目次へ

数詞

Numeraloj estas vortetoj, kiuj esprimas nombron. Ekzistas dek tri numeraloj en Esperanto:

nul
0
unu
1
du
2
tri
3
kvar
4
kvin
5
ses
6
sep
7
ok
8
naŭ
9
dek
10
cent
100
mil
1000

Aliajn nombrojn oni esprimas per kombinado de la numeraloj. Oni diras unue kiom da miloj estas, poste kiom da centoj, poste kiom da dekoj, kaj fine kiom da unuoj:

11
dek unu
12
dek du
13
dek tri
14
dek kvar
15
dek kvin
16
dek ses
17
dek sep
18
dek ok
19
dek naŭ
20
dudek
21
dudek unu
22
dudek du
23
dudek tri
30
tridek
40
kvardek
50
kvindek
60
sesdek
70
sepdek
80
okdek
90
naŭdek
100
cent
101
cent unu
110
cent dek
111
cent dek unu
200
ducent
232
ducent tridek du
300
tricent
400
kvarcent
500
kvincent
600
sescent
700
sepcent
800
okcent
900
naŭcent
1000
mil
1001
mil unu
1011
mil dek unu
1111
mil cent dek unu
1234
mil ducent tridek kvar
2000
du mil
2678
du mil sescent sepdek ok
3000
tri mil
4000
kvar mil
5000
kvin mil
6000
ses mil
7000
sep mil
8000
ok mil
9000
naŭ mil
10000
dek mil
11000
dek unu mil
12000
dek du mil
20000
dudek mil
30000
tridek mil
42000
kvardek du mil
999000
naŭcent naŭdek naŭ mil
999999
naŭcent naŭdek naŭ mil naŭcent naŭdek naŭ

Dekoj kaj centoj estas kunskribataj (kaj elparolataj) kiel po unu vorto: dudek, tridek, ducent, tricent k.t.p. Ĉio alia estu skribata kiel apartaj vortoj, ankaŭ miloj.

Dekoj kaj centoj ricevas same kiel aliaj vortoj akcenton je la antaŭlasta vokalo: dUdek, trIdek, dUcent, trIcent. Ĉio alia estas elparolata kiel apartaj vortoj: dEk dU, dEk trI, cEnt dU, cEnt trI, cEnt dEk dU, dU mIl, trI mIl, dU mIl dEk dU.

Se el tiaj ĉi bazaj nombraj esprimoj oni kreas vortkunmetaĵojn, ekz. substantivajn nombrovortojnadjektivajn nombrovortojn, oni tamen povas aŭ devas kunskribi, eventuale kun dividostrekoj.

Nul origine estis substantivo: nulo (nomo de la cifero 0). Sed oni delonge uzas ĝin ankaŭ kiel numeralon sen finaĵo, ekz.: 0,5 = nul komo kvin (aŭ nulo komo kvin).

Iafoje oni povas uzi la mallongigitan formon un' anstataŭ unu.

数詞の用法

数詞は名詞の修飾語として最も多く現れます。その際、数詞にはN-語尾やJ-語尾がつきません:

  • Mi havas nur unu buŝon, sed mi havas du orelojn. - Mi havas nur unu buŝon, sed mi havas du orelojn.
  • Li faris ĉion per la dek fingroj de siaj manoj. - Li faris ĉion per la dek fingroj de siaj manoj.
  • Li havas dek unu infanojn. - Li havas dek unu infanojn.
  • Sesdek minutoj faras unu horon, kaj unu minuto konsistas el sesdek sekundoj. - Sesdek minutoj faras unu horon, kaj unu minuto konsistas el sesdek sekundoj.

Iafoje la substantivo estas forlasita (subkomprenata):

  • Nu, se vi ne havas mil [rublojn], mi petas cent rublojn. - Nu, se vi ne havas mil [rublojn], mi petas cent rublojn.
  • Kiun el la tri [aferoj/personoj] vi elektas? - Kiun el la tri [aferoj/personoj] vi elektas?

Nul aperas kiel nombra epiteto ordinare nur antaŭ mezurunuoj:

  • La frostpunkto de akvo estas nul gradoj ĉe norma atmosfera premo. - La frostpunkto de akvo estas nul gradoj ĉe norma atmosfera premo.

    Oni normale skribas 0 gradoj, sed elparolas tion kiel nul gradoj.

  • Ilia fina rezulto estis nul poentoj. - Ilia fina rezulto estis nul poentoj.

En aliaj okazoj oni normale uzas neniu: Mi havas neniun malamikon.

