La rozo apartenas al Teodoro. - ดอกกุหลาบเป็นของเทโอดอร์

ผู้พูดคาดว่าผู้ฟังสามารถเข้าใจได้ว่าดอกกุหลาบนั้นเป็นของใคร/ดอกไหน

Al Teodoro apartenas rozo. - เทโอดอร์เป็นเจ้าของดอกกุหลาบ

ตอนนี้เป็นเรื่องเกี่ยวกับดอกกุหลาบที่ผู้ฟังยังไม่รู้ว่าเป็นดอกไหน

Domo brulas! - ไฟไหม้บ้าน!

บ้านกำลังถูกไฟไหม้ แต่ผู้พูดนั้นยังไม่แน่ใจว่า ผู้ฟังรู้หรือไม่ว่าบ้านที่กำลังถูกไฟไหม้นั้นเป็นของใคร/เป็นบ้านหลังไหน หรืออาจเป็นเพราะว่าผู้พูดเองไม่รู้ว่าบ้านหลังไหน

La domo brulas! - ไฟไหม้บ้าน!

ผู้พูดต้องการให้เราทาบว่าบ้านหลังหนึ่งกำลังถูกไฟไหม้ ซึ่งบ้านหลังนั้นผู้ฟังน่าจะรู้จัก (อาจจะเป็นบ้านของเขาเองก็เป็นได้)

Venis multaj gastoj al via festo, ĉu ne? - มีแขกมากมายมาเยือนงานเลี้ยงของคุณ, มิใช่หรือ?

แขกที่มาในงานเลี้ยงนั้นแสดงลักษณะตัวบุคคลที่แน่นอน แต่สำหรับวลี multaj gastoj จะแสดงเพียงลักษณะจำนวนของแขกที่มาเท่านั้น การบ่งชี้ความชี้เฉพาะนั้นจึงไม่สำคัญ

Mi havas grandan domon. La domo havas du etaĝojn. - ฉันมีบ้านหลังใหญ่ บ้าน(หลังที่กล่าวไป)มีสองชั้น

ในการกล่าวถึงครั้งแรกผู้ฟังยังไม่ทราบว่าเป็นบ้านของใคร ดังนั้นผู้พูดยังคงไม่ใช้ la ในการกล่าวครั้งที่สองผู้พูดใช้ la เพื่อเป็นการบ่งชี้ว่าเป็นการกล่าวถึงบ้านหลังที่เพิ่งพูดไป หากผู้พูดไม่ใช้ la ผู้ฟังอาจจะเดาว่าเป็นบ้านหลังอื่นที่ไม่ใช้บ้านหลังที่พูดหรือเป็นการพูดถึงบ้านทั่วไป

En tiu ĉi skatolo estas frukto. La frukto estas ronda. - ในกล่องนี้มีผลไม้ ผลไม้นั้นกลม

ขั้นแรก frukto (โดยไม่ใช้ la) แนะนำสิ่งใหม่ ๆ ผู้ฟังจึงรู้ว่ามี ผลไม้ ในกล่อง หลังจากนั้นผู้พูดสามารถพูดต่อเกี่ยวกับ ผลไม้ เดียวกันโดยใช้คำว่า la frukto

Mi havas tri infanojn. La infanoj ofte ĝojigas min. - ฉันมีลูกสามคน ลูก ๆ มักทำให้ฉันดีใจเสมอ

La แสดงให้เห็นว่าเป็นการกล่าวถึงเด็ก ๆ ที่ได้กล่าวถึงไปแล้วก่อนหน้านี้

Sur la strato iris tri viroj. Ili aspektis kiel friponoj. Subite la tri friponoj malaperis en bankon. Ŝajnis, ke la banko estas prirabota. - คนสามคนกำลังเดินอยู่บนถนน พวกเขาหน้าตาเหมือนโจร ทันใดนั้นสามโจรก็หายไปในธนาคาร ดูเหมือนว่าธนาคารกำลังจะถูกปล้น

หลังจากการกล่าวถึงผู้ชายทั้งสามครั้งแรก และข้อมูลที่พวกเขามีลักษณะเหมือนโจรแล้ว เราสามารถเรียกพวกเขาได้ง่าย ๆ ว่า la (tri) friponoj. ส่วนของประโยค la (tri) friponoj ทำหน้าที่เป็นชื่อเฉพาะสำหรับผู้ชายทั้งสามคนนี้ หลังจากการกล่าวถึงธนาคารครั้งแรก เราก็สามารถเรียกมันว่า la banko

