ne scias, kiel verki teksteton en Esperanto sen utiligi la afikskunmeton -iĝig/-ijig.
La nuanco de ŝtela sinkaŝo de kaŭzanto.

9.
Hi ne volas suferigi sian koramikinon, tial hi rompiĝigis (sian rilaton) kun ŝi.

Hi rompiĝigis kunŝion.

○
"Hi *mortigxigins de Specialaj Servoj."
Vi, Altebrilas, trovis specialan ekzemplon, kie *-ij aux -igx tauxgegas.

"Suicido" ne estas tikla metodo, sed natura morto kiun neniu suspektas murdo:

Hi *mortijigins de specialaj servoj.

○
La dubo pri la interreta strukturo de estonta partopreniga UEA. Mi spertis la socifridon de la pasinta Discord-kongreso de UEA. Mia vejnoj frostis. Esperanto devus helpi la malvirtualajn renkontojn de homoj, per tre diversaj pretekstoj.

○
Vi ofte diris, ke vi malaprobas reformojn de Esperanto, kiam ili estas prezentataj kiel ŝanĝoj al la lingvo sen larĝa aprobo de la esperantlingva komunumo.

Tamen vi ne kontraŭas lingvajn eksperimentojn, se ili estas prezentataj honeste kiel tiaj: ne kiel oficialaj ŝanĝoj, sed kiel proponoj por esplori eblajn esprimajn eblojn. Tia eksperimento devas klare difini la proponitajn novajn vortojn, afiksojn aŭ regulojn, averti — precipe komencantojn — ke ili ne apartenas al la normala aŭ oficiala Esperanto, kaj klarigi, kian konkretan utilon ili alportas.

Jen ekzemplo de tia eksperimento. Mi proponas du afiksojn, *-ij- kaj *-iŭ-, por distingi du malsamajn manierojn, laŭ kiuj povas okazi ago:

*-ij- esprimas spontanecon: la ago okazas sen intenca planado aŭ konscia kontrolo.
*-iŭ- esprimas intencecon: la ago estas farata konscie, laŭ intenco aŭ kun specifa celo.

Ekzemple:

*parolijigi per flatado — igi iun paroli spontane, sen antaŭa intenco aŭ konscia kontrolo.

*ridiŭi pri stulta ŝerco — ridi intence, ekzemple por ŝajnigi amuziĝon aŭ por atingi ian socian celon.

La celo de la eksperimento estas ne reformi Esperanton, sed esplori ĉu tia distingo povus esti utila. En la ordinara lingvo oni povas esprimi la saman signifon per pluraj vortoj — ekzemple spontane paroli, senpripense paroli, intence ridi, ŝajnigi ridon ktp. La proponitaj afiksoj celas kunpremi tian signifon en unu vorta strukturo, tiel ke la spontano aŭ intenco de la ago estu tuj videbla en la vorto mem.

La propono do estu komprenata kiel eksperimenta lingva ludo, ne kiel postulo ŝanĝi la norman Esperanton. Se ĝi montriĝas neutila, ĝi povas esti forlasita; se ĝi montriĝas interesa, ĝi povas servi kiel temo por plua diskuto pri la esprimkapablo de Esperanto.

Por malpezigi la strukturon, varianto *proponans, kie la afiksoj estas adverboj:

" Igi iun *ij paroli per flatado (*parolijigi iun...)
" *Iŭ ridi pro kalkulo (*ridiŭi...)

Dialogo 1:
--Cxu vi faligis la televidon?
--*Ij! Mi estis duondorma...

Dialogo 2:
--Cxu vi faligis la televidon?
--Iux! Mi avertis vin: forprenu viajn ajxojn antaux la vendredo. Atentu nun vian komputilon.

En la franca estas bela idiomo por "parolijigi": tirer le ver du nez à quelqu'un.

○
Poste venas diskuto pri neneceso de *ij cxar -iĝ jam povas havi saman rolon, sed nur se nuna uzo en kelkaj verboj sen rekta objekto ĝeneraliĝus al cxiuj verboj kun rekta objekto. Cxu eblus aŭ konvenus?

Dialogo 1:
--Cxu vi faligis la televidon?
--Mi *faliĝis ĝin. Mi estis duondorma...