Numeraloj povas ankaŭ aperi memstare en diversaj frazroloj. Ofte ili kondutas substantivece. Neniam oni uzas la finaĵojn J aŭ N:

  • Kvin kaj sep faras dek du. - Kvin kaj sep faras dek du.
  • Tridek kaj kvardek kvin faras sepdek kvin. - Tridek kaj kvardek kvin faras sepdek kvin.
  • Ilia nombro estas kvardek tri mil sepcent tridek. - Ilia nombro estas kvardek tri mil sepcent tridek.
  • Divido per nul ne estas permesita. - Divido per nul ne estas permesita.
  • Tri estas duono de ses. - Tri estas duono de ses.
  • Sep estas sankta nombro. - Sep estas sankta nombro.
  • Mi legis numeron 2 de la jaro 1990. - Mi legis numeron 2 de la jaro 1990.

    Temas pri numero de gazeto.

  • Ni loĝas en ĉambro tricent tridek tri en tiu hotelo. - Ni loĝas en ĉambro tricent tridek tri en tiu hotelo.

Kiam temas pri numero, oni ankaŭ povas uzi ordan numeralon: la dua numero, la jaro 1990-a, la tricent-tridek-tria ĉambro. Sed povas esti diferenco inter vicordo kaj numero. Ekz. kvara signifas, ke estis tri aliaj antaŭe en vicordo, dum numero kvar signifas, ke la afero havas la ciferon 4 kiel iaspecan "nomon". En ekz. hoteloj ofte mankas numeroj, kaj tial ekz. ĉambro cent ne nepre estas la centa ĉambro. Kaj se oni staras ĉe la fino de strato, oni povas diri, ke domo numero unu ne estas la unua domo, sed la lasta.

unuの特別な使用例

La baza signifo de unu estas nombra. Tiu uzo estas klarigita ĉi-antaŭe kune kun la aliaj numeraloj. Sed unu havas ankaŭ kelkajn specialajn signifojn kaj uzojn. Unu povas esprimi interalie samecon, unikecon, individuecon kaj identecon:

  • La loĝantoj de unu regno estas samregnanoj, la loĝantoj de unu urbo estas samurbanoj, la konfesantoj de unu religio estas samreligianoj. = La loĝantoj de unu sama regno... - La loĝantoj de unu regno estas samregnanoj, la loĝantoj de unu urbo estas samurbanoj, la konfesantoj de unu religio estas samreligianoj. = La loĝantoj de unu sama regno...
  • Ŝin trafis unu malfeliĉo post la alia. - Ŝin trafis unu malfeliĉo post la alia.

    Ĉi tie unu akcentas la individuecon de ĉiu malfeliĉo. En tia senco unu ofte kunlaboras kun alia.

  • En unu tago, kiam ŝi estis apud tiu fonto, venis al ŝi malriĉa virino. - En unu tago, kiam ŝi estis apud tiu fonto, venis al ŝi malriĉa virino.

    Temas pri tago konata al la parolanto, sed ne al la aŭskultanto. En tia uzo unu estas duondifina artikolo.

Unu estas ankaŭ uzata individuece sen posta substantivo. Ofte oni povas diri, ke substantivo estas subkomprenata, sed iafoje aldono de substantivo nur ĝenus. Tiam unu estas uzata pronomece:

  • Ŝi estis unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi. - Ŝi estis unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi.
  • Unu babilis, alia kantis. - Unu babilis, alia kantis.

Kiam individueca aŭ pronomeca (iafoje unikeca) unu estas uzata pri pluraj individuoj, ĝi ricevas la finaĵon J:

  • El ŝiaj multaj infanoj unuj estas bonaj kaj aliaj estas malbonaj. - El ŝiaj multaj infanoj unuj estas bonaj kaj aliaj estas malbonaj.
  • Dum unuj artikoloj alportas al nia afero rondon da novaj amikoj, multaj aliaj, skribitaj nelerte, tute perdiĝas sen rezultato. - Dum unuj artikoloj alportas al nia afero rondon da novaj amikoj, multaj aliaj, skribitaj nelerte, tute perdiĝas sen rezultato.
  • Unuj [studentoj] kun gaja rideto sur la buŝo, aliaj meditante, aliaj en vigla interparolado, unuope aŭ duope forlasas la universitatan korton. - Unuj [studentoj] kun gaja rideto sur la buŝo, aliaj meditante, aliaj en vigla interparolado, unuope aŭ duope forlasas la universitatan korton.

