คำบุพบท de นั้นมีหลายความหมายจึงทำให้เกิดความสับสนได้ ดังนั้นเราจึงสามารถให้คำอธิบายได้อย่างหลากหลายหรือเลือกบุพบทอื่นที่เหมาะสม
การเคลื่อนที่ออก
ความหมายพื้นฐานของคำบุพบท de คือสถานที่ที่เกิดการเคลื่อนไหวขึ้น:
- Mi venas de la avo, kaj mi iras nun al la onklo. - ผมมาจากตาและกำลังไปหาลุง
- La vento forblovis de mia kapo la ĉapon. - ลมพัดหมวกปลิวออกจากหัวของฉัน
- Ilia vojaĝo de Delhio al Kalkato estis tre longedaŭra. - การเดินทางจากนิวเดลีไปกัลกัตตาของพวกเขานั้นยาวนานมาก
- Rekta linio estas la plej mallonga vojo de unu punkto al alia. - เส้นตรงคือเส้นทางที่สั้นที่สุดจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง
- For de tie ĉi! - ไปให้พ้นจากที่นี่!
เพื่อการสื่อความหมายที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น เราสามารถใช้ for de หรือ disde:La polico prenis la ŝtelitan monon for de la rabisto / disde la rabisto. ถ้าหากเราใช้: ...la ŝtelitan monon de la rabisto. อาจจะทำให้เข้าใจได้ว่าเป็นการใช้การแสดงความเป็นเจ้าของ de: "...la ŝtelitan monon, kiu apartenis al la rabisto."
แหล่งกำเนิด, สาเหตุ
De สามารถใช้บอกแหล่งกำเนิดหรือสาเหตุได้เช่นกัน:
- De la patro mi ricevis libron, kaj de la frato mi ricevis plumon. - ฉันได้หนังสือจากพ่อ, และฉันได้ปากกาจากพี่น้องชาย
- La hebreoj estas Izraelidoj, ĉar ili devenas de Izraelo. - ชาวฮิบรูคือลูกหลานของอิสราเอล เพราะว่าพวกเขามาจากอิสราเอล
- Francisko de Asizo = ฟรานซิสคนนั้นเป็นผู้ที่มาจากเมืองอันซีซี = Francisko el Asizo - ฟรานซิสจากเมืองอัสซีซี
-
Li paliĝis de timo kaj poste li ruĝiĝis de honto. = ...pro timo... pro honto. - เขาหน้าซีดจากความกลัวและหลังจากนั้นเขาหน้าแดงจากความอาย = ...เนื่องจากความกลัว ...เนื่องจากความอาย
สำหรับการบอกสาเหตุ เราอาจจะใช้ pro หรือ el ก็ได้
- Ebria de feliĉo, mi alkroĉiĝis al lia kolo. - ด้วยความสุขที่ท่วมท้น(เมาในความสุข) ฉันไปกอดคอเขา
ความแตกต่าง
De มักจะแสดงถึงความแตกต่าง การแยกออกจากกัน ความไม่เข้ากัน ความห่างไกล การแยกออกไปคนละทาง:
- Mi povus diferencigi la saĝajn de la malsaĝaj! - ฉันสามารถแยกแยะคนฉลาดจากคนโง่ได้
- Kial Vi kaŝas vin de mi? - ทำไมคุณถึงซ่อนตัวจากฉัน
- Nun mi iom liberiĝis de la plej urĝaj el miaj kolektiĝintaj laboroj. - ตอนนี้ผมได้เป็นอิสระจากงานด่วนที่สุดจากงานทั้งหมดของผมแล้ว
- Ĝi estas libera de malsanoj. - มันปราศจากโรคภัย
- Ili loĝas malproksime de ni. - พวกเขาอาศัยอยู่ห่างไกลจากพวกเรา
เวลา
De สามารถใช้แสดงการเริ่มขึ้นของช่วงเวลาหรือการกระทำต่อเนื่องหรือสถานะได้:
- Li laboras de la sesa horo matene. - เขาเริ่มทำงานตั้งแต่หกนาฬิกา
- De nun mi ne plu manĝos viandon. - ตั้งแต่นี้ไปฉันจะเลิกกินเนื้อสัตว์
- Mi konas lin de longa tempo. - ฉันได้รู้จักเขามาเป็นเวลานานแล้ว
คำว่า ekde และ de post ใช้เพื่อระบุเวลาใช้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น:
- ekde
- = จากจุดเริ่มต้นของ
- de post
- = จากจุดจบของ
เมื่อพูดถึงช่วงเวลา แทบจะไม่มีความแตกต่างระหว่าง ekde และ de post เลย แต่ถ้าเป็นระยะเวลา จะมีความแตกต่างอย่างชัดเจน: de post ŝia vivo = ekde ŝia morto
แสดงความเป็นเจ้าของ
บ่อยครั้งที่คำว่า de แสดงออกถึงความเป็นเจ้าของ (= การครอบครอง การเป็นเจ้าของ ความต่อเนื่อง ความผูกพัน ความเป็นส่วนหนึ่ง เครือญาติ...):
-
