บุพบทคือคำสั้น ๆ ที่วางไว้หน้าส่วนต่าง ๆ ของประโยคเพื่อแสดงบทบาทของส่วนเหล่านั้นในประโยค
บุพบทมักจะวางอยู่หน้าคำนามหรือ คำสรรพนาม แต่ก็อาจอยู่หน้ากริยาในรูปไม่ผัน, ประโยคย่อย, และ คำกริยาวิเศษณ์บอกปริมาณ ได้เช่นกัน บางครั้งบุพบทยังถูกใช้หน้าคำกริยาวิเศษณ์บอกสถานที่หรือเวลา โดยที่บุพบทจะช่วยให้เราเข้าใจความหมายด้านสถานที่หรือเวลาชัดเจนยิ่งขึ้น
คำจุลศัพท์ต่อไปนี้เป็นบุพบท: al, anstataŭ, antaŭ, apud, ĉe, ĉirkaŭ, da, de, dum, ekster, el, en, ĝis, inter, je, kontraŭ, krom, kun, laŭ, malgraŭ, per, po, por, post, preter, pri, pro, sen, sub, super, sur, tra และ trans:
บุพบทที่เป็นอิสระ
หลังบุพบทมักจะมีส่วนหนึ่งของประโยคตามมา หากไม่มีส่วนของประโยคดังกล่าวต่อจากบุพบทนั้น ก็จะไม่มีความหมาย: sur la tablo, en mia domo, ekster tiu ĉi ĉambro, dum la paŭzo, anstataŭ tio, krom Petro เป็นต้น
หากต้องการละคำที่ตามหลังบุพบท (เข้าใจคำเหล่านั้นโดยนัย) จำเป็นต้องใช้บุพบทที่ลงท้ายด้วย -E เพราะบุพบทนั้นจะกลายเป็นส่วนของประโยคที่สมบูรณ์ และมีบทบาทเป็นคำกริยาวิเศษณ์:
- Li staras apud mi. → Li staras apude. - เขายืนอยู่ข้าง ๆ ฉัน → เขายืนอยู่ใกล้ ๆ
- Ŝi sidas ekster la domo. → Ŝi sidas ekstere. - เธอนั่งอยู่นอกบ้าน → เธอนั่งอยู่ข้างนอก
- Tio okazis dum la paŭzo. → Tio okazis dume. - สิ่งนั้นเกิดขึ้นในระหว่างการพัก → สิ่งนั้นเกิดขึ้นในระหว่างนั้น
- Tio okazos post la kongreso. → Tio okazos poste. - สิ่งนั้นจะเกิดขึ้นหลังการประชุม → สิ่งนั้นจะเกิดขึ้นในภายหลัง
หากคำกริยาวิเศษณ์แสดงสถานที่ สามารถใช้ ตัวลงท้ายด้วย N เพื่อแสดงการเคลื่อนที่เข้าไปยังสถานที่นั้น:
- Li sidas ekster la domo. → Li sidas ekstere. → Li iras eksteren. = ...al ekstera loko (al loko ekster la domo). - เขานั่งอยู่นอกบ้าน → เขานั่งอยู่ข้างนอก → เขากำลังออกไปข้างนอก = ...ไปยังสถานที่ข้างนอก (ไปยังสถานที่นอกบ้าน)
หากบางครั้งส่วนของประโยคเดิมทำหน้าที่เป็นคำคุณศัพท์ จะใช้ตัวลงท้าย -A หลังบุพบท:
- Li loĝas en domo apud mia domo. → Li loĝas en apuda domo. ...en domo apuda. - เขาอาศัยอยู่ในบ้านข้างบ้านของฉัน → เขาอาศัยอยู่ในบ้านที่อยู่ข้าง ๆ ...ในบ้านที่อยู่ข้าง ๆ
แต่ก็ยังสามารถใช้คำกริยาวิเศษณ์บอกสถานที่หรือเวลาในกรณีเช่นนี้ได้: Li loĝas en domo apude. = Li loĝas en domo, kiu troviĝas apude.
บางครั้งบางบุพบทแทบไม่ปรากฏการใช้งานจริงกับตัวลงท้าย -E หรือ -A ตัวอย่างเช่น เรามักจะไม่พูดว่า paroli prie = 'พูดเกี่ยวกับสิ่งนั้น', iri dee = 'ไปจากสถานที่ที่เกี่ยวข้อง', ala veturo = 'การเดินทางไปยังสถานที่ที่เกี่ยวข้อง', proa agado = 'การกระทำเพราะสิ่งนั้น'