La formo unu ne povas ricevi la finaĵon N. Tio estas baza regulo, kiu ĉiam validas, ĉu unu montras nombron, ĉu ĝi montras individuecon, ĉu unikecon: Unu mi renkontis en Londono, alian en Parizo. Neniam uzu la formon unun. Sed la formo unuj ja povas ricevi N-finaĵon, ĉar unuj neniam povas esti pura numeralo. Ĝi ĉiam montras individuecon aŭ unikecon. La formo unujn estas tamen bezonata nur treege malofte: Unujn mi renkontis en Londono, aliajn en Parizo.

La regulo, kiu malpermesas unun, sed permesas unujn, estas stranga el vidpunkto de logiko. Sed ĝi estas tre bona el vidpunkto de praktika uzado. En la praktiko la nombra, unikeca kaj individueca uzoj de unu ne estas rigore distingeblaj. Estas multaj limokazoj, kaj tial la simpla regulo, ke unu neniam havu N-finaĵon, estas tre praktika. Oni ne bezonas cerbumi ĉiufoje, ĉu unu montras nombron, unikecon aŭ individuecon. Unuj tamen ĉiam montras individuecon aŭ unikecon, kaj tial ne estas problemo uzi post ĝi N-finaĵon, se la frazrolo tion postulas.

Ne konfuzu individuecan unu kun la tabelvorto iu. Individueca unu montras, ke la parolanto bone scias, pri kiu individuo li parolas (dum la aŭskultanto kredeble ne scias). Iu montras, ke la identeco de la priparolata individuo estas nekonata aŭ neklara, aŭ ke la identeco ne estas grava:

  • Loĝas ĉi tie unu el viaj amikoj. - Loĝas ĉi tie unu el viaj amikoj.

    La parolanto scias, kiu el la amikoj ĉi tie loĝas.

  • Loĝas ĉi tie iu el viaj amikoj. - Loĝas ĉi tie iu el viaj amikoj.

    La parolanto (verŝajne) ne scias, kiu el la amikoj loĝas ĉi tie.

Ofte oni povas uzi iu anstataŭ unu, kiam ne estas grave montri, ĉu la individuo estas konata al la parolanto. Sed unu estas pli preciza. Ĝi montras, ke la parolanto ja scias la identecon.

La adjektivo certa havas iafoje signifon similan al individueca unu, sed certa estas pli forta. Ĝi emfaze montras, ke io estas certe konata al la parolanto (sed verŝajne ne al la aŭskultanto): certaj okazoj multe da saĝo estas pli malbona, ol se oni ĝin tute ne havus. Hieraŭ vizitis min certa sinjorino Schmidt.

La multspeca uzo de unu ŝajnas stranga al iuj, interalie ĉar lernolibroj malofte klarigas ĝin. Tial multaj preferas uzi unu nur en pure nombra rolo, kaj preferas por la aliaj signifoj la vortojn iu(j), kelka(j) kaj certa(j). Tio estas malriĉigo de la lingvo, ĉar ĉiuj ĉi vortoj esprimas malsamajn nuancojn, kaj ĉiuj tiuj nuancoj estas bezonataj.

Unu... la alia

Pronomeca unu estas parto de la esprimo unu... (la) alia, per kiu oni montras reciprokecon. Unu... (la) alia reprezentas tutan mallongigitan frazon. Unu normale estas subjekto en la plena frazo, kaj (la) alia estas objekto aŭ havas alian nesubjektan rolon:

  • Tiuj gejunuloj amas unu la alian.Tiuj gejunuloj amas. Unu amas la alian. - Tiuj gejunuloj amas unu la alian. → Tiuj gejunuloj amas. Unu amas la alian.

    Ĉiu el ili amas ĉiun alian el ili.

  • Ili donis florojn unu al alia.Ili donis florojn. Unu donis florojn al alia. - Ili donis florojn unu al alia. → Ili donis florojn. Unu donis florojn al alia.

    Ĉiu el ili donis florojn al ĉiu alia el ili.

  • Li kunigis kvin tapiŝojn unu kun la alia. - Li kunigis kvin tapiŝojn unu kun la alia.

    Li kunigis unu tapiŝon kun la alia.

Oni povas preskaŭ ĉiam uzi unu... (la) alia sen J-finaĵoj. Laŭbezone oni tamen povas aldoni J-finaĵon al alia kaj ankaŭ al unu depende de la celita senco: La junaj knabinoj kaj junuloj ĉe la lageto babilas unuj kun la aliaj. Unuj el ili babilas kun aliaj el ili. Iafoje oni devas uzi la formon unujn: La registaroj ĵetas la homojn unujn kontraŭ la aliajn. = La registaroj ĵetas unujn homojn kontraŭ la aliajn homojn.

