Skip to the content

Within a sentence, another sentence may be found, which has the role of a part of the main sentence. This kind of secondary sentence is called a subclause. Subclauses usually don't have role markers. A subclause normally begins with an introduction word, a subordinate conjunction.

Other subordinate conjunctions are se, ĉar, dum, ĝis, kvankam, kvazaŭ, ol and apenaŭ.

Ke

The subordinate conjunction ke does not really have any kind of meaning. It only shows the beginning of a clause that does not have another subordinate conjunction. A Ke-clause can have various sentence functions. The sentence function becomes evident if we substitute the ke-clause with the correlative tio. Sometimes tio is used in tandem with a ke-clause, especially when it is necessary to indicate the sentence function of the ke-clause by use of a preposition.

Ke-clause as subject, object or circumstantial compliment

  • Okazis, ke la reĝino mortis.Tio okazis. - It happened that the queen died. →That happened.
  • Ŝajnas, ke pluvos.Tio ŝajnas. - It looks like it will rain. →It appears that way.
  • Estas vero, ke ŝi havis sur si pantoflojn.Tio estas vero. - It is true that she was wearing slippers. →That is true.
  • Kompreneble, ke mi lin amas. - Of course I love him.

    The predicate is inferred:Estas kompreneble, ke mi lin amas.Tio estas komprenebla. Kompreneble has an E-ending because it is the predicate modifier of the subclause. When changing to tio we also have to change to komprenebla.

  • Diru al la patro, ke mi estas diligenta.Diru tion al la patro. - Tell Father that I am diligent. →Tell that to Father.
  • Mi volas ke vi tien iru.Mi volas tion. - I want that you go there. → I want that.
  • Se li scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi.Se li scius tion... - Were he to know that I am here, he would immediately come to me. →If he knew that...
  • Subite li aŭdis, ke iu alrajdas de la vojo al la domo.Subite li aŭdis tion. - Suddenly he heard that someone was riding from the road to the house. →Suddenly he heard that.
  • Mi pensas, ke ne.Mi pensas tion. - I think not. [I don't think so.] →I think that.

    The subclause has been drastically shortened, = ...that such is not the case, or something similar.

  • Li vekiĝis per tio, ke iu lin skuis. = Li vekiĝis per skuado. - He woke up by means of someone shaking him. = He woke through shaking.
  • Tiam ŝi ekploris pro tio, ke ŝi estas tiel malbela. = Tiam ŝi ekploris pro sia malbeleco. - Then she burst into tears because she was so ugly. = At that time she suddenly cried because of her ugliness.
  • Via patro neniam povis ekrigardi vin sen tio, ke li batus sin en la bruston kaj ĝemus. = ...sen brustobatado kaj ĝemado. - Your father could never glance at you without beating his breast and groaning.
  • Ne por tio mi estas ĉi tie, ke mi alportadu manĝon al la loĝantoj. = Mi estas ĉi tie ne por alportado de manĝo al la loĝantoj. - It is not to bring food to the residents that I am here. = I am not here to bring food to the residents.

If the preposition is pri it is normally omitted (along with the supporting tio):

  • Ili nin kulpigas, ke ni agas maljuste. = Ili nin kulpigas pri tio, ke... - They blame us for acting unjustly.
  • Petu ŝin, ke ŝi sendu al mi kandelon. = Petu ŝin pri tio, ke... - Ask her to send me a candle.

The preposition por is normally placed immediately before the ke-clause without the supporting tio. The full expression por tio ke is rarely used. One can also use anstataŭ right before ke, and sometimes malgraŭ, krom and sen:

  • Jen prenu ankoraŭ du panojn kaj unu ŝinkon, por ke vi ne bezonu malsati. - Here, take another two loaves of bread and a ham, so that you won't need to go hungry.
  • Ŝi tuj lavis sian kruĉon kaj ĉerpis akvon en la plej pura loko de la fonto kaj alportis al la virino, ĉiam subtenante la kruĉon, por ke la virino povu trinki pli oportune. - She immediately washed her jug and drew water from the cleanest part of the spring and carried it to the woman, all the while holding the jug so that the woman might drink more comfortably.
  • Anstataŭ ke ĉiu lernas diversajn lingvojn, ĉiuj ellernadu unu saman lingvon. - Instead of everyone learning different languages, all should learn one and the same language.
  • Li klopodis daŭrigi, malgraŭ ke li estis tre laca. Malgraŭ (tio) ke = kvankam. - He tried hard to continue in spite of being very tired.
  • Mi nenion pli postulus, krom ke oni montru al mi sindonecon kaj estimon. - I demand nothing more, other than showing me dedication and respect.
  • Vi ne povas ĝin tuŝi, sen ke ĝi rompiĝus. - You can't touch it without breaking it. =You can't touch it or it might break.

Sometimes in a clause ke is used alone without por instead of por (tio) ke:

  • Ŝi bone lin kovris, ke li ne malvarmumu denove. = ...kovris por ke li ne malvarmumu denove. - She covered him well so that me might not catch cold again.
  • Tie estis unu riĉa virino, kiu retenis lin, ke li manĝu ĉe ŝi. = ...por ke li manĝu ĉe ŝi. - There was one rich woman who detained him, that he might dine with her. ... in order that he eat at her place.

Only por ke, malgraŭ ke, anstataŭ ke, krom ke and sen ke are generally accepted. Only the fact that they are unconventional is an argument against sentences likes: Ni parolis, pri ke la prezoj ĉiam altiĝas. Oni argumentis, kontraŭ ke ili ekloĝu en la urbo. Li sukcesis eskapi, pro ke vi dormis. Tio okazis, antaŭ ke mi naskiĝis. Unconventionality is however a strong argument. By expressing yourself in an unusual manner you risk not being understood. Preferably use an auxiliary tio: pri tio ke, kontraŭ tio ke etc. Instead of antaŭ (tio) ke and post (tio) ke use antaŭ ol and post kiam. Instead of pro ke use pro tio ke, tial ke or ĉar.

Ke-clause as a supplement

Often a ke-clause acts as a supplement, which clarifies the meaning of a word.

  • De s-ro Bourlet mi ricevis la sciigon, ke li ne volas publikigi la projekton en la "Revuo". - From Mr. Bourlet I received the news that he does not want to publish the project in "Revuo". [Review]
  • Ŝi estis plena de timo, ke la infano mortos. - She was fearful that the child would die.
  • Li metis la kondiĉon, ke oni ne instruu al ŝi la Kristanan religion. - He made the condition that she not be instructed in the Christian religion.
  • Tio estis la unua fojo, ke ŝi nomis ŝin sia filino. - That was the first time that she called her her daughter.

    Many use kiam instead of ke in these types of sentences. Ke is normally more suitable because this type of ke clause in most cases does not show when the event occurred but explains the particulars of the event.

