同格とは、文のある部分のあとに置かれる「説明の言い換え」です。同じものを別の言葉で言い直して、前の語句を説明します。話すときは前後を少し区切って言い、書くときはふつうコンマで挟みます。
同格は、前の語句と同じ文の役割(主語・目的語など)を持ちます。だから、前の語句に 対格 -n が付いているなら、同格にも -n を付けます。
-
Karlo, nia prezidanto, prezentis Petron, la novan sekretarion. - 我らが代表カルロは、新しい秘書ペトロを紹介した。
Karlo も nia prezidanto も主語であり、それらは同じ人物でさえあります。 Petro も la nova sekretario も目的語です、なぜなら、それらは同じだからです。
- Tie mi renkontis Vilĉjon, mian edzon. - そこで私は夫の Vilĉjo に出会った。
- La diablo lin prenu, la sentaŭgulon! - あの役立たずは悪魔が連れて行ってしまえ。
- La koko, trumpetisto de l' mateno, per sia laŭta, forta, hela voĉo el dormo vekas dion de la tago. - 朝のトランペット奏者である鶏は、眠りから自身の大きく強く明るい声で、その日の神を目覚めさせる。
-
Li prelegis pri Hitlero, la fondinto de la naziismo. - 彼は、ナチズムの創設者である、ヒトラーについて講義した。
こうも言えます: ...pri Hitlero, pri la fondinto...
-
Ni esprimas nian koran dankon al sinjoro Schleyer, la unua kaj plej energia pioniro de la ideo de neŭtrala lingvo internacia. - 私たちは、国際的な中立言語の思想から来る、最初で最も情熱的な開拓者 Schleyer 氏へ、心からの感謝を表現する。
こうも言えます: ...al sinjoro Schleyer, al la unua kaj plej energia pioniro...
同格は nome(すなわち)、tio estas(つまり) などで導くこともあります。
- Mi renkontis mian malamikon, nome la mortiginton de mia patro. - 私は、私の敵、すなわち、私の父の殺人者に会った。
-
Hodiaŭ mi ricevis duoblan pagon, tio estas cent dolarojn. - 今日、私はニ重の支払い、つまり、100ドルを受け取った。
この省略です: Tio estas: mi ricevis cent dolarojn.
指名語は見た目が同格に似ますが、-n や前置詞は付けません。次の文を比較してみましょう:
-
Iuj asertis, ke ili vidis eĉ profesoron, Paŭlon Jenkins. - 彼らは教授、ポール・ジェンキンスにさえ会ったと言うのだった。
教授にさえ会ったとまず驚きを表現し、あとからその教授がポール・ジェンキンスであると付け加えています。Paŭlon Jenkinsは同格です。
-
Iuj asertis, ke ili vidis eĉ profesoron Paŭlo Jenkins. - 彼らはポール・ジェンキンス教授にさえ会ったと言うのだった。
これはポール・ジェンキンスに会ったのが驚きだということです。Paŭlo Jenkinsはprofesoroの指名語です。Profesoron Paŭlo Jenkins = tiun profesoron, kiu nomiĝas Paŭlo Jenkins 。
同格を呼格と混同しないでください。呼格に格語尾や前置詞はありません: Sidigu vin, sinjoro! Vin と sinjoro は同一人物ですが、vin は目的語で、sinjoro は呼格です。
同格の ĉiu(j), ambaŭ, ĉio
Ĉiu(j), ambaŭ, ĉio は、名詞や人称代名詞を説明する同格として使えます。元の語句に -n が付くなら、原則こちらにも -n を付けます(ただし ambaŭ は例外で、-n が取れない)。位置はすぐ後ろとは限らず、文中で少し後ろに現れることもよくあります:
- Ni ĉiuj legas. = Ni legas. Ĉiuj (el ni) legas. - 私たちの全てが読んでいる。 = (私たちの内から)全ての人が読んでいる。
- Ili ĉiuj sidas silente kaj skribas. = Ili sidas. Ĉiuj (el ili) sidas. - 彼らの全てが、黙って座って、書いている。 = 彼らは座っている。(彼らの内から)全ての人が座っている。