Anstataŭ unu... la alia oni povas kelkfoje uzi la vorton reciproke kune kun si aŭ alia pronomo: La knabino kaj la knabo kisis sin reciproke. = La knabino kaj la knabo kisis unu la alian. Oni ankaŭ povas uzi reciproke kune kun unu... la alia por emfazi la reciprokecon: Vi ne estas reciproke egalaj unu al la alia en la regiono de la spirito. Oni povas ankaŭ uzi inter prefiksece ĉe verbo, ofte kune kun si aŭ alia pronomo, aŭ la esprimon inter si (inter ni, inter vi), kiu ĉiam signifas unu kun la alia aŭ simile: Ili sin interakuzas. = Ili akuzas unu la alian. Ili interparolas. = Ili parolas unu kun la alia. Ili estis tre amikaj inter si. Oni neniam uzu la pronomon si kune kun unu... la alia. Ne diru: Ili amas sin unu la alian. Diru simple: Ili amas unu la alian.

名詞的な数詞

接尾辞ONがついた数詞は、分数を意味します。

  • duono = 1/2
  • triono = 1/3
  • dekono = 1/10
  • dekduono = 1/12
  • centono = 1/100
  • milono = 1/1000

999999より大きな数字は、名詞的な数詞で表現されます。

miliono
1.000.000 (ses nuloj)
miliardo
1.000.000.000 (= naŭ nuloj)
biliono
1.000.000.000.000 (= dek du nuloj)
triliono
1.000.000.000.000.000.000 (= dek ok nuloj)

Kelkaj lingvoj, interalie la Angla kaj la Rusa, donas tute aliajn valorojn al nombrovortoj similformaj kiel biliono kaj triliono. La Esperantaj vortoj tamen havu nur la ĉi-antaŭe montritajn signifojn, neniujn aliajn. Ekzistas ankoraŭ pli altaj tiaj vortoj, sed ili estas tre malofte uzataj.

Substantivaj nombrovortoj ricevas la finaĵojn J kaj N laŭ la samaj reguloj kiel aliaj substantivoj:

  • Kiam vi havos rikolton, vi donos kvinonon al Faraono. - Kiam vi havos rikolton, vi donos kvinonon al Faraono.
  • Mi ricevis dudek kvin centonojn. - Mi ricevis dudek kvin centonojn.
  • Ŝi havas pli ol dek milionojn. - Ŝi havas pli ol dek milionojn.
  • La malprofito atingis sumon de kvardek sep miliardoj. - La malprofito atingis sumon de kvardek sep miliardoj.

Substantivaj nombrovortoj ne povas rekte priskribi substantivon, sed estas uzataj kune kun la prepozicio da:

  • Li havas du miliardojn da dolaroj. - Li havas du miliardojn da dolaroj.
  • Ŝi vidis pli ol dek milionojn da homoj. - Ŝi vidis pli ol dek milionojn da homoj.

Ankaŭ ON-vorto kun O-finaĵo bezonas helpan prepozicion: Unu tago estas tricent-sesdek-kvinonotricent-sesdek-sesono de jaro.

Ankaŭ numeraloj povas fariĝi substantivoj per aldono de O-finaĵo. Tiam ili montras ian aferon kun rilato al la nombro, aŭ grupon kun tiom da aferoj. Antaŭ O-finaĵo oni ĉiam kunskribas numeralojn. Por klareco oni povas uzi dividostrekojn, kie origine estis spacetoj:

  • unuunuo = la cifero 1, baza kalkulelemento, elementa kvanto (ekz. metro, kilogramo, ampero k.t.p.)
  • duduo = la cifero 2, paro, duopo
  • dek dudek-duodekduo = la nombro 12, grupo de 12 aferoj
  • du mil kvincentdu-mil-kvincento (prefere ne dumilkvincento)
  • Mi aĉetis dekon da ovoj kaj dek-duon da pomoj. - Mi aĉetis dekon da ovoj kaj dek-duon da pomoj.