○
Parolijigi per flatado. (ij paroli = paroli spontane, sen kontroli)
Ridiuxi stultan sxercon (iux ridi = ridi per volo, pro kalkulo)

○
01
Kaj Kion vi pensas pri:
"kie vi laboras Cxu vi havas kolegojn?"
02
Kaj ki'on vi pensas pri:
"Kie vi laboras cxu vi havas kolegojn?"

Variajxoj: ki"o, kîo, kyo, hxio.

○
Sata (satigite), peto ugxis.

○
" Argentino tiom ofte goleblis, ke fine golins.

○
Kiam estas tri "gxi" en frazo, aux tri "sxi", devas ekzisti elegantaj alternativaj rimedoj por referenci.
La konvencio povus konsisti el elidi subjekton kiu estas jam subjekto de antauxa frazo, aux kiu estas la unua aux lasta nomo de la antauxa frazo.

" La afisxo kovras muron. Rektangulas kaj verdas (afisxo).
" La afisxo kovras muron. Dikaks kaj rugaks (muro).

○
Mia dialekto?

Mi volas ke mi estu prezidento.
= Mi volas esti prezidento.

Mi volas ke estu prezidento.
= Mi volas prezidenton esti.

○
Cxu malsamaj frazoj?:
" Hi volas prezidenton esti.
" Hi volas esti prezidento.
○
Elidita subjekto kaj ortografie diakritaj majusklo kaj minusklo:
-Cxu vi bone fartas?
-Tre bone fartas cxi matene, male al hieraux. Kaj vi?
-Fartas normale. Tro okupitas por rimarki Kiel fartas.
-kie laboras Cxu havas kolegojn?
○
Ortografia diakrito por adjektivo/pronomo:
" Hi ne scias Kiel hi fartas.
" Demandu Kie hi vivas.
" Demandu kie hi vivas, Kial hi fugxis.

○
Cxu elidi subjekton?
" Hi ne scias Kiel ]hi[ fartas.
" Demandu kie hi vivas, Kial ]hi[ fugxis.

○
Famiaj plejsxatataj solvoj estas:
1. Kaj Kion vi pensas pri:
"kie vi laboras Cxu vi havas kolegojn?"
2. Kaj hxion vi pensas pri:
"Kie vi laboras cxu vi havas kolegojn?"

○
"Vekigxi" estas bona ekzemplo.
a. "Sxi vekigxis gxuste je la sepa". (Kvazaux sen kauxzo, spontane).
b. "Mi vekigxis sxin nur per senvola pasxbrueto, kaj sxi enkolerigxis, kriegis kaj minacis". (Nun "vekigxi" havas rektan objekton, sed la spontana, akcidenta, senintenca nuanco samas)

○
"Mesagxo nuligita pro korekto farita"
Parafrazoj:
" (Korekt)peto, sata, nulas (nuligins).
" Sukcesinte, pet(mesagx)o malaperis.
" Sata, peto nulas.
" .....

○
《Ĉu vi konsultis vortaron ? Kial incestinto kaj incestito ne taŭgas?》
Certe, sed en sama registro ol "prostitu(ci)ato" tauxgas ili (vortoj incestito kaj incestinto).

LBL dirus ke "pjuto" estas tute nenecesa vorto, cxar eblas "fiprostitu(ci)ato"》

Tamen, via sugesto malfermas temon same interesan ol lingvan registron de pjuto aux incestito kaj konvenon ne per afiksoj esksplicitigi sekson de vorto pjuto.

Dialogo:
-cxu vi bone fartas?
- tre bone fartas cxi matene, male al hieraux. Kaj vi?
-fartas normale. tro okupitas por rimarki kíel fartas.

○
Estas koincido kun la hispana (el martes... no!, el miércoles). Sed la proponeto "no!" rolas kiel "oups!" en la franca, cxar "no!" (momenta forgeso de akuzativa markilo) estus erareto ofta en Esperanto.

○
Filo de pjuto (pjutfilo) <> Pjutido.

Antauxlonge amigueo proponis:
"Pjuto", kiel epicena "putino". Do, pjuticxo, pjutino, virpjuto, fempjuto, pjutido, pjutudo, ktp aux simple "pjuto".
Sed la kliento de pjuto, Kiel nomigxas? Kaj la entreprenisto? Kaj la ludonanto de lokaloj? Kaj la pjutoj kiel hobio, kromgajno, animalvoko, sklaveco, migrado al potosio, persona ekonomia krizo, kariero, volontula filantropio, fema milit-peno, malmasakro utera, psika trauxmo, incest-sekvelo, kaj la korupta policisto, kaj la deca protektato de pjuto ktp.
La vario estas enorma, kaj la insultoj kaj malinsultoj estas primitivaj.
La proponoj devus konsideri la realon diverslandan, pli sociologian ol leksikan.