  • Estis tia ventego, ke la tegoloj deflugis de la tegmentoj. - The windstorm was such that the tiles flew off the roofs.
  • Ili ambaŭ estis tiel malagrablaj kaj tiel fieraj, ke oni ne povis vivi kun ili. - They both were so disagreeable and so proud that one couldn't live with them.
  • Ili enpakis tiom da libroj, ke ili ne povis ĉion porti. - They packed so many books that they couldn't carry everything.
  • Vi ne estas kulpa, ke vi fariĝis tio, kio vi estas. = ...kulpa pri tio, ke... - It's not your fault that you became what you are.= [lit. you are not culpable that you became that which you are]
  • Ŝi estis tute certa, ke tio estos plenumita. = ...certa pri tio ke... - She was quite certain that that would be fulfilled. =...certain about that which...
  • Kiel feliĉa mi estas, ke mi ĝin scias! - How happy I am to know that![lit. that I know that]

    Here the ke-clause shows cause. One could replace ke with ĉar.

  • Ĉion mi permesis al vi escepte, ke vi faru tion ĉi. = ...kun la escepto, ke vi faru tion ĉi. - I allowed you to do everything except this. ...with the exception that you do this.

Ke-clause as a predicative

A ke-clause can be a predicative description of a noun.

  • La vero estas, ke mi amas vin. - The truth is that I love you.
  • La esenco de la sciigoj estis, ke al ili estas bone. - Essentially the news was that they were well.

Omission of ke

Sometimes ke is omitted before a relative clause, but only in indirect speech:

  • Mi diras al vi, ŝi ricevos. = Mi diras al vi, ke ŝi ricevos. - I tell you she will receive. = I tell you that she will receive.
  • La vetero baldaŭ malboniĝos, ŝajnas. = Ŝajnas, ke la vetero baldaŭ malboniĝos. - The weather will soon get bad, it seems. = It seems that the weather will soon get bad.

Interrogative relative clauses

If a relative clause is a question it starts with ĉu or with a KI-word. An interrogative relative clause can perform the same sentence function as a ke-clause.

  • Diru, ĉu mi povos veni. - Tell me whether I will be able to come.

    The ĉu-question is the object of diru.

  • Ŝi ne sciis, ĉu ŝi nur sonĝisĉu tio estis efektivaĵo. - She didn't know whether she only dreamed or whether that was real.

    There are two objects, both ĉu-questions linked by .

  • Ĉu tio estas roso aŭ larmoj, tion neniu povis vidi. - Whether that was dew or tears, nobody could see.

    The ĉu-question is the object with the help of tio.

  • Li provis, ĉu la pordo estas nefermita. - He tried the door whether it was open.

    The ĉu-question is the object of provis.

  • La tuta afero dependas de tio, ĉu ŝi venos aŭ ne. - The whole affair depends on whether she will come or not.

    The question is a circumstantial complement with de and the help of tio.

  • Mi dubas, ĉu vi estas feliĉa. - I doubt that you are happy.

    The question is a circumstantial compliment introduced dby pri. = Mi dubas pri tio, ĉu...

  • Li faris al mi la demandon, ĉu mi bone fartas. - He asked me how I was.

    The question is a compliment of the word demandon.

  • Mia sola demando al vi estas, ĉu vi amas min. - My only question to you is, do you love me.

    The question is a predicate adjective.

  • Kion ni nun faru, estas demando tre malfacila. - What should we do now is a very difficult question.

    The KI-question is the subject of estas.

  • Mi montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo. - I showed the child where its doll was lying.

    The question is the object of montris.

  • Mi volus scii, kiom de la ŝtofo ili jam pretigis. - I would like to know how much material they already got ready.

    The question is an object of scii.

  • Mi ne scias, ĝis kiam ili restos ĉi tie. - I don't know how long they will stay here. (lit. until when they will stay here)

    The question is an object.

  • Kiel longe ni estis en la malliberejo, tion mi ne scias. - How long we were in prison, that I don't know.

    The question is the grammatical object with an auxiliary tio.

  • Nun mi venis, por informi vin, kio estos kun via popolo en la estonta tempo. - Now I came to inform you what will be with your people in the future.

    The question is a pri-adject, but pri tio is left out: ...por informi vin pri tio, kio estos...

  • La demando pri tio, kia estos la formo de tiu lingvo, estas por mi afero negrava. - The question concerning what kind of form this language will have, is for me an unimportant matter.

    The question directly modifies la demando with the help of tio.

In some languages the same word in relative clauses is used for ĉu and for se. In English we often say "if" when we mean "whether". In Esperanto we have to make the distinction. Ĉu indicates a question. Se shows a condition . There is a big difference in meaning:

  • Morgaŭ li diros, ĉu li venos.Morgaŭ li diros "jes, mi venos" aŭ "ne, mi ne venos". - Tomorrow he will say whether he will come. ≈ Tomorrow he will say "yes, I'm coming" or "no, I'm not coming"

    The ĉu-question is the object of diros. = Tomorrow he will answer the question whether he will come.

  • Morgaŭ li diros, se li venos. = Morgaŭ li diros (ion), sed tio okazos nur se li venos. - Tomorrow he will tell, if he comes. = Tomorrow he will tell (us something), but this will happen only if he comes.

    The se-clause is a circumstantial compliment of condition.

Relative clauses

KI-correlatives also introduce clauses without interrogative meaning. Often that type of KI-word in some way represents a matter also found in the main clause. Those kind of KI-words are called relatives, because they show the relationship between the subordinate clause and the main clause.

Relative kiu

  • Hieraŭ mi vidis viron, kiu promenis sur la strato. - Yesterday I saw a man who was walking on the street.

    The kiu-clause is an epithet of the word viron. The entirety is a composite of the two sentences: Hieraŭ mi vidis viron. + La viro promenis sur la strato. (Yesterday I saw a man. + The man was walking on the street.) The same man is the actor in both sentences. In the subclause we use a relative kiu to represent the man. One could replace the kiu-clause with a participial epithet: Hieraŭ mi vidis viron promenantan sur la strato. (Yesterday I saw a man walking on the street.)

  • La libroj, kiuj kuŝas tie, estas miaj. - The books which lie there, are mine. = La libroj estas miaj. + La libroj kuŝas tie. (= La libroj kuŝantaj tie estas miaj.)

    We use kiuj with a J-ending because it represents a word in the plural.

  • La domo, kiun vi aĉetis, estas malbona. - The house, which you bought, is bad. = La domo estas malbona. + Vi aĉetis la domon. (= La domo aĉetita de vi estas malbona.)

    We use kiun with the N-ending because it is the object of the clause.

  • Mi vidis la filmojn, pri kiuj vi tiel multe rakontis. - I saw the movies that you told so much about. = Mi vidis la filmojn. + Vi rakontis tiel multe pri la filmoj.

    We use pri before kiuj because it acts as a prepositional adjunct in the subclause.

  • Jen venas la verkisto, la librojn de kiu ĉiuj legas. - Here comes the writer, whose books everyone is reading. = Jen venas verkisto. + Ĉiuj legas la librojn de la verkisto.

