คำจุลศัพท์ po แสดงถึงการแจกจ่ายของจำนวน โดยเดิมทีจะจัดเป็นคำบุพบท แต่ในทางปฏิบัติมักใช้เป็นคำกริยาวิเศษณ์จุลศัพท์
Po จะเกี่ยวกับตัวเลขหรือปริมาณเท่านั้น คำที่ต่อหลัง po จะต้องเป็นตัวเลขหรือสำนวนที่เกี่ยวกับปริมาณเสมอ เช่น: po kvin, po dek, po dudek mil, po multe, po kiom, po miliono, po duono, po iom, po pluraj, po paro, po egalaj partoj หรืออื่น ๆ บางครั้งอาจแสดงจำนวนที่มีการละเอาไว้เช่นกัน: po pomo = po unu pomo, po tutaj boteloj = po pluraj tutaj boteloj
Po แสดงส่วนที่แจกจ่ายให้กับหลาย ๆ คน หลาย ๆ สิ่ง หลาย ๆ สถานที่ต่าง หรือสิ่งอื่นที่คล้ายกัน สิ่งของที่แจกจ่ายไปนั้นถือเป็นหนึ่งส่วน หากต้องการทราบจำนวนรวม หรือจำนวนทั้งหมด ทราบได้โดยการคูณจำนวนที่ต่อจาก po ด้วยตัวเลขที่ขึ้นอยู่กับบริบทนั้น ๆ:
-
Por miaj kvar infanoj mi aĉetis dek du pomojn, kaj al ĉiu el la infanoj mi donis po tri pomoj. - สำหรับลูกทั้งสี่คนของฉัน ฉันซื้อแอปเปิ้ลสิบสองลูก และให้ลูก ๆ แต่ละคนคนละสามลูก
แอปเปิ้ล 3 ลูก x 4 = 12 ลูก โปรดสังเกตว่าผลลัพธ์จะแสดงจำนวนของแอปเปิล ไม่ใช่จำนวนของลูก แอปเปิ้ล 3 ลูกคูณด้วยจำนวนของลูก แต่ผลลัพธ์ที่ได้คือแอปเปิ้ล 12 ลูก ไม่ใช่เด็ก 12 คน ผลลัพธ์ของการคำนวณนี้จะเกี่ยวกับสิ่งที่สำนวนของ po อ้างถึงเสมอ
-
Tie estis viro tre altkreska, kiu havis sur la manoj kaj sur la piedoj po ses fingroj, sume dudek kvar. - มีชายร่างสูงคนหนึ่งซึ่งมีมือและเท้าอย่างละหกนิ้ว รวมทั้งหมดเป็นยี่สิบสี่นิ้ว
6 นิ้ว x 4 (2 มือ + 2 เท้า) = 24 นิ้ว
-
Tiu ĉi libro havas sesdek paĝojn; tial, se mi legos en ĉiu tago po dek kvin paĝoj, mi finos la tutan libron en kvar tagoj. - หนังสือเล่มนี้มีหกสิบหน้า ดังนั้น ถ้าฉันอ่านวันละสิบห้าหน้า ฉันจะอ่านจบเล่มภายในสี่วัน
15 หน้า x 4 = 60 หน้า
-
Ŝi ricevis lecionojn po dek eŭroj por horo. - เธอได้รับค่าเรียนในอัตรา 10 ยูโรต่อชั่วโมง
ถ้าเรียนต่อเนื่อง เช่น 4 ชั่วโมง ราคาคือ: 10 ยูโร x 4 = 40 ยูโร
-
Dume la gastoj trinkis po glaseto da vino. - ในขณะเดียวกันแขกก็ดื่มไวน์คนละแก้ว
ในที่นี้คำว่า unu ได้มีการละเอาไว้: ...po unu glaseto... ดังนั้นหากมีแขกมา 10 คน ก็จะมีการดื่มทั้งหมด 10 แก้ว
-
Mi fumadis cigaredojn po dudek kvin rubloj por cento. - ฉันสูบบุหรี่ในราคายี่สิบห้ารูเบิลต่อร้อย(มวน)
บุหรี่ 100 มวน มีราคา 25 รูเบิล ดังนั้น บุหรี่ 500 มวน มีราคา: 25 รูเบิล x 5 = 125 รูเบิล
-
El ĉiuj vivaĵoj, el ĉiu karno, enkonduku po unu paro el ĉiuj en la arkeon, ke ili restu vivaj kun vi. - จงนำบรรดาสัตว์ที่มีชีวิตทั้งตัวผู้และตัวเมียทุกชนิด อย่างละคู่เข้าไปไว้ในนาวา เพื่อให้มีชีวิตรอดอยู่กับเจ้า
หากเป็นเช่นนั้น สัตว์ 1,000 ชนิด จะมีสัตว์ชนิดละ 2 ตัว (1 คู่) x 1,000 = 2,000 ตัว (1,000 คู่)
-
La urbestro aranĝas grandajn tagmanĝojn, kie la vino estas trinkata po tutaj boteloj. = ...po pluraj tutaj boteloj. - นายกเทศมนตรีจัดงานอาหารกลางวันมื้อใหญ่ โดยมีไวน์ให้ดื่มแบบหมดขวด = ...แบบที่มีให้ดื่มมากมาย
ในแต่ละวันของงานอาหารมื้อเที่ยงผู้ร่วมงานสามารถดื่มได้หลายขวด
จากในตัวอย่างก่อนหน้านี้ po ถูกใช้เป็นคำบุพบท ในหัวข้อคำอธิบายเกี่ยวกับคำที่เพิ่มความหมายละเอียดให้กับจำนวนจะมีตัวอย่างของ po ที่ใช้เป็นคำกริยาวิเศษณ์
การใช้ po แบบไม่ถูกต้อง
บ่อยครั้งที่ po จะใช้กับสำนวนที่ไม่ถูกต้อง ตัวอย่างเช่น:
-
Tiu ĉi ŝtofo kostas dek dolarojn po metro.