Kaj la incestaj roloj, tiom oftaj en reala vivo, kiujn nomojn uzas Esperanto tiurilate?

○
Enenlitigxi, endormigxi, enfermigxi, enmalfermigxi, enamigxi, enkolerigxi, envekigxi, envundigxi, envetigxi, enbataligxi, enmensogigxi, enkolerigxi, enkaresigxi, enironiigxi, enmokigxi, enrifuzigxi, enlegigxi libron, enauxskultigxi sinfonion, enridigxi, enplorigxi, enheroigxi...

Cxu vi komprenas la komunan nuancon?

Hi enenigxas legon, disputon, koleron/kolera, karesadon, optimismon, vekja, lerta...

Enenigxi = eniri profrundon de..., kun propraj reguloj kaj inercio, do ne facilas instante eliri tiun staton.

"Enlegigxa libro" = page-turner

Hi enflatigxas, tial hi igxas facila viktimo de trompoj.

Cxu enen- estas interesa kunmeta rimedo?

Ne samas kolerigxi ol enkolerigxi. Multaj nur kapablas enkolerigxi.
Ne samas lacigxi ol enlacigxi, amuzigxi ol enamuzigxi, labori ol enlaborigxi.

○
EN- prenas sencon rektan, ne figurativan en:
Enlitigxi.
Enenlitigxi havas la figurativan.
Ankaux elellitigxi.
Kaj la statoj enenlita, elellita, enellita.

Mi ellitigxis kelkfoje kaj poste reiris en la liton. Sed je la oka mi elellitigxis per frida dusxado.

Elellitigxi vs enellitigxi.
Mia enelliteco rabas ripozon.
Mi nur elellitigxis kiam pensis pri la rendevuo.
Mia cxiutaga enenliteco pigrigas kaj malsanigas sed ankaux kreemigas.

○
Kompreneble, oni transiras de mondo kun propraj reguloj al mondo kun propraj reguloj.
Kiam oni ne amas, sed nur ludas, oni vivas en mondo kun propra inercio kaj propraj reguloj. Algluiĝo naskas b]ensenamon[/b]: la staton de esti en senamo, kie la inercio mem konservas la restadon.

○
La strukturo EN..IĜ estas multe pli utila ol mi pensis. Ĝi enhavas kaptilan econ, pasian econ, kompulsian econ.
Multfoje tiu eco konvenas por tre diversaj verboj, ne nur endormiĝi kaj enamiĝi.

" Envekiĝis ŝi kaj nekapablis reendormiĝi.
" Enkoleriĝis ŝi pro vekinsi kaj enrozariiĝis riproĉojn dum horoj.
" Enlegiĝis belan libron tiel ke nur post tagiĝo kapablis mi endormiĝi.
" Post kareso ili enseksiĝis brutale.
" Post ricevi demandon pri la alternativoj de la diagnozo la kuracisto endefendiĝis sian aŭtoritaton profesian kaj la terapia alianco enrompiĝis fatale kaj eksplode.
" La soldato enmalamiĝis la malamikon, kaj enponardiĝis dum 5 minutojn la kadavron.

Kaj tiu strukturo evidentigas ambiguon de IĜ (laŭ la modelo de IG: manĝigi torton al la familio kaj manĝigi la familion torton).
Enlegiĝas libro, endormiĝi, enamiĝi iun.

Por lauxvola riparo de tiu ambiguo:
La konfido enrompi(n)gxis gxis divorco.
La libro enlegi(n)gxas gxis la fino.
Mi ensolvi(f)gxis la puzlon kaj post 3 horoj la 500 pecoj malaperis anstatauxitaj de bela pejzagxo.
Mi enlegi(f)gxas la libron kaj mi sentas min en alia dimensio gxis la fino.

La minimuma markilo estas -n- en ingx, kiam la konteksto dubigas.

○
Retorikaj kaj literajraj figuroj.

FR https://share.google/jVUqVRL8siRTvCYFn
Cathérine Fromilhague: Les figures de style.
148 p. Pdf.