    De kiu is a possessive supplement of la librojn and must come after la librojn. Usually kies is used instead of de kiu: Jen venas la verkisto, kies librojn ĉiuj legas.

  • Riĉa estas tiu, kiu ŝuldas al neniu. - Rich is he who is indebted to no-one.
  • Mi nun havas tie ĉi preskaŭ neniun, al kiu mi povus konfidi! - I now have here almost nobody to whom I can confide.
  • Mi vizitos tiujn amikojn, kiujn mi ekkonis dum la pasinta Universala Kongreso. - I will visit those friends that I became acquainted with during the last Universal Congress. = Mi vizitos tiujn amikojn. + Mi ekkonis tiujn amikojn dum...

    The addition of tiujn before amikojn strengthens the relationship to the relative clause that follows.

  • Ŝi kisis tiun manon, kiu ankoraŭ antaŭ nelonge kruele batis ŝian infanon. - She kissed this hand which not long before had cruelly beaten her child.
  • Unuj servas por ornamo, kaj aliaj por manĝo, ekzistas ankaŭ tiaj, kiuj estas tute superfluaj. - Some serve as an ornament, others to be eaten, and there are also those which are entirely superfluous.

    One might say that the noun is implied: ...ekzistas ankaŭ tiaj kreskaĵoj, kiuj estas.... (...there exist also those plants, which are...) One might also use a relative kia after tia, if we are clearly dealing with a quality.

  • Al Vi, kiu kreas, al Vi, kiu reĝas, hodiaŭ ni preĝas. - To Thee who creates, to Thee who rules, today we pray.

It is often difficult to separate the relative clause with kiu from the main clause, because the meaning depends on both clauses taken together:

  • Ŝi prenis la plej belan arĝentan vazon, kiu estis en la loĝejo. - She took the most beautiful silver vase which was in the dwelling. = Ŝi prenis la plej belan arĝentan vazon. + La plej bela arĝenta vazo estis en la loĝejo.

    The separate sentences are not true. The kiu-clause is necessary to limit the meaning of the the sentence element la plej belan arĝentan vazon.

Many writers do not put commas before and after kiu-clauses, when both clauses are necessary for the meaning of the sentence as a whole. However there are no rules about this. One can always put commas.

A relative clause with kiu normally stands right after the word to which it relates, but sometimes it is found in other positions e.g. at the beginning of the sentence. Then the modified word is always tiu or has tiu before it:

  • Kiu volas perfektiĝi en Esperanto, al tiu mi rekomendas la diversajn lernolibrojn kaj vortarojn. = Al tiu, kiu volas perfektiĝi en Esperanto, mi rekomendas... - Whoever wants to perfect himself in Esperanto, to him I recommend the various textbooks and dictionaries.
  • Kiun malĝojo ne turmentis, tiu ĝojon ne sentas. = Tiu, kiun malĝojo ne turmentis, ne sentas ĝojon. - Whom sadness does not torment cannot feel joy.

Sometimes one main word has more than one relative kiu-clause as an epithet. Normally for clarity a conjunction is added, i.e. kaj or sed: Hieraŭ mi vidis viron, kiu promenis sur la strato, kaj kiu portis grandan valizon. Both kiu-clauses relate to the word viron. If there are more than two kiu-clauses it suffices to put the conjunction before the last kiu-clause:Jen estas afero, kiu estas tre utila, kiu helpos vin en multaj okazoj, kaj kiun vi tre zorge gardu. All three kiu-clauses are epithets of the word afero.

Sometimes the relative clause with kiu is only tenuously linked to the word of which it is the epithet. That kind of kiu-clause simply shows a continuation of the narration. One could just as well use a separate sentence. This type of kiu-clause with the function of continuation always stands at the end of the main clause.

  • Ŝi kun ĝentila rideto transdonis la leteron al la anglino, kiu leviĝis, faris saluton kaj eliris el la ĉambro. = Ŝi kun ĝentila rideto transdonis la leteron al la anglino, kaj tiu (poste) leviĝis... - With a gentle smile she gave the letter to the English lady who got up,said good-bye and left the room. = The one with a gentle smile gave the letter to the English lady, and the English lady (afterwards) got up...
  • Kelkaj estimataj scienculoj per sugestio falis en kaptilon, el kiu ili tamen baldaŭ retiriĝis. = ...falis en kaptilon, sed ili tamen baldaŭ retiriĝis el ĝi. - Some esteemed scientist, through suggestion, fell into the trap, out of which they nevertheless soon extricated themselves. = fell into a trap, but they nevertheless soon got out of it.
  • Li ŝuldas al mi mil eŭrojn, kiun sumon li ne repagis malgraŭ plurfoja rememorigo. = Li ŝuldas al mi mil eŭrojn. Tiun sumon li ne repagis... - He owes me a thousand euros, which sum he did not repay in spite of several reminders.= He owes me a thousand euros. That sum he did not repay...

Relative kio

The relative kio can be used as a subordinate conjunction similar to the relative kiu. The relative kio is used instead the the relative kiu if the relative clause is an epithet of a correaltive ending in O:

  • Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu obeata. = Mi volas, ke tio estu obeata. + Mi diris tion. - I want what I said to be obeyed. = I want that to be obeyed. + I said that.
  • Mi faros ĉion, kion mi povos, por trovi por vi konforman okupon. - I will do everything I can to find a suitable occupation for you.
  • La juvelista laboro enhavas en si nenion, kio superus miajn fortojn. - A jeweller's work entails nothing which might surpass my strengths.
  • Vi rakontis al mi ion, kion mi neniam forgesis. - You told me something that I have never forgotten.
  • Neniu faris ion eminentan, kio meritus mencion. - Nobody did anything outstanding that merits mention.

    In these cases, when after a tableword ending in O you have an adjectival epithet, you can also use the relative kiu: ...faris ion eminentan, kiu meritus mencion.

Often the described correlative is implied.

  • Redonu, kion vi prenis. = Redonu tion, kion vi prenis. - Give back what you took. = Give back that which you took.
  • Post du aŭ tri tagoj mi jam ne havos per kio hejti la ĉambron. = ...ne havos ion, per kio mi povus hejti la ĉambron. - After two or three days I'll no longer have anything with which to heat the room.

The relative kio is used instead of kiu if the relative clause is an epithet of a noun-like adjective with a very general meaning. One could say that the word io is understood after the adjective. But in reality the full expression with io is never used:

  • La sola, kion mi deziras, estas: ke la mondo havu lingvon internacian. (≈ La sola io, kion mi deziras...) - All I want is that the world have an international language.
  • La unua, kion li faris vespere, estis tio, ke li elprenis la nukson. - The first thing he did in the evenings was that he took out the nut.
  • Okazis la plej bona, kion oni povus imagi. - What happened was the best that one could imagine.