Tre malproksime de ĉi tie loĝis reĝo, kiu havis dek unu filojn kaj unu filinon, Elizon. La dek unu fratoj iradis en la lernejon kun stelo sur la brusto kaj sabro ĉe la flanko. - ไกลจากที่นี่มีพระราชาองค์หนึ่งอาศัยอยู่ ซึ่งมีพระโอรสสิบเอ็ดพระองค์และพระธิดาหนึ่งพระองค์ชื่อเอลิซา พระโอรสทั้งสิบเอ็ดพระองค์ไปโรงเรียนโดยมีดาวประดับอยู่ที่หน้าอกและดาบพกอยู่ข้างตัว

แม้ในตอนแรกพวกเขาจะถูกกล่าวถึงด้วยคำว่า filoj แต่หลังจากนั้นสามารถใช้ la (dek unu) fratoj ที่หมายถึงพวกเขาว่าได้

Mi aĉetis aŭton, sed la motoro ne funkcias. - ฉันซื้อรถมา แต่เครื่องยนต์ไม่ทำงาน

เครื่องยนต์ไม่ได้ถูกกล่าวถึงโดยตรงก่อนหน้านี้ มีแต่รถยนต์เท่านั้น แต่เนื่องจากรถยนต์ทุกคันปกติจะมีเครื่องยนต์ ผู้ฟังจึงสามารถเข้าใจได้ว่าหมายถึงเครื่องยนต์ของรถยนต์ที่เพิ่งกล่าวถึง นอกจากนี้ยังอาจกล่าวว่า ĝia motoro ซึ่งจะทำให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

Mi manĝas per la buŝo kaj flaras per la nazo. - ฉันกินด้วยปากและดมด้วยจมูก

ผู้ฟังรู้ว่าผู้พูดเป็นมนุษย์ และมนุษย์มีปากและจมูก ดังนั้น La buŝo และ la nazo จึงเท่ากับ mia buŝo และ mia nazo อาจจะละ la ได้ แต่ในกรณีนั้นมันอาจจะฟังดูเหมือนผู้พูดสงสัยว่าผู้ฟังรู้ว่ามนุษย์มีปากและจมูก

Jen kuŝas la ĉapelo de la patro. - นี่หมวกของพ่อที่อยู่ที่นี่

คำขยาย de la patro ช่วยทำให้เข้าใจได้ว่าเกี่ยวกับหมวกของพ่อใบไหน หากไม่มีการใช้ la ก็จะต้องสมมติว่าเป็นแค่หมวกใบหนึ่งในหลายใบของพ่อ

Por la hodiaŭa tago mi ricevis duoblan pagon. - สำหรับวันนี้ฉันได้รับค่าจ้างสองเท่า

คำขยาย hodiaŭa ช่วยทำให้เข้าใจได้อย่างชัดเจนว่าเกี่ยวกับวันที่วันนี้

Mi redonas al vi la monon, kiun vi pruntis al mi. - ฉันคืนเงินให้คุณ ที่คุณยืมจากฉัน

ประโยคย่อย kiun vi pruntis al mi ช่วยทำให้เข้าใจได้อย่างชัดเจนว่าเกี่ยวกับเงินจำนวนไหน

Mi vojaĝis al la urbo Pekino. - ฉันเดินทางไปยังเมืองปักกิ่ง

ชื่อ Pekino เป็นการระบุชื่อเมืองอย่างเห็นได้ชัด

La domo estas vere bela. - บ้านหลังนี้สวยจริง ๆ

สามารถพูดแบบนี้ได้เมื่อผู้สนทนาทั้งสองเห็นบ้านหลังนั้นพร้อมกัน

La floroj odoras tre bone. - ดอกไม้ส่งกลิ่นหอมมาก

สามารถพูดเช่นนี้ได้ เมื่อผู้ฟังมองเห็นหรือดมดอกไม้ด้วยตัวเอง และจึงเข้าใจได้ง่ายว่ากำลังพูดถึงดอกไม้ใด

La ĉielo estas blua. - ท้องฟ้าเป็นสีน้ำเงิน

ทุกคนรู้ว่าในโลกนี้มีท้องฟ้า ดังนั้นจึงสามารถเรียกมันได้อย่างง่ายๆ ว่า la ĉielo.

La prezidanto de Usono diris, ke... - ประธานาธิบดีแห่งสหรัฐอเมริกากล่าวว่า...

ผู้พูดเข้าใจว่าผู้ฟังรู้ว่าอเมริกามีประธานาธิบดีและมีแค่คนเดียว ดังนั้นจึงสามารถเรียกเขาได้ง่ายๆ ว่า la prezidanto de Usono.