EN https://share.google/CpYygwuuEDNBFa52k
39 literary figures, folder flyer.
EN https://share.google/AD61mBjP8y7lNNwbU
Quick guide to literary devices, poster or card.
EN https://share.google/xXpH7PHZIQka48vHI
Types of stoty conflict, poster.
EN https://share.google/4q30fVZfWfwbi92g5
Common literary elements, poster.
EN https://en.wikipedia.org/wiki/Glossary_of_rhetoric...

ES https://share.google/r2r08lmEfAjc1wIIb
Figuras gramaticales, de sonido, de sentido. Poster.
ES https://share.google/HFi9nESe44W11m7mP
Figuras literarias, clasificacion. Poster.
ES https://share.google/Umw2KGBP1L0ODBDmC
Figuras literarias, clasificacion. Poster.
ES https://share.google/h2a8huKo8hxG90gCP
Las figuras literarias, pdf.
ES https://share.google/ZvzrcBMkci51H3dsA
Las figuras literarias, pdf.

Escritura literaria
ES https://share.google/J3ji3rMEGUE9wbTJv
El arte de la escrituraliteraria
ES https://share.google/gDbZVgmr8QyBQ0b3t
Herramientas para la escritura literaria

Estructura
ES https://share.google/ZABJ46uETwDAUYXrP
Cuento
ES https://share.google/JkZ0dDdCt3tWCNhCs
Herramientas para el alumnado

Espontaneidad
ES https://share.google/lQt1kZOEQMKdgdBgL
Gramática de la fantasía, Rodari.
ES https://share.google/aKX9M32pefeRHEfR9
Escritura creativa, Moreno.

○
" Perfido por neniigi vin.
simpligeblas al
" Perfido por vik nul.

○
"skribigxi":
Mi skribas ion kvazaux neniu igus min skribi (mi skribigxas tekston). Tio sugestas spontanon.

○
La juna esploristo eniris la ĝangalon por studi rarajn insektojn. Li portis simplan kaptilon el drato por kapti specimenojn sen vundi ilin. Subite, li rimarkis strangan karnomanĝan planton: por la muŝoj, tiu planto estis perfekta mortruzilo, ĉar ĝia dolĉa odoro estis nur mortiga trompo.Gvidisto avertis lin: "Atentu la tribajn teritoriojn. Ili foje instalas ruzkaptilojn por protekti sian zonon; ili estas inteligentaj meĥanismoj, kiuj nur timigas homojn sed ne vundas. Tamen, gardu vin kontraŭ la veraj insidiloj de la malamika armeo, ĉar tiuj kaŝitaj fosaĵoj kaj tretminoj estas faritaj kun pura perfido por neniigi vin."

Traduction en français (pour bien apprécier les nuances)
Le jeune explorateur entra dans la jungle pour étudier des insectes rares. Il portait un simple piège (kaptilo) en fil de fer pour attraper des spécimens sans les blesser. Soudain, il remarqua une étrange plante carnivore : pour les mouches, cette plante était une parfaite ruse mortelle (mortruzilo), car sa douce odeur n'était qu'une tromperie fatale.Un guide l'avertit : "Attention aux territoires tribaux. Ils installent parfois des pièges astucieux (ruzkaptilojn) pour protéger leur zone ; ce sont des mécanismes intelligents qui font seulement peur aux gens sans les blesser. Cependant, méfie-toi des véritables pièges perfides (insidiloj) de l'armée ennemie, car ces fosses cachées sont faites avec une pure traîtrise pour t'anéantir."

○
Muro iĝ blankas.
Solvo iĝ malnova.

○
Laŭvola paralela sistemo de sufiksoj, por esprimi
"nevolo, spontano, akcidento, senkontrolo" (ij) kaj
"kontrolo, intenco, plano" (iŭ).

Faliji = fali per akcidento aŭ spontane.
Ploriŭi = plori laŭvole, eble teatre aŭ terapie.

Malpurigiŭi = malpurigi volate.
Ruĝiĝiji = ruĝiĝi senvole, spontane.

○
Kompaktigo:
ijigi → ijgi
igiji → giji
ijigiji → ejgi
iŭigi → iŭgi
igiŭi → giŭi
iŭigiŭi → eŭgi
ijigiŭi → jigi
iŭigiji → ŭigi

○
Jam formoj "ot at it + as os is" pruviĝis tre pezaj. Pro tio, "ij iŭ + ig iĝ + ij iŭ", eĉ nur kun laŭvola aplikado, probable ŝajnas ekstreme pezaj aŭ kompaktaj.
Tial mi pensas pli akceptindaj formojn "mi ij makulis la tablon" aŭ "hi iŭ falis teren".
Kaj simplajn sufiksajn kazojn kiel "faliji, ploriŭi, koincidiji, ridiŭi, aĉetiji (eble kompulsie)".