Is a noun is in fact inserted, i.e. afero, then we must always use the relative kiu{2]:La sola afero, kiun mi deziras...(The only thing which I desire...) La unua afero, kiu okazis... (The first thing that happened...) Okazis la plej bona afero, kiun oni povus imagi. (The best thing happened that one could imagine.)

If the meaning of a noun-like adjective is less abstract, and a real noun is understood, then use kiu:

  • Vi ne estas la unua [persono], kiu parolas al mi en tia maniero. - You are not the first [person] to talk to me in this manner.
  • Ĉiu estis ravata de la nova kaj bela [afero], kiun ŝi vidis. - Everyone was [being] delighted by the novelty and beauty which she saw.

The relative kio is also used instead of kiu to describe an entire sentence. Then kio represents the idea of the entire sentence:

  • Li donadis multe da mono al la malriĉuloj, kio estis tre laŭdinda. - He used to give a lot of money to the poor, which was very praiseworthy. = Li donadis multe da mono al la malriĉuloj. + Tio estis tre laŭdinda.

    Kio represents the entire sentence:Li donadis multe da mono al la malriĉuloj. (He used to give a lot of money to the poor.)

  • Ŝi havas ŝatokupon, kio estas bona. = Estas bone, ke ŝi havas ŝatokupon. - She has a hobby, which is good. = It is good that she has a hobby.

    Compare to: Ŝi havas ŝatokupon, kiu estas bona. = Ŝi havas bonan ŝatokupon. (She has a good hobby.)

  • La filmo estis tute teda, pro kio li foriris jam antaŭ la fino. = Ĉar la filmo estis tute teda, li foriris... - The movie was totally boring, on account of which he left [even] before the end. = Because the movie estas quite boring, he left...
  • Oni proponis al li oficon de kuriero, kio promesis esti tre enspeziga afero. - He was offered a job as courier, which promised to be very lucrative.

    Here kio does not represent the idea oni proponis al li oficon de kuriero, but the idea ke li eble havos oficon de kuriero, or havi oficon de kuriero.

Emphatic turns of phrases with the relative kiu or kio

There is a special turn of phrase, constructed by using the present tense of the verb esti plus a relative clause with kiu or kio:

  • Li decidas pri ĉi tiaj aferoj.Estas li, kiu decidas pri ĉi tiaj aferoj. - He decides on those types of matters.→It is he who decides about those matters.

    The main clause estas li introduces the subject with emphasis.

  • Ni manĝas makaroniojn.Tio, kion ni manĝas, estas makaronioj.Estas makaronioj [tio], kion ni manĝas. - We eat macaroni. →That which we are eating is macaroni.→It is macaroni that we're eating.

    Strong emphasis on macaroni.

It is often easier to apply emphasis through use of word order: Pri ĉi tiaj aferoj decidas li. Makaroniojn ni manĝas.

Relative kies

The relative kies in most cases shows possession or belonging:

  • Jen venas la verkisto, kies librojn ĉiuj legas. - Here comes the writer whose books everyone is reading. = Jen venas verkisto. + Ĉiuj legas la librojn de tiu verkisto.

    The books belong to this author (because he wrote them).

  • La ĉambro, kies pordon la pordisto malfermis, estis sufiĉe vasta. - The room, the doors of which the doorman closed, was spacious enough. = La ĉambro estis sufiĉe vasta. + La pordisto malfermis la pordon de la ĉambro.

The relative kies can also show the implied object or subject of an action noun.

  • Ĝi estas ia ennovaĵo, pri kies akceptado aŭ neakceptado oni devas konsiliĝi. - It is a type of innovation about whose acceptance or non-acceptance one must get advice. = Ĝi estas ia ennovaĵo. + Oni devas konsiliĝi pri la akceptado aŭ neakceptado de tiu ennovaĵo.

    The supplement de tiu ennovaĵo shows the implied object of (ne)akceptado: One must get advice whether to accept or not to accept the innovation.

  • La serpento, de kies mordo mortis via patro, nun portas lian kronon. - The serpent, whose bite killed your father, now wears his crown. = La serpento nun portas lian kronon. + Via patro mortis de la mordo de la serpento.

    De la serpento shows the implied subject of mordo:Via patro mortis, ĉar la serpento mordis lin. (Your father died because the snake bit him.)

In some languages there exists a word similar to kies, but which has more meanings. The Esperanto kies (whose) can only mean de kiu, and only refers to possesion or belonging, as an implied object or implied subject. Kies can not mean el kiu, al kiu, pri kiu or anything similar: Venis grupo de junuloj, el kiuj du estis miaj filoj. We can't say:...junuloj, kies du estis miaj filoj. As an independent sentence it would be: Du el la junuloj estis miaj filoj. Because we are separating individuals out of a group, we must say el la junuloj, not de la junuloj. Therefore kies doesn't work. Nia asocio, al kiu ne apartenas tiuj personoj, ne havas ian ajn respondecon pri iliaj agoj. (Our association, to which these people do not belong, has not responsibility whatever for their actions.) We can't say: Nia asocio, kies ne apartenas... As an independent sentence it would be: Tiuj personoj ne apartenas al nia asocio. (These people do not belong to our association.) We never say aparteni de. So we cant use kies.

Relative kiam

The relative kiam can introduce a temporal subordinate clause. Such a subordinate clause can relate to a time expression in the main clause or to an implied tiam:

  • Antaŭhieraŭ, kiam mi estis en la urbo, mi aĉetis novan robon. - The day before yesterday, when I was in town, I bought a new dress. = Antaŭhieraŭ mi aĉetis novan robon. + Tiam mi estis en la urbo.
  • Kiam Nikodemo batas Jozefon, tiam Nikodemo estas la batanto kaj Jozefo estas la batato. - When Nicodemus beats Joseph, then Nicodemus is the beater and Joseph is the beaten.
  • Kiam oni estas riĉa, [tiam] oni havas multajn amikojn. - When one is rich, [then] one has many friends. = Tiam oni havas multajn amikojn. + Tiam oni estas riĉa.
  • Kiam mi venis al li, [tiam] li dormis. - When I came to him, [then] he was sleeping.

The kiam-relative clause can have a temporal preposition before it. The preposition shows the role of the entire kiam-clause, not just of the word kiam:

  • Post kiam ŝi estis mallongan tempon en la arbaro, fariĝis nokto. = Post mallonga estado en la arbaro fariĝis nokto. - After she had been in the forest for a short time it became night. = After a short while in the forest it became night.
  • De kiam naskiĝis mia filino, mi estas kiel alia homo. = De la naskiĝo de mia filino mi estas kiel alia homo. - From the time my daughter was born I seem to be another person. =From the birth of my daughter I am like another person.
  • Adam vivis, post kiam naskiĝis al li Set, okcent jarojn. = ...post la naskiĝo de Set... - Adam lived, after Set was born to him, [another] eight hundred years. = ...after the birth of Set...

If you insert tiam in this type of sentence, then the preposition stands before tiam: Adam vivis, post tiam, kiam naskiĝis al li Set, 800 jarojn.