Miksitaj nombroj

Kiam oni miksas numeralojn kaj substantivajn nombrovortojn en unu nombro, iliaj malsamaj reguloj kolizias. Numeraloj volas esti epitetoj de ĉefvorto, dum substantivaj nombrovortoj mem estas ĉefvortoj kun da-esprimo post si. Ĝenerale la ĝusta solvo estas uzi da en tiaj okazoj, ĉar da kune kun numeraloj estas nekutima, sed tute ne erara:

  • Tie loĝas 1.500.000 homoj. = Tie loĝas unu miliono (kaj) kvincent mil da homoj. - そこには1.500.000人が住んでいます。= そこには百五十万人が住んでいます。

    Oni ankaŭ povas diri: ...unu kaj duona milionoj da homoj. Aŭ: ...unu komo kvin milionoj da homoj.

  • Mi havas unu milionon da eŭroj. Se mi ricevos ankoraŭ unu eŭron, mi havos unu milionon unu da eŭroj. - 私は百万ユーロ持っています。もし更に1ユーロ受け取ったら、百万と一ユーロ持つことになるでしょう。
  • Li havas 10.300.978 $. = Li havas dek milionojn tricent mil naŭcent sepdek ok da dolaroj. - Li havas 10.300.978 $. = Li havas dek milionojn tricent mil naŭcent sepdek ok da dolaroj.
  • Ili kostas kvar kaj duonon da dolaroj. - それらは4.5ドルの値段です。

    他のよく使われる方法:Ili kostas kvar kaj duonan dolarojn.

形容詞的な数詞

数詞にA語尾をつけると、順番内での位置、序数詞を示す形容詞ができます。

  • unua = 列の中で最初の位置にある(その前にはなにもない)。
  • dua = 列の中で二番目の位置にある(前に一つある)。
  • tria = 列の中で三番目の位置にある(その前に二つある)。
  • kvara = 列の中で四番目の位置にある(前に三つある)。
  • deka = 列の中で十番目の位置にある(前に九つある)。

序数詞には通常の形容詞と同じように、J語尾とN語尾がつきます。

  • La sepan tagon de la semajno Dio elektis, ke ĝi estu pli sankta, ol la ses unuaj tagoj. - 週の七番目の日に神はその日は他の六つの始めの日よりも聖なることを選んだ。

Se oni aldonas A-finaĵon al plurvorta nombro, oni povas kunmeti la tuton en unu vorton, sed oni ankaŭ povas lasi la apartajn vortojn. Ĉiuokaze oni metas A-finaĵon nur laste. Se oni kunmetas, oni povas skribi dividostrekojn por klareco. Tiam oni metu la strekojn tie, kie estas spacetoj en la origina plurvorta nombro:

  • Hodiaŭ estas la dudek sepa (tago) de Marto. = ...dudek-sepa... - 今日は三月二十九日です。= ...dudek-sepa...

    (または...dudeksepa...

  • Georgo Vaŝington estis naskita la dudek duan de Februaro de la jaro mil sepcent tridek dua. = ...dudek-duan... mil-sepcent-tridek-dua. - ジョージ・ワシントンは1932年の二月二日に生まれました。= ...dudek-duan... mil-sepcent-tridek-dua.

    dudek-duanの替りにdudekduanと書くこともできますが、mil-sepcent-tridek-duaの替りにmilsepcenttridekduaとは書かないようにしましょう。あまりに分かりにく過ぎますから。

  • Tio okazis en la okdekaj jaroj. = ...iam en la jaroj de 1980 ĝis 1989 inkluzive. - それは80年代に起こった。= ...iam en la jaroj de 1980 ĝis 1989 inkluzive.(1980年を含めて1989年までのいつかに)
  • Ŝi estas la dua plej bona en nia klaso, kaj mi estas la tria. - 彼女は私たちのクラスで二番目によくできて、私は三番目だ。

    ただひとつだけ私たちよりもいいです。

通常の数詞の側で序列的な表現を用いる場合、明確にするために最初に序列的な表現を用いるようにしましょう。

  • Tio okazis iam en la unuaj dek tagoj. - それはいつだったか最初の十日間に起こった。

    La dek unuaj tagojと表現すると、dekが序数的な表現の一部であると、つまりla dek-unuaj tagojと理解される可能性があります。

A-語尾を持つ他の数詞

A語尾のつくON単語は、通常の形容詞です。

  • duona = 全体の大きさの半分である。
  • triona = 全体の大きさの三分の一である。
  • centona = 全体の大きさの百分の一である。
  • Ĝi estas longa je duona metro. - それは1/2メートルの長さです。

    それの長さは50センチメートルです。

  • Kvaronan horon li restis. - 四分の一時間彼は留まっていました。

    15分間彼は留まっていました。

Miliona, miliarda k.t.p. estas ordinaraj adjektivoj, kiuj teorie povas havi diversajn signifojn laŭ la kunteksto. Sed en la praktiko preskaŭ nur vicorda signifo aperas: Nia miliona kliento ricevos specialan donacon.