Leono estas besto. - สิงโตเป็นสัตว์

ต้องการบอกว่า สิงโตเป็นหนึ่งในหลาย ๆ ประเภทของสัตว์ ไม่ใช่ประเภทของพืชหรือสิ่งอื่น ๆ

Rozo estas floro kaj kolombo estas birdo. - กุหลาบเป็นดอกไม้ และนกพิราบเป็นนก

กำลังพูดถึงประเภท ไม่ใช่สิ่งที่เฉพาะ

Karlo estas kuracisto. - คาร์โลเป็นแพทย์

คำว่า kuracisto ไม่ได้ใช้เพื่อระบุตัวตน แต่ใช้เพื่อบอกว่าอาชีพของคาร์โลคืออะไร

Elizabeto estas patrino de tri infanoj. - เอลิซาเบธเป็นแม่ของลูกสามคน

ส่วนของประโยค patrino de tri infanoj ถูกใช้ไม่เพื่อแสดงว่าเอลิซาเบธเป็นใคร แต่เพื่อให้ข้อมูลว่าเธอมีสถานะแบบใด

Akvo bolas je cent gradoj. - น้ำเดือดที่อุณหภูมิ 100 องศา

ไม่ได้พูดถึงจำนวนของน้ำเฉพาะเจาะจง แต่กำลังพูดถึงน้ำในสถานะของสารโดยทั่วไป

La gitaro estas tre populara instrumento. - กีตาร์เป็นเครื่องดนตรีที่ได้รับความนิยมมาก

การนำเสนอเครื่องดนตรีชนิดหนึ่ง เหมือนกับการพูดถึงเครื่องดนตรีที่รู้จักกันเฉพาะเจาะจงหนึ่งเครื่อง ก็สามารถใช้ได้เช่นกัน: Gitaro estas...

La kato preferas varman klimaton. - แมวชอบอากาศอบอุ่น

การนำเสนอสัตว์ชนิดหนึ่ง เหมือนกับการพูดถึงสัตว์ตัวเดียวที่รู้จักกันโดยเฉพาะ ก็สามารถพูดได้เช่นกัน: Kato preferas...

La urso troviĝas kaj en Eŭropo kaj en Ameriko. - หมีพบได้ทั้งในยุโรปและอเมริกา

ประโยคนี้ไม่สามารถใช้กับหมีเพียงตัวเดียวได้ ดังนั้นจึงไม่สามารถพูดว่า: Urso troviĝas kaj en Eŭropo kaj en Ameriko.

La saĝulo havas siajn okulojn en la kapo, kaj la malsaĝulo iras en mallumo. La saĝulo = ĉiuj saĝuloj. La malsaĝulo = ĉiuj malsaĝuloj. - ผู้มีปัญญามีตาของตนอยู่ในหัว และผู้โง่เขลาก้าวเดินในความมืด ผู้มีปัญญา = ทุกคนที่มีปัญญา ผู้โง่เขลา = ทุกคนที่โง่เขลา

Mia dorso doloras. - หลังของฉันเจ็บ (ฉันปวดหลัง)

ไม่ใช่: La mia dorso doloras. (แต่สามารถใช้ได้ la mia/via... หากไม่มีคำนามตามมา)

Tiu domo estas granda. - บ้านหลังนั้นใหญ่

ไม่ใช่: La tiu domo estas granda.

Ĉiuj gastoj jam venis. - แขกทุกคนมาถึงแล้ว

ไม่ใช่: Ĉiuj la gastoj jam venis. และก็ไม่ใช่: La ĉiuj gastoj jam venis.

Mi ŝatas ĉiajn legomojn. - ฉันชอบผักทุกประเภท

ไม่ใช่: Mi ŝatas la ĉiajn legomojn.

Kies gasto mi estas, ties feston mi festas. - ฉันเป็นแขกของใคร ฉันก็เฉลิมฉลองงานเลี้ยงของเขา

ไม่ใช่: La kies gasto... la ties festo...

Mi legis ambaŭ librojn. - ฉันอ่านหนังสือทั้งสองเล่มแล้ว

ไม่ใช่: Mi legis la ambaŭ librojn. และก็ไม่ใช่: Mi legis ambaŭ la librojn.

Kelnero, alportu al mi glason da biero! - บริกร, นำเบียร์มาให้ฉัน!

ไม่ใช่: La kelnero, alportu...

Diru al la patro, ke mi estas diligenta. La patro = mia patro (la patro de la parolanto)
- บอกพ่อว่าฉันขยันขันแข็ง พ่อ = พ่อของฉัน (พ่อของผู้พูด)

อย่างไรก็ตามมักจะใช้คำว่า Patro และ Patrino (โดยมีตัวอักษรตัวใหญ่ที่ตัวแรก) เหมือนกับชื่อส่วนบุคคลโดยไม่ใช้ la.