With an interrogative kiam the situation is different. A preposition before a relative kiam shows the role of kiam, not of the whole interrogative phrase: Ŝi demandis, ĝis kiam mi restos hejme. = Ŝi demandis, ĝis kiu tempo mi restos hejme.

Relative kie

The relative kie can introduce a clause of location. It can relate to an expression of location in the main clause or to an implied tie:

  • Mi volis resti tie, kie mi estis. - I wanted to stay where I was. = Mi volis resti tie. + Mi estis tie.
  • Kie fumo leviĝas, tie fajro troviĝas. - Where there's smoke, there's fire. [lit.Where smoke rise, there fire is found.]
  • Jen la loko, de kie venis la bruo. - There is the place from which the noise comes. = Jen (estas) la loko. + De tiu loko venis la bruo.
  • Ĉie, kien mi venas, troviĝas ia malbonaĵo, kiu premas la koron. - Every place I come to, one can find some heart-wrenching evil.

Instead of the correlative kie one can often use en kiu(j), ĉe kiu(j), sur kio and the like, mainly if the relative clause is an epithet of a noun, which is not a temporal compliment of the main clause. But kie is often more elegant:

  • Kelkajn fojojn mi eĉ legis longajn artikolojn pri mia afero, kie estis videble, ke la aŭtoroj eĉ ne vidis mian verkon. = ...longajn artikolojn pri mia afero, en kiuj estis... - On several occasionas I even read long articles about my project, where one could see, that the author hadn't even seen my work. = ...long articles about my matter in which it was...

    The sentence element longajn artikolojn pri mia afero is not a circumstantial compliment, but the object.

  • Ne troviĝas, kie sidi. = Ne troviĝas io, sur kio oni povus sidi. - One can't find where to sit. = One can't find anything to sit on.

Relative kia

The correlative kia can introduce a relative clause of characteristic. A relative kia-clause can relate to tia, tiaspeca or tiuspeca in the main clause:

  • Ŝi ne estas tia, kia devas esti reĝino. - She is not the type that a queen must be. [or:She is not such as befits a queen.] = Ŝi ne estas tia. + Reĝino devas esti tia.
  • Kia oni vin vidas, tia oni vin taksas. - As you are seen, so will you be judged. = Tia oni vin taksas. + Tia oni vin vidas.
  • Regis tia frosto, kian ni ĉe ni ne havas eĉ en la plej kruela vintro. - There was such a frost as we have never had even in the cruellest of winters. = Regis tia frosto. + Tian froston ni ĉe ni ne havas eĉ en la plej kruela vintro.
  • La arbo de la suno estis belega arbo tia, kian ni neniam vidis. - The tree of the sun was of such beauty as we had never before seen.

When a relative KI-clause relates to a noun with tia, one can also use the relative kiu: Vi havas plenan rajton uzi la monon en tia maniero, kiu ŝajnas al Vi la plej bona.

The correlative kiu shows a certain individual, while the correlative kia means "type of, kind of".

  • Mi uzis tiun aŭton, kiu povas veturi tre rapide. - I used the car that could go very quickly.

    We are talking about a specific car. It can travel very quickly.

  • Mi uzis tian aŭton, kia povas veturi tre rapide. - I used a car of the kind that can travel very quickly.

    We are talking about a type of car. All cars of this type can travel very quickly.

But in these examples tiun and tian show clearly enough the distinction between 'individual' and 'type of'. We can therefore use kiu in both relative clauses. Preference is usually given to kiu, but kia further stresses that we are talking about a 'type of' something.

Use the relative kia only before a sentence with a verb. Before a clause alone, or a group of clauses without a verb, the comparative kiel should be used: Li vizitis (tiajn) urbojn kiel Parizo. Don't say: ...urbojn kia Parizo.

Relative kiel

The relative kiel can introduce a clause of manner or a clause of degree or comparison. A relative clause with kiel relates to tiel in the main clause, but often tiel is omitted.

  • Oni ludas sur fortepiano, tamen tre mallaŭte kaj tiel bele, kiel ŝi neniam antaŭe aŭdis. - Someone plays the piano, but so quietly and so beautifully, as she had never before heard.
  • Li komprenas predikon [tiel], kiel bovo [komprenas] muzikon. - The understands the sermon, like a cow understands music.

A relative kiel-clause sometimes describes an entire sentence. Then kiel represents the idea of the whole sentence, similar to the relative kio: Ŝia beleco, kiel oni diris, estas la deloga beleco de la malbono. = Ŝia beleco estas la deloga beleco de la malbono. + Tiel oni diris.(Her beauty was the seductive beauty of evil. + So it was said.= Oni diris, ke ŝia beleco estas... (It was said that her beauty was...)

Relative kiom

The relative kiom can introduce a clause of quantity or measurement. The kiom-relative clause relates to tiom in the main clause, but often tiom is omitted:

  • Vi faris por nia afero tiom multe, kiom neniu alia ĝis nun faris. - You did more for our undertaking than anyone else has done until now. = Vi faris por nia afero tiom multe. + Neniu alia ĝis nun faris tiom.
  • Nun vi ricevos tiom multe da mono, kiom vi volas havi. - Now you will receive as much money as you want.
  • Ĉiuj donas al mi prunte [tiom], kiom mi volas. - Everyone lends me as much as I want.

A clause with the correlative kiom often shows some kind of limitation:

  • La kompatinda stana soldato tenis sin, kiom li povis, tute rekte. - The poor tin soldiers held himself, as much as he could, quite sraight.

    His strength was limited.

  • Unu el la plej kuraĝaj knaboj kaj iom post iom ankaŭ ĉiuj aliaj ekkantis strofon el malnova kanto pri cikonioj, kiom ili tion memoris. - One of the most courageous boys and then slowly but surely all the others also started to sing a verse of an old song about storks, as much as they remembered of it.

    There were limits to their memory. They couldn't sing more than memory permitted.

Relative kial

Also kial can be used to introduce a relative clause, but only in addition to a noun like kaŭzo or motivo, and then only rarely:

  • La efektiva kaŭzo, kial ili ne aliĝas al ni, estas tio, ke ili timas. - The real cause why they don't join us is that they are afraid. = La efektiva kaŭzo estas tio, ke ili timas. + Tial ili ne aliĝas al ni.

    One can also say ...la kaŭzo, pro kiu ili ne aliĝas al ni... More commonly, however, we use a ke-clause:...la kaŭzo, ke ili ne aliĝas al ni...

So we don't use sentences like:Ili foriris tial, kial mi foriris. Instead we say: Ili foriris pro la sama kaŭzo, kial mi foriris. Or more often: ...pro la sama kaŭzo, pro kiu mi foriris.

To construct an entire sentence which shows reason one can use pro kio: Mi ne ricevis vian leteron, pro kio mi ne respondis. You can also reverse the construction using ĉar: Ĉar mi ne ricevis vian leteron, mi ne respondis.