Ankaŭ nula estas ordinara adjektivo, kiu teorie povas esti uzata kun diversaj signifoj laŭ la kunteksto, ekz. kun vicorda signifo: je la nula horo kaj tridek minutoj. En la praktiko ĝi estas uzata preskaŭ nur kun la signifo "neekzistanta, senvalora, nevalida": Bruo potenca, nula esenco.

混合した数からなる序数的な形容詞は理論的には可能ですが、ほとんど勧められません: nia du-milion-unua kliento. 好ましくはと一緒の表現を使いましょう:nia kliento numero du milionoj unu.

副詞的な数詞

E語尾のつく数詞は、対応する形容詞的な形と同じような意味を持ちます。

  • unue = 最初の位置に
  • due = 二番目の位置に
  • dek-due, dek due = 12番目の位置に
  • Unue mi redonas al vi la monon, kiun vi pruntis al mi; due mi dankas vin por la prunto; trie mi petas vin ankaŭ poste prunti al mi, kiam mi bezonos monon. - まずあなたが貸してくれたお金をお返しします。次にあなたにお金を貸してくれたことを感謝します。三番目に私がお金が必要になった時に後にまたお金を貸してくれるようにお願いします。
  • Ĝi estas trione el plasto, trione el ligno kaj trione el metalo. - それは1/3はプラスチックから、1/3は木材から、1/3は金属からできている。
  • Tiu monto estas eĉ ne centone tiel alta kiel Ĉomolungmo. = La alteco de tiu monto estas eĉ ne unu centono de la alteco de Ĉomolungmo (= Everesto). - この山はチョモランマの百分の一ほども高くない。= この山の高さはチョモランマ(=エベレスト)の百分の一の高さもない。

数詞に意味合いを持たせるもの

前置詞ĝis, interpoは、様々な方法で数詞に意味合いを持たせるために、数詞とともに用いられます。

  • Restas ĉirkaŭ dek personoj. = Restas proksimume dek personoj. - 約10名残っています。= だいたい10名残っています。
  • Ĝis ducent homoj povas eniri. = Maksimume ducent homoj povas eniri. - 20名まで入場できます。= 最大20名入場できます。
  • Ili kostas de kvin ĝis dek eŭrojn. = Ili kostas minimume kvin kaj maksimume dek eŭrojn. - Ili kostas de kvin ĝis dek eŭrojn. = Ili kostas minimume kvin kaj maksimume dek eŭrojn.
  • Mi vidis inter cent kaj ducent homojn. = Mi vidis minimume cent kaj maksimume ducent homojn. - Mi vidis inter cent kaj ducent homojn. = Mi vidis minimume cent kaj maksimume ducent homojn.
  • Aranĝu ilin en du vicoj, po ses en vico. = Aranĝu ilin en du vicoj, ses en ĉiu vico. - Aranĝu ilin en du vicoj, po ses en vico. = Aranĝu ilin en du vicoj, ses en ĉiu vico.

En ĉi tiaj frazoj la prepozicioj neniel koncernas la postan substantivon, sed havas sencon nur por la nombro. Se oni forprenas la nombrovorton, ankaŭ la nuancilo devas malaperi, ĉar ĝi ne plu havas sencon:

  • Restas ĉirkaŭ dek personoj.Restas personoj. - Restas ĉirkaŭ dek personoj. → Restas personoj.

    (Restas ĉirkaŭ personoj ne havas sencon.)

  • Mi vidis inter cent kaj ducent homojn.Mi vidis homojn. - Mi vidis inter cent kaj ducent homojn. → Mi vidis homojn.

    (Mi vidis inter homojn ne havas sencon.)

Tiuj prepozicioj do ne montras frazrolon, kiam ili nuancas nombrojn. Ili ne estas rolmontriloj, sed havas ian adverbecan rolon: ĉirkaŭ = proksimume; de = minimume; ĝis = maksimume.

Nombrovortaj nuanciloj povas aperi kune kun veraj rolmontriloj, kiuj montras la frazrolon de la tuta esprimo:

  • Ĝi estis virino, kiu povis havi la aĝon de ĉirkaŭ sesdek jaroj. - Ĝi estis virino, kiu povis havi la aĝon de ĉirkaŭ sesdek jaroj.

    Ĉirkaŭ koncernas nur la nombron sesdek. De montras la frazrolon de la tuta esprimo ĉirkaŭ sesdek jaroj.

