Ku rupapuro rw'ibirimwo

Raba indangurakintu ngufi ngufi y'imvugo y'indimburo bakoresha mu bitabo, Imvugo batanze ahaziboneka mu ndimburo y'iki Espéranto. Mu zindi ndimburo (haba mu ndimburo y'iki Espéranto canke mu zindi ndimi). Izo mvugo zishobora kunyegeza ibindi vyiyumviro. Imvugo yakoreshejwe mu ndimburo ya na mu bisanzwe akurikira mu gukoreshwa muri PAG ya Kalocsay na Waringhien.

Insigarirazina
Ijambo rikoreshwa rigomba gusigura ico risubirira canke igihimba rikoreshwa nk'izina.
Insigarirazina
Igihimba c'ijambo cerekana ubwo buryo, mu kibanza, ryari, mu buryo ubuhe, n'ibindi habereye ico kintu ukuntu catanzwe. Kira gihimba c'iryungane kitari , atari rukozi , atari ikintu atari ingereka ni ingereka y'ukugene.
Intumbuzi
Ikoreshwa ry'ijambo ryerekana ikintu gikunda gukoreshwa nk'izina (irivuga, ingerekaijambo rikoreshejwe nk'igereka, iyindi ntumbuzi, ijambo rikoreshejwe nk'intumbuzi canke nk'iryungane rikwiye.)
akajambo-ngereka
Ijambo nkomoko rikoresha cane mu kwubaka amajambo:suffixeee canke prefixe
affirike
Indagi ibuza guhema neza, hanyuma umuntu agahema neza iyo ariko ayivuga n'ijwi rirenga.
gikora
Icubako gisanzwe c'iryungane rifise rukozi rwerekana uwukora igikorwa. Raba mugirwa (6)
Rwagiriza
Irihereza -n
gihushane
Igice c'iryungane kiri inyuma y'ikindi gice bisigura bimwe mugabo bitavugwa kumwe.
Ingereka
Bivugwa ko ingereka, ijambo rikoreshejwe nk'ingereka, intumbuzi canke ijambo rikoreshejwe nk'intumbuzi, risigura irindi jambo.
irivuga rihadikirije
Uburyo bw'irivuga rikoreshwa nka mugirwa.
firicative
A 1} consonant huzalishwa kwa kuzuia sehemu ya mkondo wa hewa huzalisha sauti ya kusugua.
ijayo
Imivugire y'irivuga ryerekana igikorwa canke ukugene mu mwanya wa kazoza
Rubwiriza
imivugire y'irivuga yerekana itegeko (ikoreshwa rimwe ryayo mu ki esperanto)
Kubu
Imivugire y'irivuga yerekana igikorwa canke ukugene ibintu bimeze.
Iriivuga ridahadikirije
Umuviugire utagira ico werekana, uterekana ko igikorwa canke ikintu arico, utavuga ko ari ukuri, ugushaka canke ishusho.
gatangazi
gatangazi
kazoza ko muri kahise
umuvugire werekana igikorwa kitabaye, ciyumviriwe canke c'ibintu bitakozwe.
sahwanya
agace gahuza ibihimba bibiri vy'iryungane gafise igikorwa mu ryungane
indagi
Ijwi ribuza guhumeka
mu mpande
indagi ibuza guhumekera mu kanwa hahgati; impemu zica ku mpande z'ururimi.
umuvugire
imwe mu nyubako zimwezimwe z'amavuga yerekana inyifato z'uwuvuga bivanye nivyo ariko aravuga. Imivugire mu ki esperanto ni irivuga ridahadikirije, mugira, na kazoza ko mwanya wa kahise
mu mazuru
indagi ibuza guhumeka, impemu zigaca mu zuru gusa
guhakana
agace ko guhakana
iciyubako
bivugwa ku rivuga ritajako karangura
izina ndondozi
agace canke insigarirazina terekana igikorwa ca gahwanya canke agasozo keruye
bijanye n'ibiharuro
agace kerekana ibiharuro
karangura
igikorwa cerekana neza icakozwe na nyen gukora, bayita kenshi karangura y'irivuga kugira ngo bayitandukanye na karangura y'igenekerezo. Muri iyi ndimburo, ikintu citwa karangura itanzwe na". karangura yitwa karangura y'icakirizikarangura y'igenekerezo nayo yitwa karangura yigihe.
indobeko
Ijambo ryerekana igikorwa canke ukugene ijwi rimeze, kuri rukozi canke karangura
mugirwa
icubako c'iryungane "rihushanye" ugereranije n'uko vyategrezwa kumera (icubako ca mugira aho karangura iboneka nk'izina)
okirizive
Konsonanto farata per kompleta baro, kiun oni ekrompas per aerpuŝo.
pluralo
Gramatika multe-nombro: pli ol unu afero.
predikativo
Memstara frazparto, kiu priskribas la subjekton aŭ la objekton pere de verbo.
predikato
Ĉefverbo de frazo. Verbo, kiu ordinare havas subjekton.
prefikso
Afikso, kiun oni metas antaŭ aliaj radikoj.
prepozicio
Vorteto, kiu montras la frazrolon de la posta frazparto.
preterito
Verboformo, kiu esprimas agon aŭ staton en pasinta tempo.
prezenco
Verboformo, kiu esprimas agon aŭ staton en nuna tempo.
pronomo
Vorteto, kiun oni uzas kiel anstataŭaĵon de substantiva frazparto.
singularo
Gramatika unu-nombro.
subjekto
Frazrolo, kiu (en aktiva frazo) montras tion, kio faras la agon de la predikato.
subjunkcio
Vorteto, kiu enkondukas subfrazon ligante ĝin al ĝia ĉeffrazo.
substantivo
Vorto, kiu povas roli kiel ĉefvorto de frazparto subjekta, objekta, vokativa, adjekta, epiteta, suplementapredikativa.
sufikso
Afikso, kiun oni metas post aliaj radikoj.
suplemento
Rekta priskribo (de neverba vorto), kies rilaton al la priskribata vorto montras rolmontrilo (prepozicioakuzativa finaĵo).
transitiva
(pri verbo) Povanta havi objekton.
verbo
Vorto, kiu esprimas agon aŭ staton, kaj kiu povas roli kiel predikato de frazo. Kiel verbon oni tamen kalkulas ankaŭ infinitivon, kvankam tia verbo ordinare ne povas roli predikate.
vibranto
Konsonanto farata per pluraj sinsekvaj rapidaj baroj kaj rompoj.
vokalo
Lingvosono, kiu estas farata sen baro de la aerfluo, kaj kiu povas porti akcenton.
vokativo
Frazrolo, kiu montras tiun, al kiu la eldiro estas direktata.
volitivo
Verba modo, kiu montras, ke la ago aŭ stato ne estas reala, sed nur volata.
vorteto
Vorto, kiu ne bezonas finaĵon, sed kiu povas aperi en frazo tia, kia ĝi estas.
Subira ku ntango