A relative kial-clause does not in itself show cause or motive. The cause is shown by the word to which the kial-clause relates, and the particle kial represents this cause in the subclause. To introduce a subclause which itself shows cause or motive, we mainly use ĉar: Ili foriris, ĉar mi foriris. [They went because I went.] (My going was the cause of their going.)

Omission of the TI-correlative

The word starting with KI in a relative clause often relates to a TI-word in the main clause. Often one can leave out the TI-word without changing the meaning because its presence is till implied. Clarity is most important: If the sentence become too unclear then don't omit the TI-word. The relating KI-word and the corresponding TI-word should normally have the same form: They should belong to the same group in the table of correlatives (tiu — kiu, tio — kio, tiel — kiel etc.),and should have the same role indicator, or both be without role indicators.

  • Tiu, kiu havas forton, havas rajton.Kiu havas forton, havas rajton. - He who has might is right. →Who has power has right [on his side].
  • Kiu okupas sin je meĥaniko, estas meĥanikisto, kaj kiu okupas sin je ĥemio, estas ĥemiisto. = Tiu, kiu okupas sin... - Whoever works in mechanics is a mechanic, and whoever works in chemistry is a chemist. = He, who works in...
  • Mi pagis al tiu, al kiu oni devis [pagi].Mi pagis, al kiu oni devis. - I paid the one whom one must pay. →I paid the person one has to pay.

Normally you can't leave out an isolated tiun or tiujn: Mi finfine provis tiujn, kiujn vi tiom laŭdis. (I finally tried the ones which you praised so much.) Don't say *Mi finfine provis, kiujn vi tiom laŭdis.

If tiu stands as a determiner before a noun it can't be left out without changing the meaning. But often you can change tiu to la without a great change in meaning: Li ankoraŭ ne redonis tiun libron, kiun li pruntis de mi.Li ankoraŭ ne redonis la libron, kiun li pruntis de mi. If one would say: Li ankoraŭ ne redonis libron, kiun... it would be about one of those books which he borrowed from me. The meaning would have changed.

  • Tio, kio pasis, ne revenos.Kio pasis, ne revenos. - That which has passed will not come back. → What has passed will not come back.
  • Li tuj faris tion, kion mi volis.Li tuj faris, kion mi volis. - He right away did that what I wanted. → He immediately did what I wanted.

If tio and kio have a preposition it is preferable not to leave out tio: Marta renkontiĝis kun tio, kun kio renkontiĝas milionoj da homoj. Not: Marta renkontiĝis, kun kio renkontiĝas...

When a relative kiam-clause relates to tiam, then usually tiam is left out. Only for emphasis tiam is kept: Kiam oni estas riĉa, [tiam] oni havas multajn amikojn.

Instead of post tiam kiam, de tiam kiam etc. we usually say only post kiam, de kiam etc. So we leave out tiam but keep the preposition. In those cases the preposition relates not to the word kiam, but to the entire kiam-clause: Post tiam, kiam ŝi estis mallongan tempon en la arbaro, fariĝis nokto.Post kiam ŝi estis mallongan tempon en la arbaro, fariĝis nokto.

Instead of ĝis (tiam) kiam we simply say ĝis. We also don't say dum (tiam) kiam, but simply dum. Ĝis and dum are themselves subordinate conjunctions, and don't require support from kiam. Instead of antaŭ tiam kiam we normally say antaŭ ol.

If a relative kie-clause relates to an isolated tie, the tie is then often left out but it may be conserved for emphasis: Kie estas pano, [tie] ne mankas panpecetoj.

A relative kia-clause always relates to tia in the main clause. In most cases we keep tia, but if the sentence remains clear without it, we can leave it out: Li havas [tian] kapon, kian vi ne trovos en la tuta mondo.

The relative kiel-clause always relates to tiel in the main clause, but often tiel can be inferred: Ne vivu [tiel] kiel vi volas, vivu [tiel] kiel vi povas.

The relative kiom-clause always relates to tiom in the main clause, but often tiom can be inferred: Da pulvo ni havas [tiom] kiom vi volas.

The relative kies-clause very rarely realtes to ties in the main clause. However, on that rare occasion when it does, you really shouldn't leave out ties: Kies ĝi estas, ties ĝi restu.

A relative clause with kial never relates to tial in the main clause.

Omitting the TI-word is usually not possible in the case when the TI-word and the relative KI-word belong to different grammatical categories.

  • Don't say: Mi konas, kiu venis. Say: Mi konas tiun, kiu venis. Don't say: Ĝi estas besto, kian vi timas. But rather: Ĝi estas tia besto, kian vi timas.
  • You can't say: Ili loĝas, de kie mi venas. You have to say: Ili loĝas tie, de kie mi venas. You also can't say: Li devenas, kien mi iros. You must say: Li devenas de tie, kien mi iros. One also cannot leave out tie, while keeping the preposition which stands before tie. Don't say: Li venas de kie mi loĝas. Say: Li venas de tie, kie mi loĝas.

In some languages it is possible to leave out the relative KI-word. This is not possible in Esperanto. Don't say: La viro, mi vidis, portis valizon. Say: La viro, kiun mi vidis, portis valizon. Don't say Nun estas la horo, ŝi normale alvenas. Say: Nun estas la horo, kiam ŝi normale alvenas.

In some languages it may be possible to omit the relative pronoun, while retaining the preposition which then stands alone somewhere in the clause (even at the end). This is absolutely impossible in Esperanto. The preposition must stand before the clause it introduces. Don't say: Mi vidis tiun knabinon, vi parolis pri. Rather say: Mi vidis tiun knabinon, pri kiu vi parolis.

Se

Se = "under the condition that, providing that, supposing that". Se introduces a subclause which shows a condition, supposition or occasion:

  • Se li scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi. = En la okazo, ke li scius... - If he knew that I was here, he would immediately come to me. = In the event that he knows...

    The conditional is used because it is only fantasy.

  • Se mi estus sana, mi estus feliĉa. = Sub la kondiĉo, ke mi estus sana... - If I were healthy, I would be happy. = Under the condition that I be healthy...
  • Se li havas multe da mono, li verŝajne aĉetos aŭton. - If he has a lot of money he will likely buy a car.

    The AS-ending and the OS-ending (indicative) show that it may be reality. He may really have a lot of money but we don't know for sure.

  • Se iu havas multe da mono, tiu havas ankaŭ multe da problemoj. - If someone has a lot of money they will also have a lot of problems.

    The AS-form shows that we're dealing with principle valid for all time.

  • Tiu ĉi libro havas sesdek paĝojn; tial, se mi legos en ĉiu tago po dek kvin paĝoj, mi finos la tutan libron en kvar tagoj. - This book has sixty pages; therefore if I read five pages a day, I will finish the whole book in four days.

    It's also possible to use the conditional in these sentences. With the future tense it's not always possible to make a neat distinction between fantasy and fact because the future is always uncertain.