  • Nenie en la ĉirkaŭ cent jaroj la loko estis pli ŝanĝita, ol en unu malgranda frukta ĝardeno. - Nenie en la ĉirkaŭ cent jaroj la loko estis pli ŝanĝita, ol en unu malgranda frukta ĝardeno.

    La tempa adjekto havas la prepozicion en. Ĉirkaŭ estas nura nuancilo de la nombro cent.

  • Ili loĝos tie de ok ĝis naŭ jarojn. - Ili loĝos tie de ok ĝis naŭ jarojn.

    La frazparto de ok ĝis naŭ jarojn estas tempodaŭra adjekto, kiu devas havi ian rolmontrilon. Ĉi tie ĝi havas N-finaĵon. De kaj ĝis nur nuancas la nombrojn.

  • Estis tiel malvarme, ke ili devis kuŝi sub po tri kovriloj. - Estis tiel malvarme, ke ili devis kuŝi sub po tri kovriloj.

    La frazparto sub po tri kovriloj estas loka sub-adjekto. Po nur estas nuancilo de tri.

  • Li havas ĉirkaŭ mil eŭrojn. - Li havas ĉirkaŭ mil eŭrojn.

    La objekto ĉirkaŭ mil eŭrojn bezonas la finaĵon N. Ĉirkaŭ nur nuancas la nombron mil.

En tiaj ĉi frazoj oni uzas tiujn ĉi vortetojn nur kiel nuancilojn, kaj ne kiel prepoziciojn — escepte de po. Pri po la lingvouzo varias. Iuj uzas po ĉiam kiel veran prepozicion, kio signifas, ke ili neniam uzas N-finaĵon kune kun po, eĉ se la frazparto rolas kiel objekto en la frazo, ekz.. Mi donis al ili po dek eŭroj. Aliaj uzas po ĉiam adverbece, kaj aldonas N-finaĵon, kiam la frazrolo tion postulas, ekz. Mi donis al ili po dek eŭrojn. Ambaŭ uzoj estas tute bonaj kaj ĝustaj.

数学的な表現

Formulo Elparolo
2 + 2 = 4 Du kaj du faras kvar. / Du plus du estas kvar.
10 – 3 = 7 Dek minus tri faras sep.
22 × 6 = 132 Dudek du multiplikite per ses faras cent tridek du. / Dudekduoble ses estas cent tridek du. / Dudek du oble ses egalas al cent tridek du.
7:2 = 3,5 Sep dividite per du faras tri komo kvin.
46,987 kvardek ses komo naŭ ok sep (誤り ...komo naŭcent okdek sep
10² = 100 La dua potenco de dek estas cent. / Dek kvadrate estas cent.
5³ = 125 La tria potenco de kvin estas cent dudek kvin. / Kvin kube estas cent dudek kvin.
  • Kvin kaj sep faras dek du. - 5足す7は12です。
  • Dek kaj dek faras dudek. - 10足す10は20です。
  • Kvar kaj dek ok faras dudek du. - 4足す18は22です。
  • Tridek kaj kvardek kvin faras sepdek kvin. - 30足す40は70です。
  • Kvinoble sep estas tridek kvin. - 7掛ける5は35です(7の5倍は35です)。

Egalsignon (=) oni povas elparoli kiel farasestasegalas (al), pli-malpli laŭplaĉe: du kaj du faras kvar, dek minus tri estas sep, du oble du egalas (al) kvar.

Ne uzu punkton anstataŭ komo ĉe decimaloj. Punkto estas uzata kiel decimala signo nur en kelkaj landoj. Esperanto, same kiel plej multaj landoj kaj lingvoj, uzas decimalan komon.

Formulo Elparolo
9403,5 km naŭ mil kvarcent tri komo kvin kilometroj / naŭ mil kvarcent tri kaj duona kilometroj
8,6 kg ok komo ses kilogramoj / ok kilogramoj (kaj) sescent gramoj
+37,7° (plus) tridek sep komo sep gradoj / tridek sep komo sep gradoj super nulo
49,75 USD kvardek naŭ komo sep kvin (Usonaj) dolaroj / kvardek naŭ (Usonaj) dolaroj (kaj) sepdek kvin cendoj

Vortojn por subunuoj kiel gramoj kaj cendoj oni povas iafoje subkompreni en tiaj ĉi esprimoj: tri kilogramoj (kaj) sepcent, kvar dolaroj (kaj) sepdek kvin. Sed oni atentu, ke ne estiĝu dubo, pri kia subunuo temas.