ผู้พูดตั้งใจจะบอกว่า ผ้านั้นมีราคาเมตรละ 10 ดอลลาร์ แต่ประโยคเป็นรูปแบบที่ผิด Po ในที่นี้ต้องหมายถึง unu โดยที่มีการละเอาไว้ → po unu metro. ดังนั้นในการคำนวณจะได้: 1 เมตร x 10 (ดอลลาร์) = 10 เมตร. ในประโยค po อยู่ก่อนคำ (unu) metro ผลการคำนวณจึงเป็น 10 เมตร และไม่ใช่ 10 ดอลลาร์ แต่หมายถึงผ้า 10 เมตรเหล่านั้นราคารวม 10 ดอลลาร์ ซึ่งหมายความว่าแต่ละเมตรมีราคา 1 ดอลลาร์ นั่นอาจไม่ใช่ความหมายที่ตั้งใจไว้
ประโยคที่ถูกต้องคือ:
-
Tiu ĉi ŝtofo kostas po dek dolarojn por metro. - ผ้านี้ราคาสิบดอลลาร์ต่อเมตร
ดังนั้น หากมี 5 เมตร การคำนวณจะเป็น 10 ดอลลาร์ x 5 = 50 ดอลลาร์ ซึ่งผลลัพธ์จะเป็นดอลลาร์ เนื่องจาก po อยู่ต่อจาก dek dolaroj
ในหลายภาษาใช้เพียงคำคำเดียวในประโยคแสดงการแจกจ่าย ซึ่งคำนั้นจะอยู่ข้างหน้า metro จึงทำให้เกิดความสับสนในการใช้คำ po ซึ่งจะทำให้มีความหมายแตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง ในภาษาเอสเปรันโตสามารถใช้คำแสดงการแจกจ่ายได้คือ po และ por แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริบท คำบุพบทอื่น ๆ (หรือรูปแบบคำกริยาวิเศษณ์) ก็สามารถใช้ได้เช่นกัน เช่นในตัวอย่างก่อนหน้านี้ อาจจะใช้ laŭ metro หรือ metre
โปรดสังเกตความแตกต่างระหว่างประโยคดังต่อไปนี้:
-
La aŭto veturis po dek kilometrojn en kvin horoj. - รถยนต์เดินทางสิบกิโลเมตรในทุก ๆ ห้าชั่วโมง
ถ้ารถยนต์คันนี้เดินทางทั้งหมด 5 ชั่วโมง รวมระยะทาง 50 กิโลเมตร (10 กิโลเมตร x 5 = 50 กิโลเมตร)
-
La aŭto veturis dek kilometrojn en po kvin horoj. - รถยนต์เดินทางสิบกิโลเมตรแต่ละกิโลเมตรใช้ห้าชั่วโมง
ถ้ารถยนต์เดินทางรวม 10 กิโลเมตร ใช้เวลารวม 50 ชั่วโมง (5 ชั่วโมง x 10 = 50 ชั่วโมง)
สูตรที่มีเครื่องหมายทับเศษส่วน
| สูตร | คำอ่าน |
|---|---|
| 20$/kg | po dudek dolaroj por kilogramo |
| 120 km/h | po cent dudek kilometroj en/por horo |
| 2 MN/m² | po du meganeŭtonoj sur/por kvadratmetro |
นอกจากนี้เรายังสามารถใช้ po ร่วมกับคำกริยาวิเศษณ์ได้: po 120 kilometroj hore
บางครั้งเราสามารถละ po ได้ในสำนวนดังตัวอย่าง โดยที่มีการใช้ ĉiu ร่วมด้วย เช่น cent dudek kilometroj por/en (ĉiu) horo (120 กิโลเมตรต่อชั่วโมง), dudek dolaroj por (ĉiu) kilogramo (20 ดอลลาร์ต่อกิโลกรัม), du meganeŭtonoj por/sur (ĉiu) kvadratmetro (2 เมกะตันต่อตารางเมตร)