○
-IJ (spontane, akcidente, nevole)
Envekiĝis ŝi kaj nekapablis reendormiĝi. (Kaptila eco)
Hi falis teren akcidente =
Hi falijis teren.
Prezidento Trump endormiĝis kelkfoje dum la pintkunveno. =
Prez. T. dormiĝijis (akcidente, senvole, spontane)
Mia rivalo informijis min kontraŭ sia konveno.
Provu parolijigi ŝin per flatado.

○○
" mi vidas vin vidi min vidi vin vidi min...
" ni doklas vidi zin.

○
" Banko donperas monamasojn.

○
" La kandidato poŭras la kampanjon.
" Banko peŭras donon den monamasoj.

○
" Familio manĝifgans torton kiu manĝingans alf la familio
-f- aŭ -n- precizigas se konteksto ne sufiĉas.

○
" Bela revo dest mi paroli vin ruse, Leopold.

○
" Banko donperas monamasojn.

○
Mi recikligis malnovan frazon:
1. Manĝaĵo estas sufiĉa (sufiĉe abunda) por manĝigi la tutan familion na.
2. La familio estas X-a (X-e nombra) por manĝingi la tutan torton al.

sufiĉa = nemaltroa.
X-a = netroa

" Familio manĝigiĵas torton kiu manĝingiĵas al la familio kiu manĝigiĵas la torton.

○
in the medium term = mezbaldaŭ(um).
= meztermne
○
" Nia mezbaldaŭo tristas.
○
"
Mia malbelo maliĝas.
Mi malbela iĝas mi bela.

NePorKomencantoj

Mi recikligis malnovan frazon:
1. Manĝaĵo estas sufiĉa (suficxe abunda) por manĝigi la tutan familion.
2. La familio estas X-a (X-e nombra) por mangxingi la ununuran torton.

NePorKomencantoj

suficxa = nemaltroa.
X-a = netroa

Familio mangxigijxas torton kiu mangxingijxas al la familio kiu mangxigijxas la torton.

Mirinde ke
mangxigijxi ~ mangxigxi
sed ne
mangxigijxi = mangxigxi

NePorKomencantoj
○
" Familio mangxifgans torton kiu mangxingans alf la familio
-f- aux -n- precizigas se konteksto ne suficxas.

○
" mi vidas vin vidi min vidi vin vidi min...
" ni doklas vidi zin.

○
Bela revo dest mi paroli vin ruse, Leopold.

NePorKomencantoj

○
" Banko donperas monamasojn.

○
" La kandidato pouxras la kampanjon.
" Banko peuxras donon den monamasoj.

○
" Perfido por neniigi vin.
simpligeblas al
" Perfido por vik nul.

○
La juna esploristo eniris la ĝangalon por studi rarajn insektojn. Li portis simplan kaptilon el drato por kapti specimenojn sen vundi ilin. Subite, li rimarkis strangan karnomanĝan planton: por la muŝoj, tiu planto estis perfekta mortruzilo, ĉar ĝia dolĉa odoro estis nur mortiga trompo.Gvidisto avertis lin: "Atentu la tribajn teritoriojn. Ili foje instalas ruzkaptilojn por protekti sian zonon; ili estas inteligentaj meĥanismoj, kiuj nur timigas homojn sed ne vundas. Tamen, gardu vin kontraŭ la veraj insidiloj de la malamika armeo, ĉar tiuj kaŝitaj fosaĵoj kaj tretminoj estas faritaj kun pura perfido por neniigi vin."

Traduction en français (pour bien apprécier les nuances)
Le jeune explorateur entra dans la jungle pour étudier des insectes rares. Il portait un simple piège (kaptilo) en fil de fer pour attraper des spécimens sans les blesser. Soudain, il remarqua une étrange plante carnivore : pour les mouches, cette plante était une parfaite ruse mortelle (mortruzilo), car sa douce odeur n'était qu'une tromperie fatale.Un guide l'avertit : "Attention aux territoires tribaux. Ils installent parfois des pièges astucieux (ruzkaptilojn) pour protéger leur zone ; ce sont des mécanismes intelligents qui font seulement peur aux gens sans les blesser. Cependant, méfie-toi des véritables pièges perfides (insidiloj) de l'armée ennemie, car ces fosses cachées sont faites avec une pure traîtrise pour t'anéantir."