時刻

時刻を示すためには、下記の様式に従います。Horo, minutojという単語は文脈から推定されるため、しばしば省略されます。

Cifere Elparole
3:15 (aŭ 15:15) Estas la tria (horo) (kaj) dek kvin (minutoj). / Estas dek kvin (minutoj) post la tria (horo).
9:45 (aŭ 21:45) Estas la naŭa (horo) (kaj) kvardek kvin (minutoj). / Estas dek kvin (minutoj) antaŭ la deka (horo).

更に明快にするために、en la antaŭtagmezoまたはantaŭtagmeze(午前中に)、en la posttagmezoまたはposttagmeze(午後に)という表現を付け加えることができます。しかし、24時間制を用いることもできます。

  • Estas la dek-kvina (kaj) dek kvin. / Estas dek kvin post la dek-kvina. - 14時25分です。= 14時を45分過ぎています。
  • Estas la dudek-unua (kaj) kvardek kvin. / Estas dek kvin antaŭ la dudek-dua. - 21時45分です。= 22時15分前です。

15分(15 minutoj)の替りに、kvarono, kvaronhoro, またはkvarona horoということができます。また、30分(30 minutoj)の替りに、しばしばduono, duonhoro, またはduona horoという表現が用いられます。

時刻は助数詞を用いて示します:tria, naŭa, dek-duaなど。時刻を尋ねるためには、疑問詞 kiom + A-語尾→、つまりkiomaを用います。

  • kiom? - どれだけ?tri, naŭ, dek du, dudek unu...
  • kioma? - どれくらいの?tria, naŭa, dek-dua, dudek-unua...

  • Kioma horo estas, gardisto? - 何時ですか、守衛さん。
  • Kioma horo estis, kiam vi alvenis? - あなたが到着したのは何時でしたか?

Por montri, kiam io okazas, oni devas uzi rolmontrilon, normale je, antaŭ, post, ĝisĉirkaŭ:

  • Je (la) kioma horo okazis tio? - 何時にそれは起こりましたか?
  • Tio okazis je la tria kaj kvardek. - それは3時40分に起こりました。
  • Ni devas manĝi antaŭ la oka. - 私たちは8時前に食事をしなければなりません。
  • Post la dek-unua horo ĉio devas esti preta. - 12時より後には、あらゆることが用意できていなくてはなりません。

Kiam temas pri horoj, oni ne uzu la rolmontrilon N, ĉar oni riskas konfuzi horon kun dato, kiu ankaŭ estas montrata per ordaj numeraloj: je la tria = "je la tria horo", la trian = "en la tria tago de la monato".

日付

日付を示すためには、下記の形式に従います。Tagoen la jaroは文脈上理解できるため、しばしば省略されます。

  • Estis la tria (tago) de Decembro (en la jaro) mil naŭcent naŭdek unu. - 1992年の(その年の)12月(の三番目の日)3日でした。
  • Hodiaŭ estas la dua (tago) de Majo (en la jaro) du mil kvin. - 今日は2005年の五月二日です。
  • Morgaŭ estos la dudek kvina (tago) de Julio (en la jaro) du mil dek. - 明日は2010年の七月五日です。

年の表現のために序数詞を使うこともできますが、それは次第にまれになってきています:Estis la lasta de Januaro (en la jaro) mil-okcent-okdek-sepa.

日付と月の間には常にdeを使うようにしましょう。日付に用いられる序数詞は月とは関係なく、通常省略されるtagoという単語と関係があるからです。La unua Majoといった場合には、複数の五月の中の最初のものを指しています。

Por montri la daton, kiam io okazis, okazas aŭ okazos, oni uzu taŭgan rolmontrilon. Ofte oni uzas la finaĵon N:

  • Ili venos la sepan (tagon) de Marto. = Ili venos en la sepa (tago) de Marto. - 彼らは三月七日にくるでしょう。= Ili venos en la sepa (tago) de Marto.
  • La unuan de Majo ili komencis sian vojaĝon. = En la unua (tago) de Majo... - 五月一日に彼らは旅行を始めた。= En la unua (tago) de Majo...
  • Mi laboris tie ĝis la unua de Aŭgusto mil naŭcent sesdek. - 私は1960年の八月一日までそこで働いていた。

  • Antaŭ la lasta tago de Junio vi devas trovi laboron. - 6月の最後の日の前にあなたは仕事を探さなくてはなりません。
  • Post la dek kvina de Marto ŝi loĝos ĉe mi. - 三月十五日の後に彼女は私の所で暮らす予定です。
先頭にもどる