Jen kuŝas la ĉapelo de la patro. - นั่นหมวกของพ่อวางอยู่ตรงนั้น
หมวกเป็นของพ่อ ในฐานะของทรัพย์สิน
-
La dentoj de leono estas akraj. - ฟันของสิงโตนั้นแหลมคม
ฟันเป็นอวัยวะส่วนหนึ่งของสิงโต
-
Sur la bordo de la maro staris amaso da homoj. - ณ สุดขอบของทะเล มีผู้คนอยู่มากมาย
สุดขอบเป็นของทะเล เพราะขอบอยู่ติดกับมัน
-
Januaro estas la unua monato de la jaro. - มกราคมเป็นเดือนแรกของปี
เดือนเป็นส่วนหนึ่งของปี
-
La filo de la reĝo ŝin renkontis. - พระราชโอรสของกษัตริย์ได้พบกับเธอ
ลูกชายมีความเกี่ยวข้องกับกษัตริย์ในฐานะญาติ
-
Mi legos poemon de Zamenhof. - ฉันจะอ่านบทกวีของซาเมนฮอฟ
บทกวีเป็นของซาเมนฮอฟเพราะเขาประพันธ์มันขึ้นมา
-
Glaso de vino estas glaso, en kiu antaŭe sin trovis vino, aŭ kiun oni uzas por vino. - แก้วไวน์คือแก้วที่เคยใส่ไวน์หรือใช้สำหรับไวน์
แก้วเป็นของไวน์ เนื่องจากมีจุดประสงค์ที่ใช้สำหรับไวน์
-
Ŝi estas profesoro de matematiko. - เธอเป็นศาสตราจารย์ด้านคณิตศาสตร์
ศาสตราจารย์อยู่ในสาขาวิชาคณิตศาสตร์ เพราะนั่นคือความเชี่ยวชาญของเขา นอกจากนี้ยังสามารถใช้ pri ได้อีกด้วย
-
Tiu libro estas de Karlo. - หนังสือเล่มนั้นเป็นของคาร์ล
เรามักจะใช้ aparteni + al: Tiu libro apartenas al Karlo.
-
Ĝi estas de mi. - มันเป็นของฉัน
แต่มักใช้ว่า: Ĝi estas mia. Ĝi apartenas al mi.
ประธาน, ผู้กระทำ, กรรม
สำนวน De ซึ่งเป็นส่วนขยายของคำนามแสดงการกระทำ โดยปกติจะแสดงประธานตามความหมาย (ผู้กระทำ) หรือกรรมตามความหมายของการกระทำนั้น:
-
La kanto de la birdoj estas agrabla. - การร้องเพลงของนกเป็นสิ่งอันน่าพึงใจ
นกกำลังร้องเพลง
-
Li tuj faris, kion mi volis, kaj mi dankis lin por la tuja plenumo de mia deziro. - เขาทำตามที่ฉันต้องการทันที และฉันก็ขอบคุณเขาที่ทำตามความปรารถนาของฉันในทันที
เขาเติมเต็มความปรารถนาของฉัน
เพื่อให้แน่ใจว่าเป็นประธานตามความหมาย สามารถใช้ fare de: Hodiaŭ posttagmeze okazos akcepto fare de la urbestro. (บ่ายวันนี้จะมีการต้อนรับ โดยนายกเทศมนตรี) นายกเทศมนตรีจะต้อนรับใครสักคน
ข้อสังเกตุ: บางครั้งการย่อคำ fare de ให้เป็น far แต่อย่างไรก็ตากคำนี้ไม่เป็นทางการและควรหลีกเลี่ยงใช้
หากเกี่ยวข้องกับคำแสดงสถานะกริยาลักษณะกรรมวาจก de จะแสดงประธานตามความหมาย หรือผู้กระทำ:
-
Ŝi estas amata de ĉiuj. - เธอถูกรักจากทุกคน
(ทุกคน)รักเธอ
-
Li estis murdita de nekonato. - เขาถูกฆ่าโดยฆาตกรปริศนา
ฆาตกรปริศนาฆ่าเขา
-
La montoj estis kovritaj de neĝo. - ภูเขาถูกหิมะปกคลุม
หิมะปกคลุมภูเขา
เรายังสามารถใช้ fare de: La infano estis forprenita fare de la patrino. แต่ de ปกติก็เพียงพอแล้วสำหรับกริยากรรมวาจก หากต้องการใช้สำนวน de ที่มีความหมายอย่างอื่นที่กับกริยากรรมการก เพื่อความชัดเจนจะต้องใช้คำ disde, for de, ekde หรือคำอื่น ๆ ที่คล้ายกัน: La infano estis forprenita disde la patrino. เด็กได้ถูกพรากไปจากแม่
คุณภาพ
De บางครั้งแสดงคุณสมบัติ องค์ประกอบ หรือการวัด:
- Ŝi estas virino de meza aĝo. = Ŝi estas mezaĝa virino. - เธอเป็นผู้หญิงที่มีอายุระดับวัยกลางคน = เธอเป็นหญิงวัยกลางคน
- Li havas harojn de nedifinita koloro. - เขามีผมสีที่ไม่ชัดเจน
- Li estas de meza kresko. - เขามีความสูงระดับปานกลาง
- bukedo de rozoj = ช่อดอกไม้ที่เต็มไปด้วยดอกกุหลาบ
- reto de komputiloj = เครือข่าย 1 เครือข่ายที่ประกอบไปด้วยคอมพิวเตอร์หลาย ๆ เครื่อง
- La knabo havis aĝon de nur ses jaroj. - เด็กชายมีอายุเพียงหกขวบเท่านั้น