○
Muro iĝ blankas.
Solvo iĝ malnova.

○
Laŭvola paralela sistemo de sufiksoj, por esprimi
"nevolo, spontano, akcidento, senkontrolo" (ij) kaj
"kontrolo, intenco, plano" (iŭ).

Faliji = fali per akcidento aŭ spontane.
Ploriŭi = plori laŭvole, eble teatre aŭ terapie.

Malpurigiŭi = malpurigi volate.
Ruĝiĝiji = ruĝiĝi senvole, spontane

○
Kompaktigo:
ijigi → ijgi
igiji → giji
ijigiji → ejgi
iŭigi → iŭgi
igiŭi → giŭi
iŭigiŭi → eŭgi
ijigiŭi → jigi
iŭigiji → ŭigi

○
Jam formoj "ot at it + as os is" pruviĝis tre pezaj. Pro tio, "ij iŭ + ig iĝ + ij iŭ", eĉ nur kun laŭvola aplikado, probable ŝajnas ekstreme pezaj aŭ kompaktaj.
Tial mi pensas pli akceptindaj formojn "mi ij makulis la tablon" aŭ "hi iŭ falis teren".
Kaj simplajn sufiksajn kazojn kiel "faliji, ploriŭi, koincidiji, ridiŭi, aĉetiji (eble kompulsie)".

○
-IJ (spontane, akcidente, nevole)
Envekiĝis ŝi kaj nekapablis reendormiĝi. (Kaptila eco)
Hi falis teren akcidente =
Hi falijis teren.
Prezidento Trump endormiĝis kelkfoje dum la pintkunveno. =
Prez. T. dormiĝijis (akcidente, senvole, spontane)
Mia rivalo informijis min kontraŭ sia konveno.
Provu parolijigi ŝin per flatado.

La strukturo EN..IĜ estas multe pli utila ol mi pensis. Ĝi enhavas kaptilan econ, pasian econ, kompulsian econ.
Multfoje tiu eco konvenas por tre diversaj verboj, ne nur endormiĝi kaj enamiĝi.

" Envekiĝis ŝi kaj nekapablis reendormiĝi.
" Enkoleriĝis ŝi pro vekinsi kaj enrozariiĝis riproĉojn dum horoj.
" Enlegiĝis belan libron tiel ke nur post tagiĝo kapablis mi endormiĝi.
" Post kareso ili enseksiĝis brutale.
" Post ricevi demandon pri la alternativoj de la diagnozo la kuracisto endefendiĝis sian aŭtoritaton profesian kaj la terapia alianco enrompiĝis fatale kaj eksplode.
" La soldato enmalamiĝis la malamikon, kaj enponardiĝis dum 5 minutojn la kadavron.

Kaj tiu strukturo evidentigas ambiguon de IĜ (laŭ la modelo de IG: manĝigi torton al la familio kaj manĝigi la familion torton).
Enlegiĝas libro, endormiĝi, enamiĝi iun.

Por laŭvola riparo de tiu ambiguo:
La konfido enrompi(n)ĝis ĝis divorco.
La libro enlegi(n)ĝas ĝis la fino.
Mi ensolvi(f)ĝis la puzlon kaj post 3 horoj la 500 pecoj malaperis anstataŭitaj de bela pejzaĝo.
Mi enlegi(f)ĝas la libron kaj mi sentas min en alia dimensio ĝis la fino.

La minimuma markilo estas -n- en inĝ, kiam la konteksto dubi(n)gas.

NePorKomencantoj

EN- prenas sencon rektan, ne figurativan en:
Enlitigxi.
Enenlitigxi havas la figurativan.
Ankaux elellitigxi.
Kaj la statoj enenlita, elellita

Mi ellitigxis kelkfoje kaj poste reiris en la liton. Sed je la oka mi elellitigxis per frida dusxado.

Elellitigxi vs enellitigxi.
Mia enelliteco rabas ripozon.
Mi nur elellitigxis kiam pensis pri la rendevuo.
Mia cxiutaga enenliteco pigrigas kaj malsanigas sed ankaux kreemigas.

Cxu jenaj estas malsamaj frazoj?:
" Hi volas prezidenton esti.
" Hi volas esti prezidento.

Vi certe estas la plej kompetenta pri via dialekto...