- Ŝi vidis, kiel la cikonioj forflugis, ĉiu aparte. = La cikonioj forflugis. Ĉiu unuopa cikonio forflugis aparte. - 彼女は、コウノトリたちが個々に別れて、どのように飛んで行ったのか、眺めていた。 = コウノトリたちは飛んで行った。個々のコウノトリは、別々に飛んで行った。
- La kolonoj havis ĉiu la alton de dek ok ulnoj. Ĉiu unuopa kolono estis tiel alta. - その柱は、それぞれ18キュビット(※長さの単位の一種)の高さを持っている。個々の柱はそのように高い。
- Vin ĉiujn mi kore salutas. = Mi salutas vin. Mi salutas ĉiujn (el vi). - あなたたち全てに、私は心よりご挨拶を申し上げる。 = 私はあなたたちへ挨拶する。私は(あなたたちの内から)全ての人に挨拶する。
- Ili ambaŭ estis bonaj homoj. = Ili estis bonaj homoj. Ambaŭ (el ili) estis bonaj homoj. - 彼ら両方は良い人間だ。 = 彼らは良い人間だ。(彼らの内から)両方が良い人間だ。
- Tio estas ĉio tre bona. = Tio estas tre bona. Ĉio (el tio) estas tre bona. - そのことは、全てとても良いことだ。 = そのことはとても良い。(そのことの内から)全てのことがとても良い。
連結書き
同格の特殊形態に 連結書き があります。連結書きは、同じ種類の語(多くは2語)が組になって一つの決まった意味を表す形です。一つの複合語のようにふるまい、発音は区切らず、表記はふつう ハイフンでつなぎます。ただし「本当の複合語」ではなく、文法的には通常、別々の語として扱います:
-
Pluraj ŝtatoj-membroj informis pri sia preteco ampleksigi la instruadon de Esperanto. = ...ŝtatoj, kiuj estas membroj [de UNESKO]... - 複数の加盟国が、エスペラントの指導を拡大するための準備態勢について報じた。 = ...[ユネスコの]一員である国家たち...
ŝtatoj と membroj は別語なので、複数語尾 -j が両方に付く。
-
La Franca flago estas blua-blanka-ruĝa. - フランスの国旗は、青・白・赤だ。
blua, blanka kaj ruĝa と言うこともできたでしょうが、連結書きでひとまとまりの定型配色だと示す
-
La fotoj ne estis koloraj, sed nigraj-blankaj. - その写真は色付きでなく、白黒だ。
nigraj kaj blankaj と言うこともできたでしょうが、 nigraj-blankaj で koloraj との対比が強調され、「白黒写真」という種類を示す。
- Kio estos, tio estos, mi provos trafe-maltrafe. = ...mi provos, ĉu trafe, ĉu maltrafe, laŭ ŝanco. - そのことが何なのか、私は場当たり的に試みるつもりだ。 = ...私は、当たろうが外れようが、好機に応じて試みるつもりだ。
- Vole-ne-vole li devis konsenti. = Ĉu vole, ĉu ne-vole, li devis konsenti. - 意志にかかわらず、彼は同意しなければならなかった。 = 自発的であろうと不本意であろうと、彼は同意しなければならなかった。
-
Pli-malpli unu horon poste Marta eniris en sian ĉambreton en la mansardo. = Proksimume unu horon poste... - 多かれ少なかれ1時間後に、 Marta は屋根裏の小部屋へ入った。 = およそ1時間後に...
場合によっては pli aŭ malpli と同様ですが、単なる「多い少ない」ではなく「およそ proksimume」という意味であることを示しています。
コメント的同格(解説的同格)
ときどき、同じものの言い換えではなく、追加情報(主に場所や出身)を添える形があります。 このタイプの「コメント的同格(解説的同格)」には -n を付けません。短い関係節を省略したものと考えられます。
-
Prelegis interalie profesoro Kiselman, Svedujo. = ...Kiselman, kiu venas el Svedujo. - スウェーデンの Kiselman 教授が、とりわけて講義した。 = スウェーデンから来ている Kiselman ...。
こうも言えます: ...Kiselman el Svedujo.
-
Ni vizitis Tokion, Japanujo. = ...Tokion, kiu troviĝas en Japanujo. - 私たちは、日本の東京を訪れた。 = 日本の中で見つかる東京を...。
もしくは: ...Tokion en Japanujo.