When a se-clause is at the beginning of the sentence, one often uses tiam in the main clause for clarity. Tiamrepresents the idea of the se-clause. One can also use 1}tiuokaze, tiaokaze or something similar: Se ĉiu balaos antaŭ sia pordo, tiam en la tuta urbo estos ordo.

Sometimes tio in the main clause represents the idea of the previous se-clause:Se ŝi havas multe da mono, tio ne nepre signifas, ke ŝi estas feliĉa. (If she has a lot of money, that does not necessarily mean that she is happy.) = If she has a lot of money, the fact that she has a lot of money does not necessarily mean...

Se is also used in a main clause to express a strong desire which likely cannot be realized. The verb has the US-ending in that type of sentence: Ho, se mi estus sola! Se mi ne havus infanon!(Oh, if I were alone! If I didn't have a child!) I really wish I were alone and didn't have a child (but this is not possible). One could say that a real main clause is implied: Ho, se mi estus sola, tiam mi estus feliĉa! (Oh, if I were alone then I would be happy! In sentences of desire starting with se you can use nur to emphasize the wish: Ho, se mi nur estus sola!(Oh, if only I were alone!) Ho, se mi nur povus esti tiu feliĉulo! (Oh, if I could only be that happy person!)

Ĉar

Ĉar = because, introduces a subordinate clause which shows a cause or motive.

  • La tranĉilo tranĉas bone, ĉar ĝi estas akra. = Ke la tranĉilo estas akra, estas la kaŭzo, ke ĝi tranĉas bone. - The knife cuts well because it is shap. = The sharpness of the knife is the cause for its cutting well.
  • Ĉar vi estas tiel servema, mi faras al vi donacon. - Because you are so helpful, I'm giving you a present.
  • Venigu la kuraciston, ĉar mi estas malsana. - Call the doctor because I am sick.
  • Li estas mia onklo, ĉar mia patro estas lia frato. - He is my uncle because my father is his brother.

    The fact that my father is his brother is the reason for calling him my uncle.

If a clause with ĉar is at the beginning of a sentence, then we often use tial in the main clause. Tial represents the idea of the ĉar-clause: Ĉar la aŭtoro de la lingvo Esperanto tuj en la komenco rifuzis unu fojon por ĉiam ĉiujn personajn rajtojn kaj privilegiojn rilate tiun lingvon, tial Esperanto estas "nenies propraĵo". By the end of such a long ĉar-clause it's possible to forget that it started with ĉar. Tial introduces the consequence of the cause and reminds us that we are talking about a cause. Sometimes tial is used right before ĉar for emphasis: Mi petas tion ĉi tial, ĉar mi scias la inklinon de la plimulto da homoj. After tial we do use a regular ke-clause. Tial ke = pro tio ke = ĉar: Tio ĉi estas nur tial, ke la ideo mem de lingvo "tutmonda" estas tiel alta kaj alloga. Do not use the variant pro tio ĉar

Dum

Dum introduces a temporal clause. A dum-clause shows something occurring simultaneously in the main clause. We use dum if both the relative clause and the main clause are more or less durative, and the actions lasts for roughly the same time:

  • Unu el la vojaĝantoj gardodeĵoris, dum la aliaj dormis. - One of the travellers was on guard duty while the others slept.

    The guard duty and the sleeping occurred at the same time.

  • Restu apud mi, dum mi kun li ekstere parolos. - Stay beside me while I speak with him outside.

Often a dum-clause shows something, which contrasts with the main clause. Then the durational aspect can weaken and sometimes almost disappear.

  • Dum interne ĉio kantadis kaj ĝojadis, ŝi sidis malgaja en sia ĝardeneto. - While inside all and sundry were singing and making merry, she was sad, sitting in her garden. (Note: "ĉio"=everything, is unusual here. Normally one would expect "ĉiu" or "ĉiuj".)

    The two actions which are simultaneous and ongoing are strongly contrasted to each other.

  • Li estas nur unufoja mensoginto dum vi estas ankoraŭ nun ĉiam mensoganto. - He lied only once while you, still now, are a perpetual liar.

    The two states are simultaneous (although the action of the onetime liar occurred previously), but here the important thing is the contrast between the onetime liar and the perpetual liar.

At first dum was only a subordinate conjunction. Later dum also became a preposition: Dum la manĝado venas apetito.

If not both actions are durative, or if we don't particularly want to show the duration, we use the relative kiam. Then the two actions may be simultaneous for only a moment: Kiam mi venis al li, li dormis. Kiam oni estas riĉa, oni havas multajn amikojn. Dum and kiam have different nuances. Therefore don't use them both together. Don't say: Tio okazis, dum kiam mi loĝis en Romo. Say ...dum mi loĝis en Romo, when talking about a longer duration. Say ...kiam mi loĝis en Romo, if it was of short duration or if the duration doesn't matter.

Ĝis

Ĝis introduces a clause which shows the temporal endpoint of the main clause. When the action of the ĝis-clause starts, the action of the main clause finishes.

  • Ili persekutos vin, ĝis vi pereos. - They will persecute you until you will perish.

    When you will perish, your persecution will end.

  • Malĝoje ŝi eliris el la palaco kaj iris dum la tuta tago tra kampoj kaj marĉoj, ĝis ŝi venis al la granda arbaro. - Unhappily she went out of the palace and all day went through fields and marshes until she came to the great forest.

    When she came to the big forest the walking stopped.

  • Ili jam obstine celados al ĝi ĉiam pli kaj pli kaj ne ĉesos en sia celado tiel longe, ĝis ili la aferon atingos. - They will stubbornly aim for their goal, striving more and more and will not stop until they have reached the goal.

A ĝis-clause should always show something more or less momentary. Don't say: Mi restis, ĝis li dormis. Say: Mi restis, ĝis li ekdormis. Or: Mi restis, ĝis mi vidis, ke li dormas. Or something similar.

In a temporal relative clause adding kiam after ĝis is not only superfluous, but should be avoided. Don't say: Mi daŭrigos demandadi, ĝis kiam vi respondos. Simply say: Mi daŭrigos demandadi, ĝis vi respondos. Ĝis is itself a subordinate conjunction, and does not require the aid of kiam. But if it is an interrogative clause, ĝis kiam is quite normal: Mi demandis, ĝis kiam ili restos tie.

It may seem strange that we only use ĝis kiam with questions. The explanation is that a non-interrogative ĝis kiam actually requires an entirely different construction than the interrogative ĝis kiam. The similarity is only superficial. In front of a non-interrogative subclause ĝis relates to the entire subclause:Mi daŭrigos demandadi, ĝis kiam vi respondos. = Mi daŭrigos demandadi ĝis la tempo de via respondo. In an interrogative subclause, however, ĝis relates only to kiam: {5} = {6} With this type of subclause both ĝis and kiam are absolutely needed to express the intended meaning. In a temporal ĝis-sentence kiam is entirely superfluous. In fact, by adding this superfluous kiam one might create the impression that this is a question, which it certainly is not.

