目次へ
  2. 14 等位接続詞

Kaj, aŭ, sed, plus, minus, nek は等位接続詞です。Nek については否定の説明を参照してください。

Kaj

Kajは、文・句の中で同じ役割をしている2つのものをつなげます：

  • Karlo kaj Petro manĝas. - カルロとペトロが食事をしている。

    2人の人物が同じ行為をしています。2つの主語があります。

  • Karlo manĝas kaj trinkas. - Karlo は、食べていて、飲んでいる。

    Karlo は2つの行為を（同時にまたは連続に）しています。2つの述語があります。

  • Karlo manĝas rizon kaj legomojn. - Karlo は、ご飯と野菜を食べています。

    2つのものが同じ方法で同じ行為によって当てられています。2つの同種の目的語があります。

  • Petro manĝas per forko kaj tranĉilo. - Petro は、フォークとナイフを使って食べています。

    2つの道具が同じ行為へ補助しています。必要ならば、前置詞を繰り返せます: per forko kaj per tranĉilo 。

  • Petro estas maljuna kaj saĝa. - Petro は、年老いていて賢い。

  • Petro havas grandan kaj luksan domon. - Petro は、大きくて豪華な家を持っている。

    2つの形容詞が同じ名詞の修飾語である場合に、 kaj をよく省略します: Petro havas grandan luksan domon.

  • Karlo laboras por kaj per Esperanto. = ... por Esperanto kaj per Esperanto. - Karlo は、エスペラントのためにそれを使って働いている。 = エスペラントのためにエスペラントを使って...。

  • Petro legis la gazeton, kaj Karlo rigardis televidon. - Petro はその新聞を読んでいて、 Kalro はテレビを観ていた。

    2つの接続された主節です。

  • Ili diris, ke ili tre amuziĝis, kaj ke ili volonte revenos venontjare. - 彼らは、とても楽しかったことと、来年に再来したいことを言った。

    2つの接続された ke 節 です。

  • Jen venas tiu knabino, kiu savis mian vivon, kaj kiu poste malaperis. - ほら、私の命を救い、その後姿を消したあの少女が来る。

    2つの kiu 節を接続。

同じ役割のものが3つ以上あるときは、ふつう最後の前にだけ kaj を置きます。話すときは kaj がない所で少し間を置けます。書くときはそこにコンマを置きます:

  • Petro, Karlo, Elizabeto kaj Eva vojaĝis kune al la kongreso. = Petro kaj Karlo kaj Elizabeto kaj Eva vojaĝis... - Petro 、 Karlo 、 Elizabeto と Eva が、その議会へ一緒に向かった。 = Petro と Karlo と Elizabeto と Eva が...向かった。
  • Hodiaŭ ni manĝos supon, salaton, viandaĵon, frititajn terpomojn kaj glaciaĵon. - 今日私たちは、スープ、サラダ、肉料理、フライドポテトとアイスクリームを食べるつもりです。
  • Li iras per aŭto, ŝi iras per trajno, kaj mi iras piede. - 彼は自動車で、彼女は列車で、そして私は歩いて行きます。

口語では kaj を完全に省くこともあります:

  • Li estas stulta, malaminda. Mi tute ne ŝatas lin. - 彼は馬鹿で憎たらしいです。私は全く彼のことを好きではありません。
  • Venis Karlo, Petro, Eva. Jes, ĉiuj miaj amikoj venis. - カルロ、ペトロ、エバがやってきました。そうです、すべての私の友達がやってきました。

強調して押し出すなら、最初も含めて全部の前に kaj を置くこともできます。

kaj で結ばれた文の関係はいろいろ

文を kaj でつないだからといって意味関係が一種類とは限りません。何を表すかは文脈で決まります:

  • Mi lavis la vestaĵojn, kaj (poste) mi sekigis ilin. - 私は衣類を洗いました。そして（その後）それらを乾かしました。

    kaj は時間の前後を示しています。（必要なら poste が助けになる）。

  • Anno estas gaja persono, kaj (kontraste) Elizabeto estas silentema. - Anno は活発な人だ、そして（対照的に）、Elizabeto は物静かだ。

    kaj は対比を示しています。

  • Ŝi havas brunajn okulojn, kaj (aldone) ŝiaj haroj estas longaj. - 彼女は茶色い目を持っている、そして（加えて）、彼女の髪は長い。

    kaj は追加の情報を示しています。

Aŭ

aŭ も働きは kaj と同じで、同じ種類のものを同じ形でつなげます。違いは、つないだものが選択肢だと示す点です。つまり「どれかを選べる」または「どれが当てはまるか不確か」という意味になります:

  • Petro aŭ Karlo laboras. - ペトロかカルロかが働いている。

    二つの可能な主語がある。彼らのうちの一人が働く、場合によっては両方とも働く。

  • Ni povas manĝi viandaĵon aŭ fiŝaĵon. Kion vi preferas? - 肉料理か魚料理が食べられます。あなたはどちらをお好みですか？

    二つの直接目的語の間での選択

  • Vi devas fari tion per fosilo aŭ (per) hakilo. - あなたはつるはしか斧でそれをしなければなりません。
  • Ĝi estis ruĝa aŭ flava. Mi ne memoras klare. - それは赤色か黄色でした。私ははっきりと覚えていません。
  • Mi konstruus lignan aŭ ŝtonan domon. - 木の家か石の家を建てたい。
  • Ĉu eblas konstrui aŭton kun kvin aŭ ses radoj? - 五つか六つの車輪を持った自動車を作ることはできるだろうか？
  • La kato troviĝas sur aŭ sub la domo. - その猫は家の上か下にいる。
  • Ĉu mi kapablas plenumi tiajn laborojn aŭ ĉu mi ne kapablas? - 私はそのような仕事を実行できる能力があるのか、それとも、能力がないのか？
  • Ŝi ne sciis, ĉu ŝi nur sonĝis aŭ ĉu tio estis efektivaĵo. - 夢を見ていただけなのか、それとも、それが現実のことなのか、彼女は知らなかった。
  • La pasantoj forflankiĝis antaŭ ŝi, supozante, ke ŝi estas frenezulino aŭ ke ŝi havas ian urĝegan bezonon rapidi. - 過ぎ行く人たちは、彼女が気違いであるか、彼女には緊急に急ぐ必要があると考えて彼女の前から離れた。
  • Glaso de vino estas glaso, en kiu antaŭe sin trovis vino, aŭ kiun oni uzas por vino. - ワイングラスは以前その中にワインが入っていたか、ワインのために使っているグラスです。
  • Vi povas vojaĝi per trajno, buso, aŭto aŭ biciklo. - あなたは列車、バス、自動車または自転車で旅行できます。
  • Kiu povas helpi min? Eble Karlo, Petro aŭ Elizabeto. - 誰が私を助けることができますか？多分カルロかペトロかエリザベートが。

通常 aŭ は排他的（基本はどれか1つ）です。ただし文脈によっては 包括的（複数選んでもよい、場合によっては全部も可）にもなります。排他であることを強調したいときは、各選択肢の前に aŭ を繰り返します。包括を示すために、とくに書き言葉では kaj/aŭ を使うことがあります: La vojaĝo okazos per trajno kaj/aŭ buso. = La vojaĝo okazos per trajno aŭ buso, aŭ per trajno kaj buso. La vojaĝo okazos per trajno aŭ buso aŭ ambaŭ. 。ただし会話では普通使わず、書き言葉でも避けるのが望ましいとされます。最初から「複数選択可（Eblas elekti plurajn alternativojn）」とはっきり言った方がよいでしょう。

Sed

接続詞 sed は、文や文の一部をつなぎ、互いに何らかの対立・対照 があることを示します:

  • La papero estas tre blanka, sed la neĝo estas pli blanka. - その紙はとても白いですが、雪はもっと白いです。
  • Li amas min, sed mi lin ne amas. - 彼は私のことを愛しているが、私は彼のことを愛していない。
  • Mi zorgas pri ŝi tiel, kiel mi zorgas pri mi mem; sed ŝi mem tute ne zorgas pri si kaj tute sin ne gardas. - 私は、自分自身を心配するように彼女を心配している；ところが、彼女自身は全く心配していなくて、全く自身を守っていない。
  • Nia provincestro estas severa, sed justa. - 私たちの州知事は厳格である、だが、公正だ。
  • Mi volis lin bati, sed li forkuris de mi. - 私は彼を殴りたかった、だが、彼は私から逃げた。
  • Mi kriis tiel laŭte, kiel mi povis, sed neniu min aŭdis, mi estis tro malproksime. - 私はできるだけ大声で叫んだ、だが、誰も私（の声）が聞こえず、私は遠すぎるところにいた。
  • La patro ne legas libron, sed li skribas leteron. - 父は本を読んでいたのではない、そうでなく、手紙を書いていた。
  • Tio ĉi estis jam ne simpla pluvo, sed pluvego. - これはすでに単純な雨でなかった、そうでなく、大雨だった。

  • Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo. - コーヒーの代わりに彼は私へ砂糖入りの紅茶を与えた、ただ、クリーム無しだった。

    この紅茶の中にクリームもあるだろう、と想定していました。

sed はしばしば tamen（それでも／しかし） と一緒に使われ、対比が強調されます:

  • Mi ne scias la lingvon hispanan, sed per helpo de vortaro hispana-germana mi tamen komprenis iom vian leteron. - 私はスペイン語を知らない、しかしながら、西独辞典の助けによって私はややあなたの手紙を理解した。
  • Ŝi havis forton kaj ŝi estis laborema, sed ŝi tamen restis malriĉa. - 彼女は力を持っていて勤勉だった、しかしながら、彼女は貧しいままだった。

tamen を使うなら、対比は tamen が十分に出せるので、sed の代わりに kaj でも同じくらい自然なことがあります:

  • Li havis la impreson, ke li sonĝas kaj tamen ne sonĝas. - 彼は、夢を見ているけれど夢を見ていない、という印象を持った。
  • La lekanto sentis sin tiel feliĉa, kvazaŭ tiam estus grava festotago, kaj tamen tiam estis nur simpla lundo. - その靴磨きをしている人は、まるでその日が重大な祝日であるかのように幸福だと感じた、とは言え、その日はただ平日の月曜日だった。

文法的には、tamen は副詞的な文の要素として文中の色々な位置に置けますが、sed は接続詞なので基本的に自分の節の先頭に現れます。ただし前の主文と密接につながるとき、tamen が主文の先頭に来てほぼ接続詞のように振る舞うこともあります。その場合は実質的に sed と同じで、sed（あるいは kaj）が省略されていると言うこともできます: Li estas tre ekkolerema kaj ekscitiĝas ofte ĉe la plej malgranda bagatelo; tamen li estas tre pardonema, li ne portas longe la koleron kaj li tute ne estas venĝema.

plus と minus

小辞 plus と小辞 minus は主に数学などで、記号 + (plus) と - (minus) を表します。plus は加算・陽性など、minus は減算・陰性などを示します。

ただし、加算・付加の意味が強いとき、plus が kaj の代わりに接続詞的に使われることがあります。同様に、減算・差し引きの意味が強いとき、minus が sed ne（〜ではなく） の代わりのように使われることがあります:

  • Ĝi kostas dek eŭrojn plus kvindek cendojn. = ...kaj aldone kvindek cendojn. - それは10ユーロに加えて50セントの費用がかかる。 = ...と、加えて50セント...。
  • Necesas sperto plus zorgemo. = ...kaj ankaŭ zorgemo. - 経験に加えて気づかいが必要だ。 = ...と、気づかいも...。
  • Mi pagos al vi 1000 eŭrojn minus la 100 eŭrojn, kiujn vi ŝuldas al mi. Mi do pagos sume 900 eŭrojn. - 私はあなたへ1.000ユーロから、あなたが私に借りている100ユーロを差し引いて支払うつもりだ。よって、私は総額で900ユーロを支払うつもりだ。

さらに、plus / minus が前置詞のように（kun / sen のように）使われることもあり、その場合は後ろに 対格 -n を付けません。ただし、一般にはここまでの例のように接続詞として使い、必要なら -n を付ける方が望ましい。

語根間の等位接続詞

ときどき、特に書き言葉で、複合語の一部（語根）を kaj などでつなぎ、文を短くすることがあります。:

  • Ili en- kaj el-iris tre rapide. = Ili eniris kaj eliris tre rapide. - 彼らはとても素早く出入りした。
  • Tio estas kombinita manĝaĵ- kaj gazet-vendejo. = ...manĝaĵvendejo kaj gazetvendejo. - それは組み合わされた食品と新聞の売店だ。
  • Li faris multajn erarojn: skrib-, leg- kaj pens-erarojn. = ...skriberarojn, legerarojn kaj penserarojn. - 彼は多くの誤りをしていた：書き違い、読み違い、考え違いを。
  • Tute mankas sub-tasoj kaj -teleroj. = ...subtasoj kaj subteleroj. - （カップの）受け皿とお盆（＝トレー）が全体で不足している。
  • Tio estas manĝaĵ- aŭ gazet-vendejo. - それは食品か新聞の売店だ。
  • Tio estas manĝaĵ- sed ankaŭ gazet-vendejo. - それは食品の売店だが、新聞の売店でもある。

ただし、この種の表現はかなり不自然になりがちです。とくに語尾のない語根を並べるのは、エスペラントでは本来やりにくいので、一般には勧められません。短くしたいなら、次のような別の言い方が望ましい:

  • Ili iris en la domon kaj el ĝi tre rapide. - 彼らはその家へ入って、とても素早くそこから出た。
  • Tio estas kombinita manĝaĵa kaj gazeta vendejo. - それは組み合わされた食品と新聞の売店だ。
  • Li faris multajn erarojn skribajn, legajn kaj pensajn. - 彼は多くの書き違い、読み違いと考え違いをしていた。
  • Tio estas manĝaĵa aŭ gazeta vendejo. - それは食品か新聞の売店だ。
  • Tio estas manĝaĵa sed ankaŭ gazeta vendejo. - それは食品の売店だが、新聞の売店でもある。
先頭にもどる