Ĉi-vespere la Angloj prezentos teatraĵon en la kongresejo. La Angloj ≈ ĉiuj Angloj. - เย็นวันนี้ชาวอังกฤษจะนำเสนอการแสดงที่ห้องประชุม ชาวอังกฤษ = ชาวอังกฤษทุกคน

สถานการณ์ (การประชุม) อย่างไรก็ตามจำกัดความหมายของ ชาวอังกฤษทุกคน นี่หมายถึง (มากหรือน้อย) ชาวอังกฤษทั้งหมดที่เข้าร่วมการประชุม และไม่ใช่ชาวอังกฤษทั้งหมดในโลก.

Eĉ vulpo plej ruza fine estas kaptata. - ถึงแม้ว่าจิ้งจอกที่ฉลาดที่สุดก็ยังถูกจับได้ในที่สุด

ไม่ได้หมายถึงจิ้งจอกที่รู้จักกันโดยเฉพาะ แต่หมายถึงจิ้งจอกตัวใดก็ได้ที่มีความฉลาดที่สุด

Li estas plej laca en la mateno. - เขาเหนื่อยที่สุดในตอนเช้า

ไม่ได้หมายถึงการเปรียบเทียบระหว่างบุคคล แต่เป็นการเปรียบเทียบความเหนื่อยของบุคคลเดียวในเวลาต่าง ๆ

Kiu venas plej frue, sidas plej ĝue. - ผู้ที่มาถึงเร็วที่สุด จะนั่งสะดวกที่สุด

Plej ไม่อยู่หน้าภาคประโยคที่เป็นคำนาม แต่ยืนอยู่หน้าภาคประโยคที่เป็นคำกริยาวิเศษณ์

Pasintjare mi vojaĝis al Kanado. - ปีที่แล้วฉันเดินทางไปแคนาดา

ไม่ใช่: ...al la Kanado.

Kie estas Francisko? - ฟรานซิสโกอยู่ที่ไหน?

ไม่ใช่: Kie estas la Francisko?

Kaj tiam la Nokto diris: "Tenu vin dekstre kaj eniru en la malluman pinarbaron, mi vidis, ke tien foriris la Morto kun via malgranda infano." - และในขณะนั้น ราตรีก็พูดว่า: "ยึดทางขวาและเข้าไปในป่าสนมืด ฉันเห็นว่า มันได้พาเจ้ามรณะไปพร้อมกับลูกน้อยของเจ้าแล้ว."

ราตรีและความตายมีบทบาทในนิทานเหมือนกับเป็นบุคคลที่มีชื่อเฉพาะ (ซึ่งแสดงด้วยการเขียนตัวพิมพ์ใหญ่) แต่ nokto และ morto เป็นคำนามธรรมดา และด้วยเหตุนี้จึงต้องใช้ la

Duoble montriĝis la bildo de Venero, de la surtera Venero. - ภาพของวีนัสปรากฏขึ้นสองครั้ง ของวีนัสบนโลก

วีนัสเป็นชื่อเฉพาะของเทพี ในตอนแรก Venero ปรากฏโดยไม่ใช้ la ตามกฎพื้นฐานสำหรับชื่อเฉพาะปกติ หลังจากนั้นมีคำขยาย surtera ที่ต้องใช้ la เพื่อแสดงความชัดเจนว่าเป็นการกล่าวถึงเฉพาะเจาะจง เป็นเหมือนการพูดถึงวีนัสสองตัวที่แตกต่างกัน, วีนัสบนสวรรค์และวีนัสบนโลก.

Ĉiuj konas Londonon, la ĉefurbon de Britio, sed ne ĉiuj konas la aliajn Londonojn en Usono kaj Kanado. - ทุกคนรู้จักลอนดอน เมืองหลวงของอังกฤษ แต่ไม่ใช่ทุกคนที่รู้จักลอนดอนอื่น ๆ ในสหรัฐอเมริกาและแคนาดา

Londono ไม่มี la เนื่องจากเป็นชื่อเฉพาะ แต่ในกรณีของ aliaj Londonoj มีคำขยาย aliaj จึงต้องใช้ la ร่วมด้วย

Multaj vizitis Londonon, la ĉefurbon de Britio, sed mi vizitis ankaŭ aliajn Londonojn. - หลายคนเคยไปเยือนลอนดอน เมืองหลวงของอังกฤษ แต่ฉันก็เคยไปเยือนลอนดอนที่อื่น ๆ ด้วยเช่นกัน

สำหรับคำว่า Londono มีคำขยาย แต่ไม่ควรใช้ la เนื่องจากไม่ได้หมายถึงลอนดอนในที่อื่น และผู้ฟังก็ไม่สามารถทราบได้แน่ชัดว่าหมายถึงลอนดอนที่ใด

Unu vidvino havis du filinojn. - หญิงม่ายคนหนึ่งมีลูกสาวสองคน

การเริ่มต้นในการเล่านิทาน ตอนนี้มีเพียงแค่ผู้เล่าเรื่องที่รู้จักหญิงม่าย