Some people mistakenly (under the influence of their mother tongue) add ne to a ĝis-sentence giving it the wrong meaning. They might say, for example: Mi rifuzos kredi al viaj vortoj, ĝis vi ne donos pruvojn. The intended meaning is that the action "rifuzi kredi al viaj vortoj" [to refuse to believe your words] will stop at that moment after proof has been presented. One would therefore say: Mi rifuzos kredi al viaj vortoj, ĝis vi donos pruvojn. However if we use dum instead of ĝis then we must use ne: Mi rifuzos kredi al viaj vortoj, dum vi ne donos pruvojn. The action "rifuzi kredi al viaj vortoj" will last as long as proof is not given (until the time that proof is given).

Ĝis at the beginning is not only a subordinate conjunction, but also a preposition: Post la vespermanĝo niaj fratoj eliris kun la gastoj el sia domo kaj akompanis ilin ĝis ilia domo.

Kvankam

Kvankam introduces a clause which shows insufficient cause or insufficient deterrent. A kvankam-clause shows something which has not managed to hinder the idea in the main clause:

  • Ŝi edziniĝis kun sia kuzo, kvankam ŝiaj gepatroj volis ŝin edzinigi kun alia persono. - She married her cousin although her parents wanted to marry her off to another person.

    She did get married to her cousin. The wishes of her parents could not prevent that.

  • Ĉemizojn, kolumojn, manumojn kaj ceterajn similajn objektojn ni nomas tolaĵo, kvankam ili ne ĉiam estas faritaj el tolo. - Shirts, collars, cuffs and other similar objects are called linen, although they are not always made out of linen.

    We do in fact call them linen. The fact that they are not always made of linen does not deter us.

If a kvankam-clause stands at the beginning, then often for clarity tamen is used in the main clause.

  • Kvankam la pasintaj tagoj povis ŝin prepari al tia sorto, ĝi tamen estis surprizo. - Although the past days could have prepared her for that fate, it nevertheless was a surprise.
  • Kvankam blinda kaj maljuna, li en la daŭro de tre mallonga tempo perfekte ellernis Esperanton. = Kvankam li estis blinda kaj maljuna... - Although blind and old, he managed to learn Esperanto perfectly in a very short time.

Never use sed (nor kaj) in support of a clause starting with kvankam. Don't say: Kvankam mi ne volis tion, sed mi faris. Say:Kvankam mi ne volis tion, mi tamen faris. or Mi ne volis tion, sed mi tamen faris.

Kvankam is similar to malgraŭ. The difference is that kvankam introduces a relative clause, while malgraŭ is a preposition which stands before a noun: Ili rifuzis helpi, kvankam mi petegis. = Ili rifuzis helpi malgraŭ mia petego.

But also malgraŭ can introduce a relative clause with the help of ke or tio ke: Ili rifuzis helpi malgraŭ (tio), ke mi petegis. The expression malgraŭ (tio) ke is less common, and therefore more emphatic than kvankam. There is also an even more emphatic expression spite ke, which intense opposition:Ili rifuzis spite ke mi petegis. Also + se can sometimes have a similar meaning. + se shows that it would be surprising if the matter could not be prevented: Ili rifuzus, eĉ se mi petegus.

Kvazaŭ

Kvazaŭ = "as if". Kvazaŭ can introduce a relative clause with a fantasized comparison:

  • Tie ili sidis kune, kvazaŭ ili estus gefianĉoj. = Ili sidis kune tiel, kiel estus, se ili estus gefianĉoj. - There they sat together as if they were engaged. = They sat together in such as way as they would have, had they been engaged.

    They were not engaged but appeared that way.

  • Ŝi kuris al li renkonte, kvazaŭ ŝi volus lin kisi. Ŝi tion ne faris. - She ran to meet him as if wanting to kiss him. She did not do that.
  • Estas al mi kvazaŭ mi sonĝus. - I feel as if I were dreaming.
  • Mi havas tian senton, kvazaŭ mi kisus mian patrinon! = Mi havas tian senton, kian mi havus, se mi kisus mian patrinon. - I have a feeling as if I were kissing my mother!= I have the feeling I would have if I were kissing my mother.

In these kvazaŭ-clauses the conditional is normally used. But if the kvazaŭ-clause in any way reflects someone's thought, then more often than not the indicative is used. Then we are dealing with indirect speech, in which one always uses the verb form of the original thought or utterance: Ŝi havis la senton, kvazaŭ tio estas ŝia arbo.

Kvazaŭ often acts as an adverbial participle (not introducing a relative clause). In that case we normally use only the indicative: Ili vidas en mi personon, kiu kvazaŭ ludas la rolon de ia reĝo.

Ol

Ol can introduce a temporal clause, if before it there is the word antaŭ:

  • Antaŭ ol li atingis sian celon, la suno subiris. = Pli frue ol tiam, kiam li atingis... - Before he reached his goal the sun went down. = The sun went down before he reached his goal.
  • Mi ne manĝos, antaŭ ol mi diros mian aferon. = Mi ne manĝos pli frue ol tiam, kiam mi diros mian aferon. - I will not eat before telling my story. = I will only eat after I have told my story.

Ol usually shows comparison together with pli or alia. Also [2}antaŭ ol is a comparison. Tow time frames are compared. One of these times is earlier therefore before. It would also be logical to use antaŭ kiam just as we use post kiam. Alternatively it would not be inconceivable to say post ol instead of post kiam. But the tradition has long been established to use antaŭ ol and post kiam. Both are logical. It would also be logical to say antaŭ ke (= antaŭ tio ke), and post ke (= post tio ke), but these expressions are not used in practice. We recommend using antaŭ ol and post kiam, because they are the most easily understood due to their frequency of use.

If the main clause and the relative clause have the same subject, then instead of using a relative clause you can use antaŭ ol + an infinitive Oni devas iri longan distancon, antaŭ ol veni al la rivero.

Apenaŭ

Apenaŭ is most often an adverbial particle, but it can also be a subordinate conjunction in a temporal relative clause. In that case apenaŭ means "immediately after" or "almost simultaneous with". These apenaŭ-clauses aleays stand at the head of the main clause:

  • Apenaŭ ŝia patrino ŝin rimarkis, ŝi kriis al ŝi: "Nu, mia filino?" = Tuj post kiam ŝia patrino ŝin rimarkis (preskaŭ samtempe), ŝi kriis... - Hardly had her mother noticed her, when she yelled to her: " Well, my daughter?" =Right after her mother noticed her (almost simultaneously), she yelled...
  • Apenaŭ ŝi ektuŝis ŝian brakon, el la buŝo de Janjo elsaltis krieto de doloro. - She had hardly touched her arm, when out of Janjo's mouth came forth a whimper of pain.

Alternatively you can use apenaŭ as an adverbial particle in the main clause: Apenaŭ ŝi ektuŝis ŝian brakon, kiam el la buŝo...The phrase kiam el la buŝo... is now a temporal subordinate clause.

Back to the top